Boşanma sonrasında çocukla ilgili en sık çıkan uyuşmazlıklardan biri, sağlık giderlerinin hangi ebeveyn tarafından ve hangi oranda karşılanacağıdır. Özellikle numaralı gözlük, kırılma sonucu yenilenen camlar, kontakt lens, lens solüsyonu, düzenli göz kontrolleri ve özel hastane muayene ücretleri söz konusu olduğunda taraflar çoğu zaman mevcut nafakanın bu masrafları kapsayıp kapsamadığı konusunda anlaşmazlığa düşer.
Problem: Velayeti kullanan ebeveyn çoğu zaman çocuğun acil ihtiyacı nedeniyle ödemeyi hemen yapmak zorunda kalır. Agitation: Daha sonra diğer ebeveyn katkı sağlamazsa hem ekonomik yük tek tarafa biner hem de çocuk bakım giderleri yeni bir çatışma alanına dönüşür. Solution: Bu noktada giderin tıbben gerekli olduğunu belgelemek, ödeme evraklarını saklamak, mevcut nafaka kararını incelemek ve gerekiyorsa nafaka artırım ya da alacak talebiyle doğru hukuki yolu seçmek gerekir.
Büromuzda sıkça karşılaştığımız dosyalarda, asıl uyuşmazlık gözlük bedelinin ödenip ödenmeyeceğinden çok bu ödemenin iştirak nafakası içinde mi değerlendirileceği yoksa ayrıca talep edilip edilemeyeceği noktasında toplanır. Uygulamada görüyoruz ki bazı dosyalarda düzenli gözlük değişimi çocuğun olağan sağlık gideri kabul edilirken, bazı dosyalarda yüksek maliyetli özel lens veya ileri tedavi kalemleri ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle özellikle bir İstanbul avukat veya İstanbul aile hukuku avukatı desteğiyle dosyanın belge temelli hazırlanması önem taşır.
Evet, boşanmada çocuğun gözlük ve lens giderleri paylaşılır mı?
Evet, paylaşılır. Türk Medeni Kanunu bakımından çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderlere anne ve baba güçleri oranında katılmak zorundadır. Görme bozukluğu nedeniyle kullanılan gözlük, cam, çerçeve, doktor muayenesi, tahlil ve hekimin gerekli gördüğü kontakt lens masrafı da çoğu durumda çocuğun sağlık gideri sayılır.
Burada önemli olan nokta, masrafın çocuğun gerçek ihtiyacından doğmasıdır. Sırf estetik tercih için alınan yüksek bedelli bir ürün ile doktor raporuna dayalı zorunlu optik gider aynı şekilde değerlendirilmez. Özellikle miyop, hipermetrop, astigmat, şaşılık, keratokonus veya benzeri rahatsızlıklarda hekim tavsiyesiyle yapılan harcamalar çok daha güçlü bir hukuki zemine sahiptir.
Bu nedenle mahkemenin bakacağı ilk soru şudur: Yapılan masraf çocuğun üstün yararı için gerekli miydi? Eğer cevap evetse, diğer ebeveynin hiçbir katkı sunmadan tamamen dışarıda kalması kural olarak beklenmez.
Evet, hangi kanun maddeleri bu konuda uygulanır?
Evet, bu konuda birkaç temel Türk Medeni Kanunu maddesi birlikte değerlendirilir. TMK m. 182 uyarınca velayet kendisine bırakılmayan eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. TMK m. 327 açık şekilde çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderlerin ana ve baba tarafından karşılanacağını söyler. TMK m. 328 bakım borcunun kural olarak erginliğe kadar sürdüğünü düzenler. TMK m. 330 nafaka miktarının çocuğun ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerine göre belirleneceğini kabul eder. Şartlar değişirse TMK m. 331 kapsamında nafakanın yeniden belirlenmesi istenebilir.
Boşanma davası devam ederken TMK m. 169 da önem taşır. Hakim, dava süresince çocuk yararına gerekli geçici önlemleri alabilir. Eğer gözlük veya lens ihtiyacı dava sürerken ortaya çıkmışsa, tedbir nafakası veya ek geçici ödeme talebi gündeme gelebilir.
Yargıtay uygulaması da genel çerçevede çocuğun giderlerinin tarafların mali gücü oranında değerlendirilmesi gerektiğini kabul eder. Yargıtay 3. HD, 2018/7231 E. sayılı kararında TMK m. 182 kapsamında velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun giderlerine gücü oranında katılması gerektiğini vurgulamıştır. Yargıtay 2. HD, 2024/1044 E., 2024/2256 K. sayılı kararında ise iştirak nafakası ile ayrıca düzenlenen çocuk giderlerinin birlikte ele alınması gerektiğini belirtmiştir. Bu kararlar doğrudan gözlük masrafına ilişkin olmayabilir; ancak sağlık ve bakım giderlerinin nasıl yorumlanacağı konusunda güçlü bir çerçeve sunar.
Evet, mevcut iştirak nafakası gözlük masrafını her zaman karşılar mı?
Hayır, her zaman otomatik olarak karşılamaz. İştirak nafakası çocuğun olağan ve süreklilik gösteren giderlerini karşılamaya yöneliktir. Ancak gözlük ve lens giderlerinin niteliği dosyadan dosyaya değişebilir. Düşük tutarlı ve öngörülebilir yenilemeler çoğu zaman olağan gider olarak değerlendirilebilir. Buna karşılık yüksek maliyetli özel cam, ithal lens, sık doktor kontrolü, göz tembelliği tedavisi veya özel hastane zinciri masrafı olağanüstü gider tartışmasını doğurabilir.
Eğer önceki mahkeme kararında ya da anlaşmalı boşanma protokolünde sağlık giderlerinin nasıl paylaşılacağı açıkça yazıyorsa, öncelikle o hüküm esas alınır. Protokolde “eğitim ve sağlık giderleri ayrıca yarı yarıya karşılanacaktır” gibi bir kayıt varsa ispat daha kolay olur. Fakat böyle bir düzenleme yoksa, nafakanın kapsamı ve somut giderin niteliği ayrıca değerlendirilir.
Uygulamada görüyoruz ki velayet sahibi ebeveyn bazen tüm faturayı doğrudan diğer tarafa yüklemek ister; diğer taraf ise “zaten nafaka ödüyorum” savunmasını yapar. Oysa doğru cevap tek cümlelik değildir. Masrafın olağan mı, zorunlu mu, yüksek mi, tek seferlik mi, düzenli mi olduğuna bakılmadan kesin sonuç vermek hatalı olur.
Evet, gözlük ve lens giderleri nasıl ispatlanır?
Evet, bu tür giderlerde ispat belirleyicidir. Sadece sözlü beyanla talepte bulunmak çoğu zaman yeterli olmaz. Öncelikle göz doktoru muayene kaydı, reçete, optik fatura, ödeme dekontu, lens raporu, SGK katkı payı bilgisi ve varsa özel sağlık kurumu belgeleri dosyada bulunmalıdır. Çocuğun gerçekten görme desteğine ihtiyaç duyduğunu gösteren tıbbi kayıtlar ne kadar netse talep o kadar güçlenir.
Özellikle şu belgeler önemlidir:
- Devlet hastanesi veya özel hastane göz muayene raporu
- Reçete veya hekim önerisi
- Optik mağaza faturası ve ödeme dekontu
- Lens kullanımı gerekiyorsa bunu gösteren uzman görüşü
- Masrafın hangi tarihte yapıldığını gösteren belge seti
- Diğer ebeveyne gönderilmiş ihtar, mesaj veya ödeme talebi kaydı
Mahkeme çoğu zaman sadece ürün bedeline değil, bu ürünün gerçekten gerekli olup olmadığına da bakar. Bu nedenle lüks marka tercihleri, gereksiz pahalı seçenekler veya raporsuz alımlar tartışma yaratabilir. İstanbul avukat desteğiyle hazırlanmış dosyalarda, masrafın tıbbi zorunlulukla bağlantısı açık kurulduğunda sonuç alma ihtimali artar.
Evet, diğer ebeveyn ödeme yapmazsa hangi hukuki yollar kullanılabilir?
Evet, kullanılabilecek birkaç yol vardır. Eğer masraf mevcut nafakanın açıkça dışında kalıyorsa ve elinizde sağlam belgeler varsa, somut gider alacağı talebi gündeme gelebilir. Eğer çocuğun sağlık ihtiyaçları süreklilik gösteriyor ve mevcut nafaka artık yetersiz kalıyorsa, nafaka artırım davası açılması daha doğru olabilir. Boşanma davası henüz devam ediyorsa geçici tedbir talebi de mümkündür.
Hangi yolun seçileceği, giderin tek seferlik mi yoksa tekrarlayan bir ihtiyaç mı olduğuna göre değişir. Örneğin yılda bir kez yenilenen standart gözlük için bir yaklaşım, kısa aralıklarla değişmesi gereken yüksek maliyetli özel lensler için başka bir yaklaşım tercih edilebilir. Ayrıca önce karşı tarafa noter ihtarı ya da yazılı talep gönderilmesi, sonradan “benden hiç istenmedi” savunmasını zayıflatabilir.
Burada amaç yalnızca dava açmak değildir. Bazen taraflar arasında açık bir yazışma ve belge paylaşımı ile uyuşmazlık büyümeden çözülebilir. Ancak çözülemiyorsa, çocuğun yararı geciktirilmeden dava stratejisi kurulmalıdır.
Evet, mahkeme masrafı eşit değil mali güce göre paylaştırabilir mi?
Evet, paylaştırabilir. Türk hukukunda çocuk giderleri bakımından temel ölçüt otomatik yüzde elli paylaşım değildir; esas olan tarafların ekonomik gücü ve çocuğun ihtiyacıdır. Bu nedenle bir ebeveynin geliri belirgin biçimde yüksekse, mahkeme onun daha fazla katkı sunmasına karar verebilir. Aynı şekilde velayet sahibi ebeveyn çocuğun günlük bakım yükünü fiilen taşıdığı için sadece nakit ödemeye değil, emek katkısına da dolaylı olarak bakılır.
Örneğin bir ebeveyn asgari ücret civarında gelir elde ederken diğer ebeveyn çok daha yüksek gelir sahibiyse, özel sağlık giderlerinin yarı yarıya yüklenmesi hakkaniyete uygun görülmeyebilir. TMK m. 330 tam da bu nedenle nafaka ve çocuk giderlerinin hayat koşulları ile ödeme gücüne göre belirlenmesini öngörür.
Büromuzda sıkça karşılaştığımız dosyalarda, ekonomik denge kurulmadan yapılan kaba yüzde hesabı yeni uyuşmazlıklar yaratır. Uygulamada görüyoruz ki mahkemeler özellikle belgelenmiş gelir farkı bulunan dosyalarda daha esnek ve somut olaya uygun oranlamaya gider.
Evet, anlaşmalı boşanma protokolünde bu giderler ayrıca düzenlenmeli mi?
Evet, mümkünse mutlaka düzenlenmelidir. Anlaşmalı boşanma protokolünde sadece iştirak nafakası miktarını yazmak çoğu zaman yeterli olmaz. Çocuğun sağlık, eğitim, optik, ortodonti, psikolog, servis ve benzeri ek giderlerinin nasıl paylaşılacağı açıkça yazıldığında ileride çıkabilecek tartışmalar büyük ölçüde önlenir.
Örneğin protokole “çocuğun zorunlu sağlık giderleri ve doktor raporuna dayalı gözlük-lens masrafları tarafların mali gücü oranında karşılanır” şeklinde bir hüküm konulabilir. Daha ayrıntılı bir düzenleme istenirse ödeme süresi, belge paylaşım şekli ve hangi masrafların önceden onay gerektirdiği de yazılabilir. Böyle bir açıklık, hem icra hem dava aşamasında ispatı kolaylaştırır.
İstanbul aile hukuku avukatı desteğiyle hazırlanan protokollerde, günlük hayatta gerçekten sorun yaratan kalemlerin önceden düşünülmesi ciddi hak kaybını önler. Çocuk büyüdükçe sağlık giderleri de değişebildiğinden, genel ve belirsiz cümleler yerine somut düzenleme yapılması daha sağlıklıdır.
Evet, İstanbul uygulamasında neden hızlı hareket etmek önemlidir?
Evet, çünkü İstanbul’da aile mahkemelerindeki yoğunluk nedeniyle belge eksikliği bulunan dosyalar gereksiz şekilde uzayabilir. Çocuğun görme problemi gibi doğrudan günlük yaşamı etkileyen bir konuda zaman kaybı hem çocuğun eğitim hayatını hem de ebeveynler arasındaki ilişkiyi olumsuz etkiler. Özellikle okul çağındaki çocuklarda geciken gözlük değişimi, ders performansını ve sosyal gelişimi etkileyebilir.
Bu nedenle masraf doğar doğmaz rapor, reçete, fatura ve ödeme belgelerinin toplanması; karşı tarafa yazılı bildirim yapılması; gerekiyorsa nafaka uyarlama stratejisinin hızla kurulması önem taşır. İstanbul avukat desteğiyle hazırlanan net dosyalarda, “masraf gerçekten gerekli miydi” ve “hangi kısmı kim ödemeli” sorularına daha kısa sürede cevap üretilebilir.
Sonuç olarak çocuğun gözlük ve lens giderleri küçük bir kalem gibi görünse de, hukuken doğru yönetilmezse uzun süreli bir nafaka ve gider uyuşmazlığına dönüşebilir. Doğru yaklaşım her zaman çocuğun üstün yararını, tıbbi zorunluluğu ve tarafların gerçek ödeme gücünü birlikte değerlendirmektir.
Evet, en sık sorulan sorular nelerdir?
Gözlük kırılırsa yenisini diğer ebeveyn ödemek zorunda mı?
Her durumda otomatik zorunluluk yoktur; ancak kırılan gözlüğün çocuğun günlük yaşamı için gerekli olduğu ve yenilemenin makul sürede yapıldığı ispatlanabiliyorsa katkı talebi mümkündür. Burada kırılmanın olağan kullanım sonucu mu yoksa ihmal kaynaklı mı olduğu bile tartışılabilir. Mahkeme çoğu zaman önce çocuğun ihtiyacına, sonra masrafın makuliyetine bakar.
Kontakt lens masrafı, normal gözlükten farklı değerlendirilir mi?
Evet, bazen farklı değerlendirilebilir. Eğer lens salt konfor ya da estetik için tercih edilmişse tartışma çıkabilir. Ancak doktor önerisiyle, sağlık gereği veya belirli bir göz rahatsızlığı nedeniyle kullanılıyorsa lens gideri de sağlık masrafı kapsamında değerlendirilebilir. Bu nedenle lens bakımından reçete, uzman görüşü ve düzenli kullanım gerekçesi özellikle önemlidir.
SGK’nın karşılamadığı kısmı diğer ebeveynden isteyebilir miyim?
Evet, talep edebilirsiniz; fakat otomatik tahsil anlamına gelmez. SGK desteğinden sonra kalan farkın çocuğun zorunlu ihtiyacına ilişkin olduğu, yapılan seçimin makul olduğu ve ödeme belgeleriyle desteklendiği gösterilmelidir. Özellikle çok pahalı çerçeve veya özel marka tercihlerinde mahkeme tüm bedeli değil, makul gördüğü kısmı dikkate alabilir.
Bu giderler için doğrudan icra takibi yapılabilir mi?
Bu sorunun cevabı elinizdeki mahkeme kararına veya protokole göre değişir. Eğer sağlık giderlerinin paylaşımı açık ve icra edilebilir şekilde düzenlenmişse takip imkanı güçlenir. Fakat genel ifadeler varsa ya da somut masrafın nafaka dışında kalıp kalmadığı tartışmalıysa, önce alacak davası veya nafaka uyarlama davası daha doğru yol olabilir. Dosya özelinde değerlendirme şarttır.
Anlaşmalı boşanmada bu konuda nasıl madde yazılmalı?
En güvenli yöntem, iştirak nafakasından bağımsız olarak çocuğun zorunlu sağlık giderlerinin nasıl paylaşılacağını açıkça yazmaktır. Göz muayenesi, gözlük, lens, ilaç, tedavi ve benzeri kalemlerin belge karşılığında hangi sürede ve hangi oranda ödeneceği belirtilirse ileride ispat sorunu azalır. Belirsiz ifadeler yerine somut ve uygulanabilir hükümler kurulması her iki tarafı da korur.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.
Leave A Comment