Mirasın Taksimi Sulh Duruşması: Anlaşmalı Paylaşım Nasıl Yapılır? 2026

Miras bırakanın ölümüyle beraber miras kalan taşınmazlar, banka hesapları ve araçlar yasal mirasçılar arasında elbirliği mülkiyeti ile yönetilir. Bu düzende hiçbir mirasçı tek başına payını satamaz, rehnedemez ve bankadaki parayı tek başına çekemez. Mirasın taksimi sulh duruşması, işte tam bu noktada devreye girer: Mirasçıların tamamının mahkeme önünde anlaşarak malları belirli paylar üzerinden paylaşmasıdır. Bu yazıda sürecin nasıl işlediğini, hangi durumlarda anlaşmalı yolun mümkün olduğunu ve anlaşma sağlanamazsa hangi dava yollarının açık olduğunu ele alıyoruz.

Mirasın Taksimi Sulh Duruşması Nedir?

Mirasın taksimi, TMK m. 641 ve devamındaki hükümlere göre mirasın paylaşılmasına ilişkin bir kavramdır. Mirasçılar arasında paylı mülkiyet hâlinde bulunan miras mallarının (örneğin aynı anda ölen eş ve çocuk gibi durumlarda veya paylı olarak intikal eden varlıklarda) paylaşılması, sulh hâkimi önünde yapılabilir. Hâkim, mirasçıların anlaşması hâlinde payların nasıl belirleneceğini tutanağa geçirir ve tescile esas olacak biçimde sonuçlandırır.

Sulh duruşması pratikte iki farklı tabloda karşımıza çıkar. Birincisi, miras bırakanın ölümüyle elbirliği mülkiyetine geçen taşınmazların paylaşılmasıdır; bu durumda mirasçılar ortaklığın giderilmesi davası açabileceği gibi sulh duruşmasında anlaşarak da paylaşabilir. İkincisi, mirasçıların zaten paylı mülkiyete sahip olduğu (her birinin belirli bir payı bulunduğu) varlıkların taksimidir; bu doğrudan mirasın taksimi hükümleri kapsamında sulh hâkiminin önünde sonuçlandırılır. Her iki yolda da temel mantık aynıdır: mahkeme, tarafların irade beyanlarını resmî bir tutanakla kalıcı hâle getirir.

Sulh Duruşmasına Kimler Katılır, Şartlar Nelerdir?

Sulh duruşmasının en kritik şartı tüm mirasçıların duruşmada hazır bulunması veya vekâleten temsil edilmesidir. Mirasçı sayısı ne kadar çok olursa olsun, tek bir mirasçı dahi eksikse hâkim anlaşmalı taksim yapamaz. Bunun sebebi açıktır: elbirliği mülkiyetinde her mirasçının rızası olmadan pay devri veya paylaşım gerçekleşmez. Yurt dışında yaşayan mirasçı için konsoloslukta düzenlenen vekâletname veya noter vekâletnamesi ile temsil mümkündür.

Duruşmada hâkim öncelikle mirasçı sıfatını denetler. Veraset ilamı veya mirasçılık belgesi bu noktada temel delildir. Ardından paylaşım konusu malların tespiti yapılır: tapu kayıtları, banka kayıtları, araç tescil kayıtları incelenir. Hâkim anlaşmayı kabul etmesi hâlinde duruşma tutanağında her mirasçıya hangi malın, hangi payla geçtiğini ayrıntılı biçimde belirler. Tutanak, tescil işlemlerine tek başına yeterli resmî belgedir.

Anlaşmalı Paylaşım Süreci Adım Adım

Süreci adım adım ele alalım:

1. Veraset ilamı alın: Sulh hâkimliğine yapılacak başvuruyla veya noterden mirasçılık belgesi alınır. Katılım payları bu belgeyle ortaya konur.
2. Envanter ve değerleme: Miras mallarını listeleyin; taşınmazlarda emlak beyan değeri, araçlarda rayiç bedel gibi ölçülerle kaba bir değer tablosu çıkarın.
3. Duruşma günü: Sulh hâkimi önünde tüm mirasçılar paylaşım üzerinde anlaştıklarını beyan eder. Hâkim, mirasçı sıfatlarını ve malları denetledikten sonra tutanağı düzenler.
4. Tescil ve tahsilat: Tutanağa dayanarak tapu müdürlüğü, bankalar ve tescil daireleri devir işlemlerini yapar. Bankadaki para, tutanakta belirlenen pay oranlarına göre ilgili mirasçıların hesaplarına aktarılır.

