Kaldırımda Kayarak Düşme ile Merdiven Düşmesi Farkı 2026

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez.

Bir apartmanın girişinde, bir işyerinin arka merdiveninde, bir metrobüs köprüsünde… Kötü aydınlatılmış, kaygan ya da kırık bir basamak, saniyeler içinde kırılmış bir bilek, ameliyat gerektiren bir kalça ya da bel fıtığına dönüşür. Kaldırımda kayarak düşme ve yürüyen merdiven kazaları sık konuşulur; oysa en yaygın düşme alanlarından biri, hukuki olarak en ‘sessiz’ kalanı: merdivenler. Bu dosyalarda mağdur, çoğu zaman ‘benim beceriksizliğimdi’ der ve hakkını hiç aramaz — oysa merdivenin kendisi kusurluysa tablo tamamen değişir.

Büromuzda sıkça karşılaştığımız bu dosyalarda görüyoruz ki mağdurlar üç noktada geride kalıyor. Birincisi: Olay yeri hemen onarılıyor — kırık basamak değiştirilir, ampul takılır, ıslak yüzey silinir ve en güçlü delil ortadan kalkar. İkincisi: Tutanak tutulmuyor — apartmanda düştüğünde yöneticiden ya da işyerinde düştüğünde işletmeden kayıt istenmez; ‘göründü’ sanılır. Üçüncüsü: Kusur pazarlığına girmeden pes edilir — ‘koşuyordum, aceleydim’ denilerek hakkın tamamı kaptırılır; oysa mağdurun anlık dikkatsizliği, merdivendeki yapısal kusuru silmez, yalnızca oransal indirim yapılır. Bu üç hatanın üçü de ilk 48 saatte önlenebilir.

Çözüm, merdiven dosyalarının üç eşiğini doğru kurmaktır: Sorumlu kim (bina, işyeri, kamu?), kusur ne (bakım, aydınlatma, uyarı) ve delil nasıl korunur (tutanak, kamera, fotoğraf). Bu rehberde 2026 itibarıyla merdivenden düşme tazminatını anlatıyoruz. İstanbul’un eski ve karma yapı stokunda merdiven kusurları yaygındır; doğru kurulmuş dosyalar kısa sürede sonuçlanıyor.

Merdivenden düşmede tazminat hakkı doğar mı?

Doğar; dayanak, işletenin/malikin özen yükümlülüğüdür. Türk Borçlar Kanunu m. 49 uyarınca hukuka aykırı olarak zarar veren, o zararı gidermekle yükümlüdür; merdiven dosyalarında ‘zarar veren’, kusurlu biçimde yönetilen bina veya işyeridir. Merdiven, güvenli geçiş için tasarlanmış bir yapıdır ve bu yapının güvenliği üç başlıkta ölçülür: Yapısal bütünlük (basamaklar sağlam mı, trabzan var mı, yükseklikler standart mı?), bakım ve temizlik (kir, su, yağ, kar getirmesi, aşınmış yüzey), görünürlük (aydınlatma yeterli mi, kenar şeritleri belli mi?). Bu üç unsurdan herhangi birindeki eksiklik, düşmeye katkı veriyorsa kusur varsayımı güçlü biçimde kurulur; Yargıtay’ın yaklaşımı, bina ve ortak alanları yöneten tarafın artırılmış bir özenle hareket etmek zorunda olduğu yönündedir.

Kaldırımdan ayrımını netleştirelim: Kaldırımda düşme, genellikle belediyenin yol bakım rejimine girer ve idari sorumluluk tartışılır; merdiven düşmesinde ise sorumluluk özel mülkiyet/hizmet alanının yöneticisindedir — apartmanda kat malikleri ve yönetici (KMK m. 18-22 ortak yer bakımı), işyerinde işleten (hizmet sunma güvenliği), kiracının düştüğü hâlde kiraya veren (TBK m. 341 bakım yükümlülüğü). Kamu binası ve toplu taşıma istasyonu merdivenlerinde idari yarg yolu gündeme gelir. Yani aynı ‘düşme’ fiili, yerin hukuki kimliğine göre farklı muhataplara gider; dava, doğru muhataba açılmazsa usulden reddedilir ve süre kaybedilir. Yargıtay 13. HD, 2022/4659 E., 2023/1821 K. sayılı kararında, ortak alan merdivenlerindeki bakım ve aydınlatma eksikliğinin kat malikleri yönünden kusur teşkil ettiğini belirtmiştir.

Hangi merdiven kusurları tazminat doğurur?

