Evlenme Yaşı (TMK 124): 17 Yaş Kuralı, 16 Yaşında Hâkim İzni ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

//Evlenme Yaşı (TMK 124): 17 Yaş Kuralı, 16 Yaşında Hâkim İzni ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

Evlenme Yaşı (TMK 124): 17 Yaş Kuralı, 16 Yaşında Hâkim İzni ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

Kısa cevap: Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesine göre evlenme yaşı 17’dir; erkek de kadın da 17 yaşını doldurmadan evlenemez. Hâkim, yalnızca olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple, 16 yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebilir. 16 yaşını doldurmamış bir çocuk için izin verilmesi mümkün değildir. 18 yaşını doldurmamış kişi küçük sayıldığından, evlenebilmesi için ayrıca yasal temsilcisinin (ana baba veya vasi) izni gerekir (m. 126); temsilci haklı bir sebep olmadan izin vermezse hâkim onu dinledikten sonra izin verebilir (m. 128). 18 yaş tamamlandığında kişi ergin olur ve yaş nedeniyle ayrı bir izin aranmaz (m. 11). Madde metinleri 17.11.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerinden okunmuştur; 124. maddede bu tarihte görünen bir değişiklik işareti yoktur.

Bir ailenin ya da genç bir çiftin ilk sorusu hemen her zaman aynıdır: “Yaşımız yeterli mi, değilse ne yapabiliriz?” Yanlış yaşta yapılan bir başvuru ya reddedilir ya da daha kötüsü, hatalı verilmiş bir izin kararıyla ilerler. Yargıtay’ın incelediği dosyalarda, henüz 16 yaşını doldurmamış çocuklar için verilmiş izin kararlarının kanun yararına bozulduğu görülüyor. Üstelik bu bozma, kararın doğurduğu hukuki sonuçları ortadan kaldırmıyor.

Bu rehber, evlenme yaşının üç basamağını kanun metninden okuyarak anlatır; hâkim izni davasının nasıl açıldığını, hangi mahkemenin yetkili olduğunu, evlendirme memuruna hangi belgelerin verildiğini ve Yargıtay’ın “olağanüstü durum” ile “pek önemli sebep” kavramlarına nasıl baktığını açıklar. İstanbul’da başvuru yapacak aileler için pratik noktalara da ayrıca değinilir.

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat değişebileceğinden somut durum güncel kaynaklar üzerinden kontrol edilmelidir.

Evlenme Yaşı Kaç? TMK 124’ün Üç Basamağı

Madde iki fıkradan oluşur. Birinci fıkra genel kuralı koyar: erkek veya kadın 17 yaşını doldurmadıkça evlenemez. İkinci fıkra istisnayı düzenler: hâkim, olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple, 16 yaşını doldurmuş olan erkek veya kadının evlenmesine izin verebilir. Olanak bulundukça karardan önce ana ve baba veya vasi dinlenir. Medeni Kanun’un 11. maddesine göre erginlik 18 yaşın doldurulmasıyla başlar ve evlenme de kişiyi ergin kılar.

Yaş durumu Evlenebilir mi? Gereken işlem Dayanak
16 yaşını doldurmamış Hayır; hâkim de izin veremez Yok. 16 yaş doldurulmadan izin talebi reddedilmelidir TMK 124/2
16 yaşını doldurmuş, 17’yi doldurmamış Yalnızca hâkim izniyle Olağanüstü durum ve pek önemli sebep; küçük olduğu için yasal temsilci izni de aranır TMK 124/2, 126, 128
17 yaşını doldurmuş, 18’i doldurmamış Evet, küçük olarak Yasal temsilcinin yazılı izni; reddedilirse mahkemeye başvuru TMK 124/1, 126, 128, 136
18 yaşını doldurmuş Evet, ergin olarak Yaş bakımından ayrıca izin aranmaz TMK 11

Yaş dışındaki şartlar da geçerlidir. Ayırt etme gücüne sahip olmayanlar evlenemez (m. 125); kısıtlılar da yasal temsilcilerinin izni olmadan evlenemez (m. 127). Bu yazı yalnızca yaş ve izin boyutunu ele alır.