Unutulmaması gereken nokta şudur: sulh duruşması klasik anlamda bir dava değildir; taraflar arası anlaşmanın mahkeme tutanağına geçirilmesidir. Bu yüzden dava harcı ve delillerin toplanması gibi klasik dava yükleri ağırlık taşımaz; yine de mahkeme, mirasçı sıfatı ve mal varlığı üzerinde denetim yetkisini kullanır.

Taksim Tutanağında Bulunması Gereken Unsurlar

Tutanak, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçecek ayrıntıda düzenlenmelidir. Pratikte şu unsurların yer alması beklenir:

• Mirasçı listesi: Tüm mirasçıların kimlik bilgileri ve katılım pay oranları,
• Mal listesi: Paylaşılan her taşınmazın ada-parsel bilgisi, banka hesap numaraları ve araç plakaları,
• Dağılım tablosu: Hangi malın hangi mirasçıya geçtiği ve buna karşılık denkleştirme ödemesi varsa tutarı,
• Geçerlilik beyanı: Tüm mirasçıların paylaşımı kendi iradeleriyle kabul ettiklerine ilişkin beyanlar.

Eksik veya muğlak bir tutanak, tapu müdürlüğünün işlemden kaçınmasına veya ileride mirasçılar arasında yeni bir davaya yol açabilir. Bu nedenle tutanağın metni duruşmadan önce hazırlanmış olmalıdır.

Taksim Anlaşmasının Kapsamı: Tapu, Banka ve Araçlar

Taksim tutanağıyla yapılabilecek işlemler şu şekilde gruplanabilir:

Varlık türü	Anlaşmalı taksimde işlem	Dikkat edilecek nokta
Taşınmaz (tapu)	Tutanakla tapuya tescil; pay oranlarına göre aynen paylaşım veya tek mirasçıya devir + bakiye paylaşımı	Devir harcı doğabilir; değer farkı (denkleştirme) tutanakta gösterilmelidir
Banka mevduatı	Tüm mirasçıların muvafakati veya tutanak ibrazı ile paylaşım	Bankalar genellikle tüm mirasçıların imzasını veya tutanak ibrazını ister
Motorlu araç	Tutanakla ilgili mirasçı adına tescil devri	Değer dengesi gözetilmeli; araç tescil ofisi ek belge isteyebilir

Bu tablo, anlaşmalı taksimin kapsamını pratik biçimde özetler. Temel prensip şudur: hangi varlık türünde olursa olsun, anlaşmalı taksimde denge gözetilir — bir mirasçıya yüksek değerli bir mal düşerken diğerine karşılık olarak nakit veya başka bir varlık verilerek denge kurulur.

Anlaşma Sağlanamazsa: Ortaklığın Giderilmesi Davası

Mirasçılar sulh duruşmasında anlaşamazsa, ortaklık hâline son verilmesi için ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası açılır. Elbirliği mülkiyetinde bu dava TMK m. 649, paylı mülkiyette TMK m. 699 hükümlerine tabidir. Davanın konusu taşınmazsa Asliye Hukuk Mahkemesi, taşınmaz dışındaki mallar veya tüm terekenin paylaşımıysa Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Dava, ortaklık payına sahip her mirasçı tarafından ve her zaman açılabilir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 29.06.2015 tarihli ve 2015/9595 E., 2015/6767 K. sayılı kararı, taksim isteminin her zaman yapılabileceğini ve davaya ilişkin zamanaşımı bulunmadığını açıkça ortaya koymaktadır.