Uygulamada ve içtihatlarda en sık karşılaşılan kusur başlıkları şunlardır:

• Aydınnatma eksikliği: Karanlık sahanlık, yanık ampul, geç-enkaze geçiş ışığı olmayan merdiven boşluğu — en yaygın ve en kolay ispat edilen kusurdur.
• Yüzey bozukluğu: Çatlak/kırık basamak, aşınmış kaplama, kaygan mermer, standart dışı tutuş yüzeyi.
• Trabzan eksikliği: Korkuluk olmaması veya gevşek olması; tek taraflı ve sağlam olmayan tutamaç.
• Islak/kaygan zemin: Temizlik sonrası kurulanmamış, yağmur suyu birikmiş, uyarı işareti konmamış yüzey.
• Engelleme: Merdiven sahanlığına bırakılmış eşya, kutu, bisiklet; geçiş yolunu daraltan depolama.
• Yapısal aykırılık: Standart dışı basamak yüksekliği, eşit olmayan kademeler, eksik kenar şeritleri.
• Mevsimsel riskler: Girişte kar/su getirmesi için paspas olmaması, kışın buzlanan dış merdiven için tuzlama/önlem alınmaması.

Bu başlıkların her biri, yalnızca düşmeye katkı verdiği ölçüde kusur üretir. Örneğin tamamen sağlam, aydınlık ve boş bir merdivende ani bir dengesizlikle düşen kişide kusur tesis edilemeyebilir; buna karşılık karanlık bir sahanlıkta normal adımla yürüyen ve kırık basamağa takılan kişide kusur güçlü kurulur. Kusur değerlendirmesi, mağdurun makul davranışıyla karşılaştırılır: Kamera kaydı, adım hızı, elindeki yük, giysiler ve aydınlatma koşulları birlikte okunur. Savunma tarafı genellikle ‘kişi koşuyordu, telefonuna bakıyordu’ iddiasını öne sürer; bunun belgelenmesi hâlinde bile tazminat tümüyle düşmez, TBK m. 52 uyarınca oransal indirim yapılır.

Kim davalı gösterilir?

Davalı zinciri, merdivenin kimin sorumluluk alanında olduğuna göre kurulur. Apartman ve site ortak merdivenleri: Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca ortak yerler (merdivenler, sahanlıklar, girişler) tüm kat maliklerine aittir ve bakım/onarımları onların sorumluluğundadır; yönetim planına göre yönetici de zincire eklenir. Dava, kat maliklerine (ve yöneticiye) birlikte açılır; sorumluluk, arsa payı oranında dağıtılır. İşyeri ve hizmet alanları: Dükkân, ofis, AVM, restoran merdivenlerinde işleten, müşterisinin güvenli hareketini sağlamakla yükümlüdür; dava doğrudan işletene ve varsa sigortasına yöneltilir. Kiralık konutta: Kiracının düştüğü hâlde bakım yükümlülüğü kiraya verendedir (TBK m. 341); önemli onarım kapsamındaki merdiven/trabzan kusurları onun hesabınadır. Kamu alanları: Okul, hastane, istasyon merdivenlerinde idari sorumluluk söz konusu olur ve süreç idari yargda yürür — bu ayrım dava öncesi netleştirilmelidir.

Çok katlı binalarda meslek odaları ve bağımsız bölüm içi merdivenler de karışıklık üretir: Daire içi merdiven, malikin/kiracının kendi alanıdır; ancak mimari kusur (yapım hatası) varsa müteahhit yönünden sorumluluk (TBK m. 58 yapı eseri rejimi) gündeme gelebilir. Pratik kural şudur: Olay yerinin tapu ve yönetim planındaki statüsü belirlenir, muhtemel tüm sorumlular tek davada birlikte davalı gösterilir; eksik davalı, hem ispatı hem tahsilatı zayıflatır. Sigorta ilişkisi de baştan araştırılmalıdır — işyeri ve sitelerdeki mesuliyet poliçeleri, uzlaşma ve tahsilat kapısını aralar.

İspat nasıl kurulur ve ilk 48 saat ne yapılmalı?

Dosyanın omurgası, ilk saatlerde toplanan delillerdir ve liste bellidir:

1. Sağlık kaydı: Önce acile başvurun; düşme öyküsünü (‘apartman merdiveninde, karanlık sahanlıkta düştüm’) hekime anlatın ve kayda geçirtin. Rapor ve görüntülemeleri (röntgen, MR) saklayın.
2. Olay tutanağı: Apartmanda yöneticiye/işyerinde işletmeye yazılı başvurun; olayı, yeri, saati ve tanıkları yazan bir tutanak isteyin, kopyasını alın. Ret hâlinde kolluğa (112/155) başvurup tutanak tutturun.
3. Fiziki delil: Merdivenin, aydınlatmanın, kırık basamağın/ıslak yüzeyin fotoğraf ve videosunu hemen çekin; kusur giderilmeden önce görüntüleyin.
4. Kamera: Apartman/site kamerası ve komşu işyeri kayıtlarının muhafazasını yazılı olarak talep edin; kayıtlar günler içinde silinir.
5. Tanık: O an orada olan komşu, kurye, personel bilgilerini alın; apartman görevlisinin ifadesi özellikle değerlidir.
6. Önceki bildirimler: Merdiven kusuru daha önce yazılı bildirilmişse (mesaj, ihtar) bu, kusurun bilindiğinin ve ihmalin en güçlü kanıtıdır — yönetim yazışmalarında arayın.

Dava aşamasında bilirkişi, merdivenin teknik durumunu (standartlara uygunluk, aydınlatma ölçümü, yüzey koşulları) ve kusur oranını raporlar; adli tıp, yaralanmanın niteliğini ve iş göremezlik oranını belirler. Uygulamada görüyoruz ki kamera kaydı ve tutanakla desteklenen dosyalar, dava öncesinde yüksek oranda uzlaşmayla sonuçlanıyor; delilsiz dosyalarda ise ‘kendi düştü’ savunması karşısında sonuç almak güçleşiyor. Mağdurun anlatısı da disiplinli olmalı: Nerede, neye takılarak, hangi koşulda düştüğünüzü tutarlı ve ayrıntılı anlatmak, hem kusur hem zarar hesabının temelini kurar.

Hangi zararlar talep edilir ve kusur indirimi nasıl işler?

Zarar haritası, yaralanmanın ağırlığına göre genişler. Hafif zararlarda: Muayene, ilaç, alçı-ortezi, kontrol giderleri; çalışılamayan günlerdeki kazanç kaybı ve yaşanan acı için manevi tazminat. Ağır zararlarda (bilek/kalça kırığı, ameliyat, bel fıtığı, menisküs): Cerrahi ve hastane giderleri, uzun fizik tedavi, ileride gerekli müdahale ve protez kalemleri, sürekli iş göremezlik oranına bağlı gelir yitimi (sermaye hesabı), refakatçi ve ulaşım giderleri, yüksek oranda manevi tazminat. Ölüm hâlinde yakınların destekten yoksun kalma tazminatı ve kendi manevi alacakları doğar. Manevi tazminat, TBK m. 51 ölçütleriyle takdir edilir; merdiven kusurunun niteliği (bilinen ve bildirilmiş ihmal), mağdurun yaşı ve yaralanmanın kalıcılığı tutarı yukarı taşır.

Kusur indirimi, iki yönlü çalışan bir mekanizmadır: Mahkeme, merdivendeki kusur ile mağdurun kendi davranışını karşılaştırır ve orana göre tazminatı düşürür. Mağdur kusuru sayılabilecek davranışlar: Koşma, telefona bakma, elinde ağır/engelleyici yük taşıma, uyarılmış alana girmе, ayakkabı koşulları, alkol. Ancak iki denge unutulmamalıdır: Birincisi, anlık dikkat kaybı, yapısal kusur karşısında ağır basmaz — karanlık ve kırık bir sahanlıkta normal hızda yürüyen mağdurun payı sınırlıdır. İkincisi, çocuklar ve yaşlılar yönünden kusur payı dar tutulur; onların makul davranış standardı, sağlıklı yetişkinden farklı hesaplanır. Mağdur cephesinin işi, kendi eylemini dürüstçe anlatmak ve kusurun ağırlığını merdivene yerleştirecek delilleri (aydınlatma ölçümü, önceki bildirimler) öne çıkarmaktır. Talep dilekçesinde tüm zarar kalemleri ayrı ayrı ve belgeli gösterilmelidir; eksik talep, sonradan eklemeyi güçleştirir.

Süreç nasıl yürür ve süreler nedir?

Yol haritası beş adımdır: (1) Delil koruma — sağlık, tutanak, kamera, fotoğraf; yukarıdaki liste eksiksiz; (2) Yazılı başvuru — yönetici/işleten/sigortaya ihtarname: olay, kusur, zarar ve talep; uzlaşma kapısı burada açılır; (3) Değerlendirme — kusur delilleri güçlüyse uzlaşma genellikle masadadır; poliçeli işyerlerinde sigorta devreye girer; (4) Dava — uzlaşmazsa genel yetki kurallarıyla asliye hukuk mahkemesinde; kamu alanlarında idari yarg; (5) Bilirkişi ve hüküm — teknik rapor, kusur oranı ve zarar hesabı üzerinden karar. Uzlaşma görüşmeleri süreyi durdurmaz; masa sürerken de takvim izlenmelidir.

Süre rejimi klasiktir: Zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl içinde, her hâlde olaydan on yıl içinde dava açılmalıdır (TBK m. 72). Kamu muhatabı hâlinde idari yarg süreleri daha kısadır ve erken başvuru esastır. Mağdurların en sık hatası, tedavi sürecini bekleyip ‘iyileşeyim sonra dava açarım’ demesidir; oysa dava, tedavi sürerken de açılabilir ve zarar hesabı dosya içinde güncellenir. Süresi geçen hak, en güçlü delille bile geri gelmez. Bu nedenle ilk günkü delil disipliniyle birlikte, süresinde başvuru disiplini de dosyanın parçasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Apartman merdiveninde düştüm; yöneticiye mı kat maliklerine mi dava açayım?

İkisine birden. Ortak merdivenler, kat mülkiyetinde tüm kat maliklerine ait ortak yerlerdir; bakım ve onarım sorumluluğu onlarındır ve yönetim planına göre yönetici de zincire girer. Dava, kat malikleri ve yönetici birlikte davalı gösterilerek açılır; sorumluluk arsa payı oranında paylaştırılır. Tek tarafa açılan dava, tahsilat ve ispat açısından zayıf kalır. Olayın发生duğu yerin statüsünü (bağımsız bölüm mü ortak yer mi) tapu ve yönetim planından doğrulayın. Yöneticiye yazılı başvurunuzu ve tutanağınızı saklayın.

Merdiven karanlıktı ve düştüm; ispat nasıl yapılır?

Aydınnatma eksikliği, en ispat edilebilir kusurdur ama delil çabuk kaybolır: Ampul düzeltilir, hat tamir edilir. İlk yapılacak iş, karanlık merdiveni fotoğraf/videoya çekmek (tarih damgalı), olayı yöneticiye yazılı bildirip tutanak almak ve kamera kayıtlarının saklanmasını talep etmektir. Tanık ifadeleri (komşu, görevli) ve daha önceki arıza bildirimleri (mesaj, arıza defteri) kusurun bilindiğini gösterir. Sağlık kaydında düşme öykünüzü birebir anlatın. Delili ilk gün toplayan taraf, süreci yönetir.

Koşuyordum; tazminatım tamamen düşer mi?

Hayır, tamamen düşmez. Mağdurun koşması, telefona bakması veya dikkat eksikliği, TBK m. 52 uyarınca oransal indirim sebebidir; mahkeme, bu davranışla merdiven kusurunu karşılaştırır ve paylaştırır. Yapısal kusur (kırık basamak, trabzan yokluğu, karanlık) varsa, anlık dikkatsizlik ağırlığı kaybeder ve indirim sınırlı kalır. Kusur karşılaştırması somut delillerle yapılır; soyut ‘dikkatsizdi’ savunması yeterli değildir. Kendi eyleminizi dürüstçe anlatın, delillerle destekleyin. Çocuk ve yaşlı mağdurlarda indirim daha da dardır.

İşyerinin merdiveninden düştüm; müşteriyim, hangi haklarım var?

İşleten, müşterisinin güvenliğini sağlamakla yükümlüdür; merdivendeki bakım, aydınlatma ve uyarı eksikliği, işletenin kusurudur. Maddi zararlarınız (tedavi, kazanç kaybı, sürekli iş göremezlik) ve manevi tazminat talep edebilirsiniz. İşletmenin mesuliyet sigortası varsa uzlaşma ve tahsilat daha hızlı yürür. Olayı işletmeye yazılı bildirin, tutanak isteyin ve kamera kaydının saklanmasını talep edin. Süre, öğrenme tarihinden itibaren iki yıldır. Kamu işyeri ise idari yarg yolları değerlendirilmelidir.

Dava için ne kadar sürem var?

Zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl içinde, her hâlde olay tarihinden on yıl içinde dava açmanız gerekir (TBK m. 72). Uzlaşma görüşmeleri süreyi durdurmaz; masada otururken de takvim işler. Kamu alanı söz konusuysa idari yarg süreleri daha kısadır ve erken başvuru şarttır. Tedavinin bitmesi beklenmemeli; dava, tedavi sürerken açılabilir ve hesap dosyada güncellenir. İlk gün ihtarname ve delil koruma, hem süreyi hem hakkı korur.