Vasiyeti Tenfiz Görevlisi Nedir? Görevleri, Atanması ve Yetkileri (TMK 550 vd., İstanbul 2026)

Bir kişi öldükten sonra vasiyetnamesi açılır; ancak vasiyetin içinde “evim vakfa bırakılsın”, “borçlarım ödensin”, “şu kişiye şu eşya verilsin” gibi talimatlar varsa bunları kimin yerine getireceği önemli bir sorudur. Mirasçılar arasında anlaşmazlık olduğunda vasiyet yıllarca uygulanamaz hâle gelebilir.

Bu rehber, vasiyeti tenfiz görevlisinin kim olduğunu, nasıl atandığını, neleri yapabildiğini ve mirasçılarla ilişkisini anlatır. Mevzuat atıfları genel çerçeve içindir; dosyanıza özgü sonuç için güncel kanun metni ve mahkeme uygulaması kontrol edilmelidir.

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebileceğinden somut durum güncel metin üzerinden kontrol edilmelidir.

Vasiyeti Tenfiz Görevlisi Kimdir, Neden Atanır?

Tenfiz, “yerine getirme” anlamına gelir. Miras bırakan, vasiyetnamesinde ya da miras sözleşmesinde, ölümünden sonra isteklerinin uygulanmasını takip edecek bir veya birkaç kişiyi görevlendirebilir. Bu kişi mirasçı olabileceği gibi mirasçı olmayan bir yakın, arkadaş veya avukat da olabilir.

Atama özellikle şu durumlarda tercih edilir:

• Vasiyette vakıf kurulması, bağış yapılması veya belirli bir amaca mal tahsisi gibi uzun süreli işlemler bulunduğunda,
• Mirasçılar arasında çatışma beklendiğinde,
• Terekede yurt dışı malvarlığı, ticari işletme veya paylı mülkiyet gibi yönetimi zor kalemler olduğunda,
• Mirasçıların küçük veya kısıtlı olduğu hâllerde vasiyetin tarafsız biri tarafından izlenmesi istendiğinde.

Atama yapılmışsa tenfiz görevlisi, vasiyetin hayata geçirilmesinde mirasçıların karşısında bağımsız bir yetkiye sahip olur; ancak bu yetki sınırsız değildir ve mahkeme denetimine tabidir.

Tenfiz Görevlisi Nasıl Atanır ve Görevi Nasıl Kabul Eder?

Atama, miras bırakanın tek taraflı iradesiyle vasiyetnamede yapılabilir. Şekil şartları vasiyetnamenin kendi şekline bağlıdır: resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname veya sözlü vasiyetname. Tenfiz görevlisinin atandığı bölüm de bu şekle uygun olmalıdır; şekil eksikliği vasiyetin tamamını ya da ilgili hükmü geçersiz kılabilir.

Süreç uygulamada şu sırayla ilerler:

1. Ölüm ve vasiyetnamenin açılması: Vasiyetname, sulh hukuk mahkemesine teslim edilir ve mahkemece açılıp okunur.
2. Görevlendirilen kişiye bildirim: Mahkeme, vasiyetnamede adı geçen tenfiz görevlisine atandığını bildirir.
3. Kabul veya ret: Kişi görevi kabul etmek zorunda değildir. Kabul ederse bunu kanuni süre içinde mahkemeye bildirmelidir. Süreyi kaçırmak, hak ve sorumluluk bakımından belirsizlik yaratabilir; bu nedenle bildirimi geciktirmemek gerekir.
4. Göreve başlama: Kabul sonrası tereke üzerinde koruma ve yönetim işlemleri başlar.

İstanbul’da vasiyetnameler genellikle bölgeye göre ilgili sulh hukuk mahkemesine, yani ölenin son yerleşim yeri mahkemesine teslim edilir. Çağlayan ve Anadolu adliyeleri arasında yanlış mahkemeye başvurmak zaman kaybettirir.

Tenfiz Görevlisinin Görev ve Yetkileri Nelerdir?

Tenfiz görevlisinin temel görevi, vasiyetin gereğinin yerine getirilmesini sağlamaktır. Görev kapsamında genel olarak şunlar yer alır:

• Terekenin korunması ve yönetimi: Malvarlığının zarar görmemesi için gerekli koruma ve idare işlemlerinin yapılması.
• Borçların ve masrafların karşılanması: Cenaze giderleri, vergiler ve diğer terekeye ait borçların ödenmesi için gereken işlemlerin yürütülmesi.
• Vasiyet hükümlerinin uygulanması: Belirli mal vasiyetlerinin teslim edilmesi, amaçlı tahsislerin yapılması, vasiyet alacaklılarının haklarının karşılanması.
• Mirasçılara karşı vasiyeti savunma: Vasiyetin geçerliliğine itiraz edilirse, görevli bu itirazlara karşı vasiyetin uygulanmasını savunabilir.
• Paylaşmaya katılma: Mirasçılar arasındaki paylaşmada vasiyetin gözetilmesi için süreçte yer alma.