Davada taşınmaz biçiminde paylaşım mümkün değilse (örneğin parselin fiziken bölünmesi olanaklı değilse veya paylar oransız kalıyorsa) satış yoluyla ortaklık giderilir. Satış, açık artırma ile yapılır ve bedel mirasçıların payları oranında paylaştırılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 24.03.2010 tarihli ve 2010/1-182 E., 2010/322 K. sayılı kararı, ortaklığın giderilmesi davasının çift taraflı niteliğini ve payın aynen veya bedelen geri alınabileceği ilkesini belirlemiştir. Ayrıca bu dava türünde mirasçı, satıştan doğan bedelini satış günkü rayiç değer üzerinden alır; bu nedenle satış zamanlaması maddi açıdan önem taşır.

Taksim ve Satış Yollarının Karşılaştırması

Anlaşmalı taksim ile dava yoluyla paylaşım arasındaki farkları tablo hâlinde özetleyelim:

Kriter	Sulh duruşmasında anlaşmalı taksim	İzale-i şuyu davası
Şart	Tüm mirasçıların rızası	Tek mirasçı talebi yeterli
Süre	Tek duruşmada sonuçlanabilir	Bilirkişi + satış aşamaları; aylar sürebilir
Maliyet	Nispi harç düşük; masraf az	Dava harcı + bilirkişi + satış masrafı
Esneklik	Mirasçılar mal dağılımını kendileri belirler	Aynen paylaşım mümkün değilse satış zorunlu
Risk	Denkleştirme hatası yapılmamalı	Satış bedeli piyasa koşullarına bağlı

Bu karşılaştırma, hangi yolun hangi durumda avantajlı olduğunu gösterir. Örneğin mirasçı sayısı az, ilişkiler iyi ve mal dağılımında uzlaşı varsa sulh duruşması hem daha hızlı hem daha ekonomiktir. Buna karşılık tek bir mirasçı bile uzlaşmazsa dava yolu kaçınılmazdır.

Harç, Vergi ve Masraflar: Kim Ne Öder?

Anlaşmalı taksimde dikkat edilmesi gereken maliyet kalemleri şunlardır:

• Mahkeme harcı: Sulh duruşmasında anlaşmalı taksim, ihtiyari dava yolu yerine geçtiğinden harç yükü dava yoluna kıyasla daha düşük olabilir; ancak başvuru ve tescil aşamasında maktu harçlar doğar.
• Devir harcı: Taksim sırasında mirasçılar arasındaki devirlerde tapu harcı matrahı, değer farkına göre belirlenir; güncel oranlar ve istisnalar için ilgili mevzuat esas alınmalıdır.
• Denkleştirme ödemesi: Bir mirasçıya daha değerli mal düşüyorsa diğer mirasçıya nakit dengeleme ödemesi yapılır ve bu tutar tutanakta gösterilir.

Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölüm tarihini izleyen dört ay içinde verilmelidir. Bu beyan, taksim tutanağından bağımsız olarak vergi dairesine verilir; gecikme faizi ve vergi ziyaı cezası riski taşıdığından süreler ihmal edilmemelidir.

İstanbul’da Miras Paylaşımında Pratik İpuçları

İstanbul gibi büyükşehirlerde miras paylaşımı, taşınmaz değerlerinin yüksek ve heterojen olması nedeniyle ekstra dikkat gerektirir. Özellikle Kadıköy, Beşiktaş, Üsküdar gibi ilçelerde arsa ve daire fiyatları aynı ada içinde bile ciddi farklar gösterebilir. Bu nedenle sulh duruşmasında anlaşmalı taksim öncesinde güncel emlak değeri tespiti yapılması, ileride mirasçılar arasında paylaşımın adil olmadığı iddiasını önler. İstanbul’da görev yapan bir avukatla çalışmak, duruşma yönetimi ve tapu tescil aşamasında hataları en aza indirir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mirasınıza ilişkin özel durumunuz için İstanbul’da faaliyet gösteren ofisimizden destek almak için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.

Sık Sorulanlar (FAQ)

1. Sulh duruşmasında anlaşmalı taksim için tüm mirasçıların katılması zorunlu mu?

Evet. Elbirliği mülkiyetinde her mirasçının rızası olmadan paylaşım yapılamaz; bu nedenle sulh duruşmasında anlaşmalı taksim için tüm mirasçıların bizzat veya vekâletle katılması şarttır. Tek bir mirasçı bile katılmazsa veya paylaşım şekline muvafakat etmezse hâkim taksim yapamaz. Yurt dışındaki mirasçı, bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenleteceği vekâletname ile duruşmada temsil edilebilir. Muvafakat yoksa ortaklığın giderilmesi davası tek alternatiftir.

