Kısa cevap: Tekerrür (TCK 58), daha önce işlenen bir suçtan verilen hükmün kesinleşmesinden sonra yeni bir suç işlenmesi hâlidir; cezanın infaz edilmiş olması aranmaz. Kural, önceki hapis cezası 5 yıldan fazlaysa infazdan itibaren 5 yıl, 5 yıl veya daha azsa ya da adli para cezasıysa infazdan itibaren 3 yıl geçince işlenen suçlarda uygulanmaz. Tekerrür yeni cezayı artırmaz; cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ve infaz sonrası denetimli serbestliğe yol açar. Kasıtlı suçla taksirli suç arasında tekerrür oluşmaz, 18 yaşından küçükken işlenen suçlar da tekerrüre esas alınmaz.
Bir dosyada hüküm kurulurken hâkim şu cümleyi yazar: “Sanığın mükerrir olduğu anlaşıldığından cezasının mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine…” Sanık ve yakınları çoğu zaman bu cümlenin ne anlama geldiğini ancak cezaevinde, koşullu salıverilme tarihi hesaplanırken öğrenir. Oysa tekerrürün varlığı, yanlış uygulanması ya da hiç uygulanmaması, fiilen cezaevinde geçirilecek süreyi aylarca, bazen yıllarca değiştirir.
Bu yazıda tekerrür hükümlerini mevzuat.gov.tr’deki güncel Türk Ceza Kanunu ve Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun metinlerinden, Yargıtay kararlarını ise karar arama sisteminden okuyarak anlatıyorum: kimin mükerrir sayıldığı, süreler, infaza etkisi, ikinci kez tekerrür ve İstanbul’daki dosyalarda sık görülen hatalar.
Tekerrür Nedir? TCK 58’in Mantığı
TCK 58/1’e göre önceden işlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır. Kanun açıkça “bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez” der. Yani sabıka kaydındaki kesinleşmiş bir mahkûmiyet, ceza henüz çekilmemiş olsa bile yeni suçta tekerrüre esas olabilir.
Tekerrür, suçun cezasını artıran bir neden olarak düzenlenmemiştir. Kanunda “suçta tekerrür ve özel tehlikeli suçlular” başlığı altında bir infaz ve güvenlik tedbiri rejimi olarak yer alır. Eski 765 sayılı Kanun döneminde ise tekerrür cezanın artırım nedeniydi; bu fark, aşağıda göreceğimiz ikinci kez tekerrür tartışmasının kaynağıdır.
Mükerrir Sayılmanın Şartları
Mükerrirlik için birkaç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir. Her biri dosyada ayrı ayrı kontrol edilmelidir:
- Kesinleşmiş önceki hüküm: Önceki mahkûmiyet, yeni suçun işlendiği tarihte kesinleşmiş olmalıdır. Kesinleşme, yeni suç tarihinden sonra gerçekleşmişse o ilam tekerrüre esas alınamaz.
- Yeni suç: Sonraki fiilin, önceki hüküm kesinleştikten sonra işlenmiş olması şarttır; hüküm tarihi değil suç tarihi belirleyicidir.
- Süre geçmemiş olmalı: TCK 58/2’deki tekerrür süreleri dolmamış olmalıdır.
- Suç türü uyumu: Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz (TCK 58/4).
- Yaş: Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar tekerrüre esas alınmaz (TCK 58/5).
Yabancı mahkeme hükümleri de kural olarak tekerrüre esas olmaz. Kanun burada bir istisna listesi sayar: kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçlarında yabancı ülke mahkemesi hükümleri de tekerrüre esas alınabilir.
Tekerrür Süreleri: Beş Yıl mı, Üç Yıl mı?
TCK 58/2, tekerrürün sona erdiği zamanı önceki cezanın türüne ve süresine göre belirler. Önemli olan, sürenin kesinleşmeden değil cezanın infaz edildiği tarihten başlamasıdır.
| Önceki ceza | Süre başlangıcı | Tekerrür uygulanmayan hâl |
|---|---|---|
| 5 yıldan fazla hapis | Cezanın infaz edildiği tarih | Üzerinden 5 yıl geçtikten sonra işlenen suç |
| 5 yıl veya daha az hapis | Cezanın infaz edildiği tarih | Üzerinden 3 yıl geçtikten sonra işlenen suç |
| Adli para cezası | Cezanın infaz edildiği tarih | Üzerinden 3 yıl geçtikten sonra işlenen suç |
Pratikte bu, şu anlama gelir: Önceki ceza hâlâ infaz edilmemişse süre hiç işlemeye başlamamıştır; yeni suç işlendiğinde tekerrür koşulu kural olarak vardır. Ceza infaz edilmişse hâkim, adli sicil kaydındaki infaz tarihini, tahliye ve yerine getirme bilgilerini kontrol ederek süreyi hesaplamalıdır. Hesabın yanlış yapıldığı dosyalar Yargıtay’a sık gelir.
Tekerrürün Sonuçları: İnfaz Rejimi ve Denetimli Serbestlik
TCK 58/6’ya göre tekerrür hâlinde hükmolunan ceza mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir; ayrıca mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Mahkûmiyet kararında bunun belirtilmesi gerekir (TCK 58/7). Ayrıntılar 5275 sayılı Kanun’un 108. maddesindedir:
- Koşullu salıverilme oranı: Süreli hapis cezalarında iyi hâlli olarak cezanın üçte ikisinin infaz kurumunda geçirilmesi gerekir. İlk kez suç işleyenlerde genel oran ise 5275 m.107/2’ye göre cezanın yarısıdır; bazı suç gruplarında oran üçte ikidir. Koşullu salıverilme oranı zaten üçte ikiden fazla olan suçlarda o suça özgü oran uygulanır.
- Eklenen süre sınırı: Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezanın en ağırından fazla olamaz.
- Denetim süresi: İnfaz hâkimi, cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlamak ve bir yıldan az olmamak üzere denetim süresi belirler; bu süre en fazla beş yıla kadar uzatılabilir.
- Yükümlülüğe aykırılık: Denetim süresi içinde yükümlülüklere ve yasaklara aykırı hareket eden mükerrir için infaz hâkimi kararıyla disiplin hapsi öngörülmüştür; kanun metninde süre 15 günle 3 ay arasında gösterilir.
Ceza Genel Kurulu’nun tekerrürü anlatan bir kararında, 5275 sayılı Kanun’un 24. maddesi gereği mükerrirlerin ilk kez suç işleyenlerden ayrı bir grup hâlinde ya da infaz kurumunun ayrı bölümlerinde tutulacağı da aktarılır. Kesin infaz hesabı, hükümlünün hâlihazırdaki sabıkası, suç türü ve tarihleri bilinmeden yapılamaz; bu nedenle yukarıdaki oranlar genel çerçevedir, somut tarih hesabı değildir.
Birinci ve İkinci Kez Tekerrür: Yargıtay’ın Çizdiği Sınır
5275 sayılı Kanun’un 108. maddesi “ikinci defa tekerrür” hâlini ayrıca düzenler. Madde metnine göre ikinci kez tekerrür hükümleri uygulanırsa süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür; bu oran cümlesi 4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle eklenmiş görünmektedir. Yürürlük ve geçiş hükümlerinin somut dosyaya etkisi ayrıca kontrol edilmelidir. Hükümde ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağının da belirtilmesi gerekir.
İkinci kez tekerrürün hangi hâllerde kurulabileceği içtihat konusu olmuştur. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, bölge adliye mahkemesi ceza daireleri arasındaki karar uyuşmazlığını gidermek için verdiği E.2025/7346 K.2025/13993 sayılı kararda (07.07.2025, oybirliği, kesin) şu sonuca ulaşmıştır: İkinci kez tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için ilk mükerrirlere özgü infaz rejiminin de TCK 58 kapsamında uygulanmış olması gerekir; ilk mükerrirlik 765 sayılı Kanun’un 81. maddesi kapsamında cezanın artırılması yoluyla uygulanmışsa, hükümlü hakkında ikinci kez tekerrür hükmü verilemez. Kararda, Erzurum BAM 4. Ceza Dairesi ile Bursa BAM 3. Ceza Dairesi arasındaki çelişki Bursa dairesinin görüşü doğrultusunda giderilmiştir.
Kararda ayrıca, aktarıldığı kadarıyla Ceza Genel Kurulu’nun 22.03.2023 tarihli E.2020/17-229 K.2023/174 sayılı kararına atıf yapılır: TCK 58’e göre mükerrir sayılmak için önceki hükmün kesinleşmesinden sonra ikinci suçun işlenmesi yeterlidir, ilk suçun 1 Haziran 2005’ten önce ya da sonra işlenmesi bu bakımdan önem taşımaz. İkinci kez tekerrür için ise aranan koşul daha dardır.
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Aşağıdaki kararları Yargıtay karar arama sisteminden okudum. Her biri tekerrürün ayrı bir hata türünü gösterir.
Suç tarihi ve kesinleşme sırası: 12. Ceza Dairesi
Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin E.2016/8462 K.2017/4610 sayılı kararında (01.06.2017, oybirliği, onama) trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçundan hüküm kurulmuştu. Dairenin incelediği ilamda tekerrüre esas alınan önceki hükmün kesinleşme tarihi 07.11.2006 iken, ilamdaki suçun tarihi 01.10.2006’ydı. Yani ilk hüküm, ikinci suç işlendiğinde henüz kesinleşmemişti; dolayısıyla tekerrüre esas alınamazdı. Daire, tebliğnamedeki ikinci kez mükerrirlik uygulanması yönündeki eleştiriye katılmadı.
İstinaf-temyiz sonrası aleyhe düzeltme yasağı: 2. Ceza Dairesi
2. Ceza Dairesi E.2022/7547 K.2022/17992 sayılı kararında (01.11.2022, oybirliği, düzelterek onama) hırsızlık dosyasını incelemiştir. Bozma öncesi hükümde birinci kez tekerrür uygulanmış, aleyhe temyiz yokken bozmadan sonraki yargılamada sanığın ikinci kez mükerrir olduğu belirtilmişti. Daire bunu eski CMUK’un 326/son maddesindeki aleyhe değiştirme yasağına aykırı buldu ve ikinci kez tekerrür kısmını çıkararak birinci kez mükerrirlik hükmüne çevirdi.
Kanun yararına bozma: 8. Ceza Dairesi (İstanbul Anadolu dosyası)
8. Ceza Dairesi E.2021/12842 K.2023/287 sayılı kararda (06.02.2023, oybirliği) İstanbul Anadolu 4. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 6136 sayılı Kanun’a muhalefet suçundan verdiği hükümdeki ikinci kez tekerrür uygulamasını inceledi. İkinci kez tekerrüre esas gösterilen Kırklareli 2. Asliye Ceza Mahkemesi kararında tekerrür hükümleri uygulanmamıştı; sanığın sabıka kaydında da ikinci kez tekerrüre esas olabilecek başka karar yoktu. Daire kanun yararına bozma istemini kabul etti ve İstanbul Anadolu 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin itiraz reddi kararını bozdu: Birinci kez tekerrür uygulanabilirdi, ikinci kez uygulanamazdı.
Her kanun yararına bozma istemi kabul edilmez: 4. Ceza Dairesi
4. Ceza Dairesi E.2026/6421 K.2026/11235 sayılı kararda (15.06.2026, oybirliği) hakaret suçundan Gaziosmanpaşa 10. Asliye Ceza Mahkemesi’nde verilen hükümde ikinci kez tekerrür uygulamasına karşı kanun yararına bozma istemini reddetti. Başsavcılığın dayandığı İstanbul 31. Ağır Ceza Mahkemesi ilamında tekerrür hükümleri uygulanmadığı için o karar esas alınamazdı; ancak sanığın sabıkasında bulunan İstanbul 17. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 22.04.2022 tarihli kararı tekerrüre esas olabiliyordu. Daire, bu hâlde infaz aşamasında 5275 sayılı Kanun’un 98. maddesine göre mahkemeden karar istenebileceğini belirtti. Not: karar, 5275 m.108/3’ü “ikinci defa tekerrürde hükümlü koşullu salıverilemez” biçiminde aktarıyor; mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde dörtte üç oranı yer alıyor. Bu fark, Yargıtay metninin eski madde cümlesini aktarmasından kaynaklanıyor olabilir; infaz hesabında güncel metin ve geçiş hükümleri esas alınmalıdır.
Tekerrür Hapis Cezasının Ertelenmesini ve HAGB’yi Nasıl Etkiler?
Tekerrür, cezanın nasıl çekileceğini düzenler; ama sabıkadaki kasıtlı suç mahkûmiyeti, başka kurumları da kapatabilir. TCK 51/1-a’ya göre hapis cezasının ertelenebilmesi için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması gerekir. CMK 231’de ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması aranır (mevzuat.gov.tr’de 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla değişik görünen metin).
Bu iki şart, tekerrürün koşullarıyla örtüşse de aynı şey değildir. Bir kişi hakkında tekerrür hükümleri uygulanmasa bile geçmişteki kasıtlı mahkûmiyet, erteleme veya HAGB kararını engelleyebilir. Savunma stratejisi kurarken bu iki soru ayrı ayrı sorulmalıdır.
İstanbul’da Tekerrür Dosyasında Pratik Kontrol Listesi
İstanbul’daki ceza mahkemelerinde, özellikle çok sayıda sabıka kaydı bulunan sanıklarda, yukarıdaki kararlarda görülen hatalar tekrar eder. Mahkûmiyet kararı ya da infaz hesabı gelince şu noktaların kontrolü gerekir:
- Adli sicil ve arşiv kaydı: Her ilamın suç tarihi, karar tarihi, kesinleşme tarihi ve infaz tarihi ayrı ayrı çıkarılmalıdır. Kayıtlar e-Devlet ve UYAP üzerinden alınabilir.
- Kesinleşme sırası: Tekerrüre esas ilam, yeni suç tarihinden önce kesinleşmiş mi? 12. Ceza Dairesi örneğinde fark yalnızca birkaç hafta olmasına rağmen sonuç değişmiştir.
- Süre hesabı: Önceki ceza 5 yıldan fazla mı, değilse adli para mı? Süre infaz tarihinden başlar; infazın bitiş tarihi doğru alınmış mı?
- Suç türü: Önceki suç kasıtlı, yeni suç taksirli ise tekerrür oluşmaz.
- İkinci kez tekerrür: Eğer hükümde ikinci kez tekerrür geçiyorsa, ilk tekerrüre esas ilamda TCK 58 uygulanmış mı, yoksa eski kanun döneminde artırım mı yapılmış?
- Hükümde belirtme: Mükerrirlere özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik, hüküm fıkrasında yazılmış mı?
- Yasa yolu ve süre: Hükme istinaf süresi içinde itiraz edilmeli; sonradan infaz aşamasında düzeltme için 5275 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine göre mahkemeden karar istenebilir.
Bu liste bir kontrol çerçevesidir. Her dosyanın tarihleri, ilam içerikleri ve hükümlünün cezaevi durumu farklıdır; hesabın doğru yapılması için ilamların kendisinin incelenmesi gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tekerrür için önceki cezanın infaz edilmiş olması gerekir mi?
Hayır. TCK 58/1 açıkça, önceki hüküm kesinleştikten sonra yeni suç işlenmesi hâlinde tekerrür hükümlerinin uygulanacağını, bunun için cezanın infaz edilmiş olmasının gerekmediğini söyler. İnfaz tarihi yalnızca TCK 58/2’deki süre hesabında önem kazanır. Ceza hiç infaz edilmemişse süre işlemeye başlamamış sayılır; yeni suç işlendiğinde kesinleşmiş ilam tekerrüre esas olabilir. Somut hesap için ilamın kesinleşme ve infaz tarihleri incelenmelidir.
Tekerrür cezanın süresini artırır mı?
Hayır, tekerrür temel cezayı artırmaz. TCK 58 güvenlik tedbirleri arasında düzenlenmiştir; Yargıtay’ın 2025 tarihli karar uyuşmazlığı kararında da mükerrirlik, koşullu salıverilme süresini uzatan bir infaz rejimi olarak anlatılır. Mahkeme cezayı belirledikten sonra tekerrür hükmünü ekler. Etkisi, hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken süreyi uzatan koşullu salıverilme oranında ve cezanın bitiminden sonra uygulanan denetimli serbestlik süresinde ortaya çıkar. Bu yüzden fiilî sonuç, ceza süresi aynı kalsa bile ağır olabilir.
Kasıtlı suçla taksirli suç arasında tekerrür olur mu?
Olmaz. TCK 58/4’e göre kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Örneğin önceki mahkûmiyet kasten yaralamaysa ve yeni suç taksirle yaralama ya da trafik kazasından doğan taksirli bir suçsa tekerrür kurulamaz. Önemli olan hükümde yer alan suçun hukuki niteliğidir; olayın sonucu değil, failin kast veya taksir durumu belirleyicidir. Dosyada bu ayrım ilamların madde numaralarından kontrol edilebilir.
Çocukken işlenen suç tekerrüre esas olur mu?
Hayır. TCK 58/5’e göre fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz. Bu kural, adli sicil kaydında yer alan ve çocukluk döneminde işlenmiş bir fiile dayanan mahkûmiyetin sonraki bir yargılamada mükerrirlik gerekçesi yapılmasını engeller. Kaydın hangi tarihte işlenen fiile ait olduğunu anlamak için ilamdaki suç tarihi ile sanığın doğum tarihi karşılaştırılmalıdır; yalnızca karar tarihine bakmak yanıltabilir.
Mahkeme hükümde mükerrirlik hükmünü yazmayı unutursa ne olur?
Kanun, mahkûmiyet kararında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve infaz sonrası denetimli serbestliğin belirtilmesini ister (TCK 58/7). Belirtilmemesi yasaya aykırılık sayılır. Yargıtay’ın 4. Ceza Dairesi 2026 tarihli kararında, tekerrüre esas ilamın doğru olduğu bir hâlde infaz aşamasında 5275 sayılı Kanun’un 98. maddesine göre mahkemeden karar istenebileceğini belirtmiştir. Yani eksiklik sonradan da giderilebilir; bu yüzden hükümde tekerrür satırının doğru yazıldığını kontrol etmek önemlidir.
İkinci kez tekerrür hangi durumda uygulanır?
İkinci kez tekerrür için, önceki mükerrirliğin TCK 58 kapsamında kurulmuş olması aranır. Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 07.07.2025 tarihli karar uyuşmazlığı kararına göre ilk mükerrirlik eski 765 sayılı Kanun’un 81. maddesiyle cezanın artırılması yoluyla uygulanmışsa ikinci kez tekerrür verilemez. Hükümde ikinci defa tekerrürün uygulanacağı da yazılmalıdır. Dosyada yalnızca ilam sayısına bakmak yetmez; her ilamın hangi kanuna göre ve hangi tarihte kesinleştiği ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç ve Ne Zaman Avukata Başvurulmalı?
Tekerrür, kâğıt üzerinde tek bir cümle gibi görünür; ama cezaevinde geçirilecek süreyi ve infaz sonrası denetim yükümlülüklerini belirler. Hatalı mükerrirlik hükmü, süre ve sıralama hesabıyla düzeltilebilir; unutulmuş bir tekerrür ise sonradan infaz aşamasında gündeme gelebilir. İstanbul’da bir mahkûmiyet kararı aldıysanız, hüküm fıkrasındaki tekerrür ifadesini, ilgili ilamların kesinleşme ve infaz tarihlerini ve koşullu salıverilme hesabını süreler dolmadan bir ceza avukatıyla birlikte gözden geçirmeniz gerekir.
Dosyanızdaki tekerrür hükmünün doğru kurulup kurulmadığını öğrenmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Sonuç garantisi verilemez; her dosya kendi tarihleri ve belgeleriyle değerlendirilir.
Leave A Comment