Görevin sınırı da önemlidir. Tenfiz görevlisi mirasçı değildir; terekeyi kendi malı gibi kullanamaz, vasiyette bulunmayan bir tasarrufu tek başına yapamaz. Atanma, miras payı hakkı doğurmaz. Kişi aynı zamanda mirasçıysa kendi payı ile görevi birbirinden ayrı değerlendirilir.

Mirasçılar ve Görevli Arasındaki Yetki Sınırı

En sık anlaşmazlık, mirasçıların “terekeyi biz yönetiriz” demesi ile görevlinin “vasiyet bana bu yetkiyi verdi” cevabı arasında çıkar. Genel çerçevede mirasçılar mülkiyetin sahibi olmaya devam eder; ancak vasiyetin uygulanmasına dair yetki, atamanın kapsamı ölçüsünde görevliye geçer.

Anlaşmazlığı büyüten tipik hatalar şunlardır:

• Mirasçıların tereke malını görevliye haber vermeden satması veya devretmesi,
• Görevlinin vasiyette yazmayan işlemlere girişmesi,
• Tarafların terekenin envanterini ortak çıkarmaması,
• Kabul ya da ret bildiriminin yazılı ve tarihli yapılmaması.

Uyuşmazlıkta sulh hukuk mahkemesi denetim görevini üstlenir. Görevlinin işlemleri hakkında mirasçılar mahkemeye başvurabilir; görev gereği gibi yapılmıyorsa görevden alma talebi gündeme gelebilir.

Görevden Alınma, İstifa ve Sorumluluk

Tenfiz görevlisi, görevi kabul ettikten sonra da belirli şartlarda ayrılabilir veya görevden uzaklaştırılabilir. Görevini ihmal eden, terekeye zarar veren ya da vasiyetle bağdaşmayan işlemler yapan kişi hakkında mirasçıların talebi üzerine mahkeme tedbir alabilir.

Sorumluluk bakımından görevli, özen borcu altındadır. Terekeye bilerek veya ihmalle zarar verirse tazminat sorumluluğu doğabilir. Bu nedenle görevi kabul etmeden önce terekenin içeriği, borç durumu ve vasiyetin kapsamı mutlaka incelenmelidir. Hakkını kullanmak isteyen mirasçı için de mahkeme kararları ve kayıtlar delil niteliği taşır.

Görevin ücreti konusunda vasiyette bir hüküm yoksa, makul bir ücret ve yapılan masrafların terekeden karşılanması talep edilebilir. Tutar sabit değildir; işin kapsamına ve süresine göre mahkeme tarafından belirlenir. Bu yüzden harcamaların belgeli ve düzenli tutulması önem taşır.

Karşılaştırma: Tenfiz Görevlisi, Mirasçı, Terekeye Atanan Temsilci ve Vasi

Kavram	Kim belirler?	Temel işlevi	Miras payı hakkı
Vasiyeti tenfiz görevlisi	Miras bırakan (vasiyet veya miras sözleşmesi)	Vasiyetin uygulanmasını sağlamak	Atamayla doğmaz
Mirasçı	Kanun veya vasiyet	Terekenin sahibi olmak	Vardır
Terekeye atanan temsilci	Mahkeme	Mirasçıların belli olmadığı veya ortak temsil gerektiği durumlarda terekeyi yönetmek	Atamayla doğmaz
Vasi	Mahkeme	Kısıtlı veya küçüğün kişi ve mal işlerini görmek	Ayrı bir kurum, mirasla ilgisi yoktur

İstanbul’da Dosya Hazırlarken Pratik Kontrol Listesi

• Vasiyetnamenin aslı veya noter onaylı sureti ile ölüm belgesini hazırlayın.
• Vasiyetnamede tenfiz görevlisinin adının açıkça yazılı olup olmadığını kontrol edin.
• Görevin kabul bildirimini yazılı yapın ve tarihini belgeleyin.
• Terekenin envanterini (taşınmazlar, hesaplar, araçlar, borçlar) çıkarın.
• Saklı pay ihlali olup olmadığını erkenden değerlendirin; aksi hâlde vasiyetin bir kısmı tenkis davasıyla azaltılabilir.
• Her harcama ve işlemin dayanağını saklayın.

Özellikle saklı pay konusu kritiktir. Vasiyet, saklı paylı mirasçıların haklarını aşıyorsa, tenfiz görevlisi bu vasiyeti sonuna kadar uygulayamaz; tenkis davası sonucu belirleyici olur. Bu nedenle görevli, uygulamaya başlamadan önce bu riski değerlendirmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Vasiyeti tenfiz görevlisi olmak zorunlu mudur?

Hayır. Vasiyetnamede adı geçen kişi görevi kabul etmek zorunda değildir. Kabul ederse bunu mahkemeye bildirmesi gerekir. Kabul etmezse vasiyet yine geçerliliğini korur; ancak uygulama mirasçılara ya da mahkemece belirlenecek yola kalır. Görevi kabul etmeden önce terekenin borçlarını, vasiyetin kapsamını ve olası uyuşmazlık riskini incelemek, sonradan doğabilecek sorumluluğu azaltır. Her somut dosyada sonuç, vasiyetin metnine ve mahkeme uygulamasına göre değiştiği için belgelerin birlikte bir avukatla değerlendirilmesi yararlı olur.

Mirasçı aynı zamanda tenfiz görevlisi olabilir mi?

Evet, vasiyette böyle belirlenmişse bir mirasçı da tenfiz görevlisi olabilir. Bu durumda kişi hem kendi miras payının sahibi hem de vasiyetin uygulanmasından sorumlu olur. Çıkar çatışması riski bulunduğundan diğer mirasçılar mahkemeye başvurarak görevin denetlenmesini isteyebilir. Mümkünse görevin tarafsız bir kişiye verilmesi uyuşmazlığı azaltır. Her somut dosyada sonuç, vasiyetin metnine ve mahkeme uygulamasına göre değiştiği için belgelerin birlikte bir avukatla değerlendirilmesi yararlı olur.

Tenfiz görevlisi terekedeki mal ve taşınmazları satabilir mi?

Görevlinin yetkisi vasiyetin ve atamanın kapsamıyla sınırlıdır. Vasiyette açık bir yetki yoksa taşınmazları kendi inisiyatifiyle satması sorun doğurabilir. Terekenin borçlarının ödenmesi gibi zorunlu hâllerde mahkeme izni gündeme gelebilir. Yetkisiz yapılan işlemler hem iptal riski hem de tazminat sorumluluğu doğurabileceği için her işlem belgelenmeli ve gerekirse mahkemeye danışılmalıdır. Her somut dosyada sonuç, vasiyetin metnine ve mahkeme uygulamasına göre değiştiği için belgelerin birlikte bir avukatla değerlendirilmesi yararlı olur.

Tenfiz görevlisi ücret alabilir mi?

Vasiyette ücret belirlenmişse buna uyulur. Belirlenmemişse görevli, yaptığı işin kapsamı ve süresiyle orantılı makul bir ücret ve yaptığı masrafların terekeden karşılanmasını isteyebilir. Tutar sabit bir oran değildir; uyuşmazlık hâlinde mahkeme tarafından belirlenir. Bu yüzden masraf faturalarını ve çalışma kayıtlarını düzenli saklamak gerekir. Her somut dosyada sonuç, vasiyetin metnine ve mahkeme uygulamasına göre değiştiği için belgelerin birlikte bir avukatla değerlendirilmesi yararlı olur.

Mirasçılar tenfiz görevlisinin kararına itiraz edebilir mi?

Evet. Mirasçılar, görevlinin işlemlerinin vasiyete aykırı olduğunu veya terekeye zarar verdiğini düşünüyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurabilir. Mahkeme gerekli görürse tedbir alabilir, görevliden hesap isteyebilir ya da görevden alınmasına karar verebilir. İtiraz öncesinde işlemlerin kayıtlarını toplamak, hak kaybı yaşamamak açısından önemlidir. Her somut dosyada sonuç, vasiyetin metnine ve mahkeme uygulamasına göre değiştiği için belgelerin birlikte bir avukatla değerlendirilmesi yararlı olur.

Vasiyet saklı payı ihlal ediyorsa görevli ne yapar?

Saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak vasiyetin saklı payı aşan kısmının azaltılmasını isteyebilir. Görevli, bu durumda vasiyeti bütünüyle uygulamak yerine dava sonucunu gözetmelidir. Uygulamada tenkis ihtimali bulunan dosyalarda teslimlerin dava sonuçlanana kadar bekletilmesi, sonradan geri alma ve sorumluluk risklerini azaltır. Süre ve şartlar konusunda güncel kanun metni kontrol edilmelidir. Her somut dosyada sonuç, vasiyetin metnine ve mahkeme uygulamasına göre değiştiği için belgelerin birlikte bir avukatla değerlendirilmesi yararlı olur.

Sonuç: Atama Basit, Uygulama Dikkat İster

Vasiyeti tenfiz görevlisi, miras bırakanın iradesinin ölümünden sonra da gerçekleşmesini sağlayan bir güvence mekanizmasıdır. Ancak atanan kişinin görevi kabul bildirimini zamanında yapması, yetkilerinin sınırını bilmesi ve saklı pay riskini baştan değerlendirmesi gerekir. Mirasçılar için de görevlinin işlemlerini mahkeme denetimi yoluyla takip etme imkânı bulunur.

Vasiyetname, tenfiz görevi veya miras uyuşmazlığınızla ilgili İstanbul’da dosyanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.