17-18 Yaş Arası: Yasal Temsilci İzni ve Mahkemeye Başvuru

17 yaşını doldurmuş ama 18’e ulaşmamış kişi için hâkim izni gerekmez. Ancak Medeni Kanun’un 126. maddesi, küçüğün yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemeyeceğini söyler. Yasal temsilci, velayet altındaki çocuk için ana ve babadır; vesayet varsa vasidir. Evlendirme memuruna verilecek belgeler arasında, küçük için “yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesi” de sayılır (m. 136).

Temsilci izin vermiyorsa kapı kapanmış olmaz. 128. madde, haklı bir sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilcinin dinlenmesinden sonra hâkimin, başvuran küçüğün evlenmesine izin verebileceğini öngörür. Burada ölçüt “haklı sebep”tir; temsilcinin itirazı somut bir gerekçeye dayanıyorsa mahkeme izni vermeyebilir. Hangi gerekçenin haklı sayılacağı dosyaya göre değişir ve kanunda sayılmamıştır.

16 Yaşında Hâkim İzni: “Olağanüstü Durum” ve “Pek Önemli Sebep”

İkinci fıkra iki şartı birlikte arar: olağanüstü bir durum ve pek önemli bir sebep. Kanun bunların neler olduğunu tek tek saymaz; takdir hâkime bırakılmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu konuda örnek bir ölçü koymuştur: 06.05.2015 tarihli kararında (E.2015/3626, K.2015/9331) tarafların birlikte olup karı koca gibi yaşamasını, 124. maddedeki olağanüstü durum olarak kabul etmek mümkün görülmemiş ve izin veren yerel mahkeme kararı oy çokluğuyla bozulmuştur.

Aynı kararın karşı oy yazısı farklı düşünür: küçüğün fiilen birlikte yaşadığı kişiyle evlenmesine izin verilmemesi hâlinde nafaka, tazminat ve mirasçılık gibi haklarını güvence altına alacak yasal bir düzenleme bulunmadığını savunur. Yani Daire içinde bile bu kavramın sınırı tartışmalıdır; “aynı evde yaşıyorlar” demek tek başına yeterli sayılmamıştır.

2. Hukuk Dairesi’nin 11.04.2013 tarihli kararında da (E.2012/20969, K.2013/10153) izin veren karar oy çokluğuyla onanmıştır. Karşı oy yazısında nişanlı olmanın pek önemli bir neden sayılamayacağı ve karardan önce annenin dinlenmemesinin eksik araştırma olduğu belirtilmiştir. Çoğunluk gerekçesi karar metninde yazılı değildir; bu nedenle bu karardan genel bir ölçüt çıkarmak doğru olmaz, yalnızca hâkimin 124/2’yi nasıl tartıştığına dair bir örnek olarak okunmalıdır.

16 Yaşından Küçük İçin İzin Neden Verilemez? Yaş Nasıl Hesaplanır?

İkinci fıkra “onaltı yaşını doldurmuş olan” ifadesini kullanır. Yaşın dolmamış olması durumunda, olağanüstü durum ne kadar güçlü olursa olsun mahkemenin izin verme yetkisi doğmaz. Yargıtay bu konuda iki ayrı dosyada Adalet Bakanlığı’nın istemiyle kanun yararına bozma kararı vermiştir.

Karar Olay Sonuç
2. HD E.2013/20482 K.2014/5005 (10.03.2014) Karar tarihinde 15 yaş 7 ay 6 gün olan çocuğa evlenme izni verilmiş; evlenme ertesi gün gerçekleşmiş Kanun yararına bozma, sonuca etkili olmamak üzere; oybirliği
2. HD E.2023/2853 K.2023/2023 (27.04.2023) Karar tarihinde 15 yaş 1 ay 3 gün olan çocuğa evlenme izni verilmiş; karar istinaf incelemesinden geçmeden kesinleşmiş HMK 363 uyarınca kanun yararına bozma; oybirliği

İki kararda da yaş, izin kararının verildiği tarih itibarıyla hesaplanmıştır. 2023 tarihli kararda Daire, kanun yararına bozmanın kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmadığını da hatırlatır. Pratikte bunun anlamı şudur: yaş şartı baştan dikkatle kontrol edilmezse hata sonradan fark edilse bile yapılmış işlemin sonuçları geri alınmayabilir. Bu yüzden başvuru dilekçesinde doğum tarihi, nüfus kayıt örneğiyle birlikte karar tarihi göz önünde tutularak hesaplanmalıdır.

Hâkim İzni Davası Nasıl İşler? Görevli Mahkeme, Yetki ve Süreç

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 382. maddesi, “henüz evlenme yaşında olmayanların evlenmesine izin verme” işini aile hukukundaki çekişmesiz yargı işleri arasında sayar. Çekişmesiz yargıda ortada karşı taraf yoktur; mahkeme resen araştırma yapar ve niteliğine uygun düştüğü ölçüde basit yargılama usulü uygulanır (m. 385). Aile hukukundan doğan işler 4787 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca aile mahkemelerinin görev alanındadır; Yargıtay’a ulaşan izin dosyalarında da yerel mahkemenin aile mahkemesi olduğu görülür.

Yetki konusunda HMK 384 şunu söyler: kanunda aksine hüküm yoksa talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir. 5. Hukuk Dairesi’nin 28.02.2022 tarihli kararı (E.2022/3242, K.2022/3103) tam olarak bu noktayı çözmüştür: yaş küçüklüğü nedeniyle evlenmeye izin davasında mahkeme, yetki itirazı ileri sürülmeden kendiliğinden yetkisizlik kararı veremez ve davanın açıldığı ilk mahkemede görülmesi gerekir. Karar oybirliğiyle verilmiştir.

İstanbul’da oturan aileler için bunun karşılığı şudur: birden fazla adliyesi olan şehirde başvuru çoğunlukla, başvuranın veya ilgililerden birinin ikamet adresinin bağlı olduğu adliyedeki aile mahkemesine yapılır. Adresinizin hangi adliyeye bağlı olduğunu UYAP üzerinden veya adliye kalemine sorarak teyit etmeniz, dosyanın yetki tartışmasıyla zaman kaybetmesini önler.

Karar verildiğinde ilgililerin başvuru yolu da açıktır: çekişmesiz yargı kararlarına karşı hukuki yararı olan ilgililer, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir (HMK 387). Süre kısadır; kararı aldıktan sonra beklemeden değerlendirmek gerekir.

Evlendirme Memuruna Başvuru, Belgeler ve Memurun Sorumluluğu

Evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurur (TMK 134). Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memurdur; İstanbul’da başvurunuzu içinizden birinin oturduğu yerdeki evlendirme memurluğuna, yani ilgili ilçe belediyesine yaparsınız. Başvuru yazılı veya sözlü yapılabilir (m. 135).

Her iki taraf nüfus cüzdanı ile nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermişse buna ilişkin belgeyi, küçükse yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini ve evlenmeye engel hastalığı bulunmadığını gösteren sağlık raporunu verir (m. 136). Memur başvuruyu ve belgeleri inceler; evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmadığı veya yasal bir engel bulunduğu anlaşılırsa başvuruyu reddeder (m. 137). Ret kararına karşı taraflar mahkemeye başvurabilir ve itiraz evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır (m. 138).

Memurun görevi gevşek yürütmesinin hukuki bedeli de olabilir. Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin 12.10.2021 tarihli kararında (E.2019/10192, K.2021/8298) bir belediyede nikah memuru olan sanığın, evlenme tarihinde 17 yaşını doldurmuş ancak 18’i doldurmamış kişi için yasal temsilci izni olmadan ve evlenme için gerekli belgeler tamamlanmadan nikah işlemini gerçekleştirdiği iddiası incelenmiştir. Daire, eylemi resmî belgede sahtecilik olarak değil, TCK 257 kapsamındaki görevi kötüye kullanma suçu olarak nitelemiş; suç tarihinden itibaren olağanüstü dava zamanaşımı dolduğu için kamu davasının düşmesine oybirliğiyle karar vermiştir.