2. Mirasın taksimi için dava açmak zorunda mıyım?

Hayır, dava zorunlu değildir. Tüm mirasçılar anlaşıyorsa sulh hâkimi önünde düzenlenecek tutanakla tapu ve banka işlemleri yapılabilir; bu yol tek duruşmada sonuçlanabilir ve maliyeti dava yoluna göre belirgin biçimde düşüktür. Ancak anlaşma sağlanamıyorsa ortaklığın giderilmesi davası açmak zorunludur; bu dava her zaman açılabilir ve zamanaşımına tabi değildir. Hangi yolun uygun olduğu, mirasçı sayısına, mal yapısına ve uzlaşı ihtimaline göre değerlendirilmelidir.

3. Taksim tutanağıyla bankadaki para paylaşılabilir mi?

Evet. Sulh duruşması tutanağı, tescil ve ödeme işlemlerine esas resmî belgedir. Bankalar, miras bırakanın hesabındaki mevduatı, tüm mirasçıların muvafaketi veya mahkeme tutanağı ibrazı hâlinde, tutanakta belirlenen pay oranlarına göre mirasçıların hesaplarına aktarır. Yalnız bankaların kendi iç prosedürleri gereği ek belge (veraset ilamı, kimlik, talep dilekçesi) isteyebileceği unutulmamalıdır. Tutanakta paylar ve tutarlar açıkça gösterilmişse işlem genellikle kısa sürede tamamlanır.

4. Bir mirasçı payını diğer mirasçıya satabilir mi?

Elbirliği mülkiyetinde mirasçı, katılma payının devrini ancak diğer mirasçıların rızasıyla yapabilir; TMK m. 643 uyarınca kendi katılma payını devretmek isteyen mirasçı, devralacak kişiyi ve istediği bedeli diğer mirasçılara bildirmek zorundadır ve diğer mirasçılar öncelik hakkına sahiptir. Somut satış, katılma payının devri şeklinde gerçekleşir ve tapuda elbirliği ortaklığı bu devirle sona erer. Pratikte bu devir, noter aracılığıyla veya payın diğer mirasçılara devri yönünde anlaşmayla yapılır; denkleştirme bedeli taraflar arası anlaşmayla belirlenir.

5. Anlaşmalı taksimden sonra paylaşımdan dönme mümkün müdür?

Mahkeme tutanağına dayalı taksim, tarafların iradeleriyle kurulmuş kesin bir paylaşım olup kural olarak tarafları bağlar. Taksim sakatlanmadan (mirasçılardan birinin katılmaması, kapsamındaki bir malın başkasına ait çıkması, paylaşımın ölçülü dengeyi açıkça ihlal etmesi gibi) iptal edilmez. Taksim davalarına ilişkin zamanaşımı, mirasın açılmasından (ölümünden) itibaren on yıldır. Bu nedenle paylaşımdan dönme istemleri sınırlı hâllerde ve bu süre içinde değerlendirilir; süre geçirildikten sonra taksimin iptali talep edilemez.

6. Sulh duruşmasında hâkim paylaşımın adil olmasını kendisi mi denetler?

Hâkim, anlaşmalı taksimde paylaşımın içeriğine müdahale etmekle yükümlü değildir; mirasçılar diledikleri biçimde anlaşabilir ve hâkim bu anlaşmayı tutanağa geçirir. Ancak hâkim, mirasçı sıfatlarının ve paylaşım konusu malların gerçekten terekeye ait olduğunun denetimini yapar; eksik mirasçı veya terekeye ait olmayan mal üzerinde taksim yapılamaz. Mirasçılar arasındaki değer dengesinin adil olup olmadığı esasen tarafların sorumluluğundadır; bu nedenle duruşmadan önce bağımsız değerleme yaptırmak isabetli olur.

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu