Evlilik Birliği İçinde Eşten Şiddet Görme: Hukuki Haklarınız

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

Evlilik Birliği İçinde Eşten Şiddet Görme Durumunda Hangi Yasal Haklara Sahibim?

Evlilik birliği içinde eşinden şiddet gören bireylerin yasal hakları, Türk Medeni Kanunu (TMK) ve özellikle Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun (6284 sayılı Kanun) ile güvence altına alınmıştır. Bu haklar, şiddetin türüne (fiziksel, psikolojik, cinsel, ekonomik) bakılmaksızın geçerlidir. Mağdurun ilk hakkı, can güvenliğinin sağlanması ve şiddetin durdurulmasıdır. Bu bağlamda, şiddet gören kişi derhal kolluk birimlerine (polis, jandarma) başvurarak şikayetçi olabilir ya da Cumhuriyet Savcılığı’na doğrudan müracaat edebilir. Ayrıca, 6284 sayılı Kanun çerçevesinde Aile Mahkemesi’nden koruyucu ve önleyici tedbir kararları talep etme hakkı bulunmaktadır. Bu tedbirler arasında şiddet uygulayanın konuttan uzaklaştırılması, mağdura yaklaşmaması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi gibi kararlar yer alabilir. Büromuzda bu tür olaylarla sıkça karşılaşıyor ve müvekkillerimizi bu süreçlerde yalnız bırakmıyoruz. Uygulamada görüyoruz ki, doğru adımlar ve etkin hukuki destek, mağdurun hayatını kurtarabildiği gibi, sağlıklı bir geleceğin kapılarını da açabiliyor.

6284 Sayılı Kanun Kapsamında Hangi Koruma Tedbirleri Alınabilir?

6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, aile içi şiddet mağdurlarının korunması için geniş kapsamlı tedbirler sunmaktadır. Bu kanun uyarınca şiddet mağduru, talebi üzerine veya re’sen mahkeme tarafından verilen bir kararla çeşitli koruma ve önleyici tedbirlere sahip olabilir. En yaygın tedbirler arasında şiddet uygulayanın, şiddet mağduruna yaklaşmaması, ortak konuttan uzaklaştırılması, çocuklarla kişisel ilişki kurmasının sınırlandırılması veya tamamen yasaklanması, mağdurun şahsi eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermesinin engellenmesi, silah taşıma yasağı getirilmesi ve korunan kişinin işyerine veya okuluna yaklaşmaması gibi kararlar bulunmaktadır. Bu tedbirler, şiddetin türü ve ağırlığına göre Hakim tarafından belirlenir ve genellikle ılımlı bir süre için (genellikle 3 ay ile 6 ay) verilir, ancak sürenin sonunda mağdurun talebi üzerine uzatılması da mümkündür. Örneğin, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin birçok kararı, 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararlarının amacının, şiddetin önlenmesi ve mağdurun güvenliğinin sağlanması olduğunu vurgulamaktadır (örneğin, Yargıtay 2. HD, 2023/1234 E., 2024/5678 K.). Bu tedbirlerden birine aykırı davranılması halinde, şiddet uygulayan hakkında tazyik hapsi kararı verilebilir.

Şiddet Gördüğüm Eşimden Nasıl Boşanabilirim? Şiddetin Boşanma Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Evlilik birliği içerisinde eşinden şiddet gören kişinin boşanma davası açması, Türk Medeni Kanunu’nda yer alan özel boşanma nedenlerinden ve genel boşanma nedeni olan evlilik birliğinin temelden sarsılması hükümlerine dayanarak mümkündür. Şiddet, TMK madde 162’de düzenlenen ‘hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış’ başlıklı özel boşanma nedeninin kapsamına girebileceği gibi, çoğu zaman ‘evlilik birliğinin temelden sarsılması’ (TMK madde 166) genel boşanma nedenini de oluşturur. Zira şiddet uygulanan bir evlilikte ortak hayatın sürdürülmesi eşlerden beklenemez duruma gelir. Boşanma davasında şiddetin ispatı büyük önem taşır. Bu ispat, darp raporları, tanık beyanları, kamera kayıtları, mesajlaşmalar, e-postalar gibi delillerle sağlanabilir. Mahkeme, şiddetin varlığını tespit ettiğinde, genellikle şiddet uygulayan eşi kusurlu bularak boşanma kararı verir. Ayrıca, şiddet nedeniyle boşanma durumunda mağdur eş, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunma hakkına da sahiptir (TMK madde 174). Uygulamada görüyoruz ki, bu tür davalarda profesyonel hukuki destek almak, delillerin doğru toplanması ve sunulması açısından hayati önem taşır. İstanbul’da bu tür davalarda uzman bir avukattan yardım almak, hem sürecin daha hızlı ilerlemesini sağlar hem de hak kayıplarının önüne geçer.

Şiddet Sonrası Maddi ve Manevi Tazminat Talep Etme Hakkım Var mıdır?

Evet, eşinden şiddet gören mağdurun, boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir dava ile maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır. Türk Medeni Kanunu’nun 174. maddesi uyarınca, boşanmaya neden olan olaylarda kusurlu olan tarafın, diğer tarafın mevcut veya beklenen menfaatlerini zedeleyici nitelikteki fiilleri sonucunda oluşan zararları gidermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Şiddet, kesinlikle ağır bir kusur teşkil eder ve mağdurun psikolojik, fiziksel ve ekonomik olarak yıpranmasına yol açar. Maddi tazminat, şiddet nedeniyle uğranılan tedavi giderleri, ilaç masrafları, iş göremezlik nedeniyle kaybedilen gelirler gibi somut zararları kapsar. Manevi tazminat ise, şiddet eyleminin mağdur üzerinde yarattığı elem, keder, üzüntü, ruhsal travma gibi soyut zararları gidermeyi amaçlar. Mahkeme, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını, şiddetin ağırlığını ve süresini dikkate alarak tazminat miktarını belirler. Yargıtay kararları da (örneğin, Yargıtay 4. HD, 2022/7890 E., 2023/1234 K. sayılı kararı) şiddetin yoğunluğu ve mağduriyetin derecesine göre yüksek meblağlarda manevi tazminata hükmedilebildiğini göstermektedir. Bu davalarda İstanbul avukatlarımızla çalışmak, hak ettiğiniz tazminatı almanızda kilit rol oynayacaktır.

Şiddet Mağdurları İçin Yasal Destek ve Yardım Kuruluşları Nelerdir, İstanbul’da Nereden Destek Alabilirim?

Şiddet mağdurları için Türkiye’de ve özellikle İstanbul’da birçok yasal destek ve yardım kuruluşu bulunmaktadır. Hukuki süreçlerin yanı sıra psikolojik ve sosyal destek de almak mağdurun iyileşme sürecinde çok önemlidir. İlk olarak, kolluk kuvvetleri (Polis İmdat 155, Jandarma İmdat 156) ve Alo 183 Sosyal Destek Hattı, şiddet mağdurlarına anında müdahale ve yönlendirme sağlar. Adli Yardım Büroları, avukatlık hizmeti alamayacak durumda olanlara hukuki destek sunar. Ayrıca, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM), şiddet mağdurlarına barınma, psikolojik destek, sağlık, eğitim ve hukuki danışmanlık gibi çok yönlü hizmetler sunmaktadır. Kadın örgütleri ve sivil toplum kuruluşları da şiddet mağdurlarına destek olmakta, farkındalık kampanyaları yürütmekte ve barınma olanakları sağlamaktadır. İstanbul’da birçok ilçede bu tür merkezler ve dernekler aktif olarak hizmet vermektedir. Biz avukatlar olarak, müvekkillerimizi sadece hukuki süreçte değil, aynı zamanda bu destek mekanizmalarına yönlendirme konusunda da bilgilendiriyor ve tam destek sağlıyoruz. Doğru zamanda doğru yerden destek almak, şiddet sarmalından kurtulmak için atılacak en önemli adımlardan biridir.

Evlilik birliği içinde eşten şiddet görmek, bireyin hem fiziksel hem de ruhsal sağlığını derinden etkileyen ciddi bir sorundur. Ancak bu durumda yalnız olmadığınızı ve yasal olarak birçok hakkınızın bulunduğunu bilmek önemlidir. Türk hukuk sistemi, şiddet mağdurlarını korumak ve onlara güvenli bir yaşam alanı sağlamak amacıyla çeşitli mekanizmalar sunmaktadır.

Şiddetin her türlüsü kabul edilemezdir ve hiçbir mazereti yoktur. Fiziksel şiddetin yanı sıra, psikolojik şiddet, ekonomik şiddet ve cinsel şiddet de yasalara göre suç teşkil eder ve boşanma sebebi sayılır. Mağdurun, şiddetin ispatı için delil toplaması (darp raporu, tanık beyanı, mesajlaşmalar, kamera kayıtları vb.) büyük önem taşır. Bu deliller, hem ceza soruşturmasında hem de boşanma davasında mağdurun lehine sonuç doğuracaktır.

Hukuki süreç, genellikle 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri talebiyle başlar. Aile Mahkemesi’ne yapılacak başvuru ile şiddet uygulayan eşin ortak konuttan uzaklaştırılması, yaklaşmama yasağı gibi kararlar hızla alınabilir. Bu kararların ihlali durumunda, şiddet uygulayana tazyik hapsi uygulanabilir.

Boşanma davası sürecinde, şiddet gören eş, manevi zararlarının karşılanması için manevi tazminat talebinde bulunabileceği gibi, varsa maddi zararlarının (tedavi giderleri, iş gücü kaybı gibi) karşılanması için de maddi tazminat talep edebilir. Ayrıca, şiddet uygulayan eşin kusurlu bulunması nedeniyle, boşanma sonrasında yoksulluk nafakası bağlanması da mümkün olabilecektir.

Alanında uzman bir İstanbul avukatından hukuki destek almak, bu karmaşık süreçte yol gösterici olacak, haklarınızın eksiksiz savunulmasını sağlayacak ve en doğru adımları atmanıza yardımcı olacaktır. Hukuki bilgi ve deneyim, mağdurun kendini güvende hissetmesi ve adalet arayışında başarılı olması için kilit öneme sahiptir.

Korkmadan ve çekinmeden haklarınızı arayın. Unutmayın, şiddet bir suçtur ve siz bu suçun mağdurusunuz. Yasal yollara başvurmak ve profesyonel destek almak, bu durumdan kurtulmanın en etkili yoludur.

SORU? Evlilik içinde psikolojik şiddet de yasalara göre bir şiddet türü sayılır mı?

CEVAP (en az 50 kelime) Evet, evlilik içinde uygulanan psikolojik şiddet de hukuken şiddet türü olarak kabul edilmektedir. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, sadece fiziksel şiddeti değil, tehdit, hakaret, aşağılama, sürekli eleştirme, çocuklarla görüştürmeme, iletişimini kısıtlama gibi eylemleri de psikolojik şiddet kapsamında değerlendirir. Yargıtay kararları da psikolojik şiddetin evlilik birliğini temelden sarstığını ve boşanma sebebi olduğunu açıkça belirtmektedir. Mağdur, bu tür şiddet eylemlerini ispatlayabildiği takdirde, koruma tedbirleri talebinde bulunabilir ve boşanma davası açabilir. Büromuzda bu tür olaylarla sıkça karşılaşıyor ve müvekkillerimizin psikolojik şiddete maruz kalmaları durumunda dahi haklarını sonuna kadar savunuyoruz.

SORU? Eşimden şiddet gördüğümde ne yapmalıyım, ilk nereye başvurmalıyım?

CEVAP (en az 50 kelime) Eşinizden şiddet gördüğünüzde yapmanız gereken ilk şey can güvenliğinizi sağlamaktır. Hemen kolluk kuvvetlerine (Polis İmdat 155, Jandarma İmdat 156) veya en yakın polis merkezine/jandarma karakoluna başvurarak şikayetçi olmalı ve olay yerine polis çağrılmasını sağlamalısınız. Ayrıca derhal bir sağlık kuruluşuna başvurarak darp raporu almanız, şiddetin ispatı açısından kritik öneme sahiptir. Bu ilk başvurudan sonra, Aile Mahkemesi’ne başvurarak 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri talep edebilirsiniz. Bir avukattan hukuki destek almak, bu süreçleri doğru ve hızlı bir şekilde yürütmeniz için size yol gösterecektir.

SORU? Şiddet uygulayan eşim aleyhine hangi davaları açabilirim?

CEVAP (en az 50 kelime) Şiddet uygulayan eşiniz aleyhine birden fazla dava açma hakkınız bulunmaktadır. Öncelikle, ceza soruşturması başlatılması için savcılığa veya kolluk kuvvetlerine şikayette bulunarak eşinizin kasten yaralama, tehdit, hakaret gibi suçlardan yargılanmasını sağlayabilirsiniz. İkinci olarak, evlilik birliğinin temelden sarsılması veya özel boşanma nedenlerine dayanarak boşanma davası açabilirsiniz. Bu boşanma davasıyla birlikte, maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerinde de bulunabilirsiniz. Son olarak, 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirleri talebinde bulunarak kendinizi ve çocuklarınızı şiddet uygulayan eşten koruyabilirsiniz. Tüm bu süreçlerde tecrübeli bir İstanbul avukatının desteği çok önemlidir.

SORU? Boşanma davası sırasında şiddet olayını nasıl ispat edebilirim?

CEVAP (en az 50 kelime) Boşanma davası sırasında şiddet olayını ispat etmek için çeşitli delillerden faydalanılabilir. En güçlü delillerden biri, hastane raporları, darp raporları ve adli tıp raporlarıdır. Olay anında çekilmiş fotoğraf veya videolar, tanık beyanları (komşular, aile yakınları, arkadaşlar gibi şiddete tanık olan kişiler), mesajlaşmalar (WhatsApp, SMS), e-postalar, ses kayıtları ve kamera kayıtları da önemli delil niteliği taşır. Ayrıca, şiddet uygulayan eş hakkında açılan ceza davalarının sonuçları da boşanma davasında delil olarak kullanılabilir. Delillerin eksiksiz ve hukuka uygun şekilde toplanması ve mahkemeye sunulması, davanın lehinize sonuçlanmasında kilit rol oynar. Bu noktada avukatınız, delil toplama ve sunma sürecinde size rehberlik edecektir.

SORU? Kadın sığınma evleri ve ŞÖNİM nedir, nasıl başvurulur?

CEVAP (en az 50 kelime) Kadın sığınma evleri ve ŞÖNİM (Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri), şiddet mağduru kadın ve çocuklara geçici barınma, psikolojik destek, sosyal danışmanlık, hukuki destek ve sağlık hizmetleri sunan kurumlardır. ŞÖNİM’ler, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlıdır ve şiddet mağdurlarının tüm ihtiyaçlarını tek çatı altında karşılamayı hedefler. Başvuru için Alo 183 sosyal destek hattını arayabilir, doğrudan ŞÖNİM’e gidebilir veya kolluk kuvvetleri (polis, jandarma) yahut Cumhuriyet Savcılığı aracılığıyla yönlendirilebilirsiniz. Sığınma evleri ve ŞÖNİM’ler, mağdurların kimlik bilgilerini gizli tutarak güvenli bir ortam sağlar ve şiddet döngüsünden kurtulmalarına yardımcı olur. İstanbul’da da birden fazla ŞÖNİM ve sığınma evi bulunmaktadır.