Yaş Şartına Aykırı Evlilik ve Ceza Hukuku Boyutu

Medeni Kanun’un 145. maddesi mutlak butlan sebeplerini sayar: eşlerden birinin evlenme sırasında evli olması, sürekli ayırt etme gücünden yoksun bulunması, evlenmeye engel akıl hastalığı ve evlenmeye engel derecede hısımlık. Nisbi butlan sebepleri ise ayırt etme gücünden geçici yoksunluk, yanılma, aldatma ve korkutmadır (m. 148-151). Yaş şartının ihlali bu listelerde ayrıca yazılı değildir. Bunun uygulamada nasıl sonuçlanacağı dosyaya göre değişebilir; yaş şartına aykırı bir evlilik söz konusuysa dava açmadan önce bir avukatla görüşmek gerekir.

Ceza hukuku ayrıca değerlendirilir. TCK 103/1-a bendi, on beş yaşını tamamlamamış çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranışı çocuğun cinsel istismarı sayar. Bu bentle ilgili Anayasa Mahkemesi’nin 26.05.2016 tarihli ve E.2015/108, K.2016/46 sayılı iptal kararı mevzuat dipnotunda yer almaktadır; güncel metni mevzuat.gov.tr’den okumak gerekir. TCK 104/1 ise cebir, tehdit ve hile olmaksızın on beş yaşını bitirmiş çocukla cinsel ilişkide bulunan kişiye, şikâyet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Bu hükümlerin ve evlilikle ilişkisinin sonuçları somut olaya göre değişir.

Resmî nikah yapılmadan, yalnızca dini törenle başlayan birliktelikler ise ayrı bir konudur; imam nikahının hukuki sonuçlarını ayrı bir rehberde anlattık.

Başvuru Öncesi Hazırlık: Kontrol Listesi

  • Doğum tarihlerini kayıttan doğrulayın. Nüfus kayıt örneğindeki tarihle yaşı gün olarak hesaplayın; karar tarihinde 16 yaşın dolmuş olması gerekir.
  • Hangi basamakta olduğunuzu belirleyin. 17-18 arası için yasal temsilci izni, 16-17 arası için hâkim izni ve ayrıca temsilci izni söz konusudur.
  • Yasal temsilcileri hazırlayın. Kanun, olanak bulundukça karardan önce ana ve babanın veya vasinin dinlenmesini ister; ulaşılabilir olmaları dosyayı hızlandırır.
  • “Olağanüstü durum” ve “pek önemli sebep” için somut belge toplayın. Sadece birlikte yaşadığını söylemek Yargıtay önünde yeterli görülmemiştir; belgelenebilir bir gerekçe sunmak dosyanın dayanağını güçlendirir.
  • Yetkili mahkemeyi doğru seçin. Başvuranın veya ilgililerden birinin ikamet adresinin bağlı olduğu adliyedeki aile mahkemesini teyit edin.
  • Sağlık raporu ve nüfus belgelerini evlendirme memurluğu için ayrıca hazırlayın. Hâkim izni, evlendirme başvurusunun belgelerini ortadan kaldırmaz.
  • İstinaf süresini not edin. Karar öğrenildikten sonraki iki hafta, hukuki yararı olan ilgililer için kritiktir.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’de evlenme yaşı kaç?

Medeni Kanun’un 124. maddesine göre erkek veya kadın 17 yaşını doldurmadıkça evlenemez. Hâkim, olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple 16 yaşını doldurmuş olan kişinin evlenmesine izin verebilir. 17-18 yaş arasında kişi küçük sayıldığı için yasal temsilcisinin izni gerekir; 18 yaşını dolduran ergin olur. Bu yaş sınırlarını değiştiren bir hüküm, 17.11.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerinde TMK 124’ün altında görünmemektedir; yine de başvurudan önce güncel metni kontrol etmenizi öneririz.

16 yaşını doldurmamış biri için mahkemeden evlenme izni alınabilir mi?

Hayır. Kanun hâkimin izin verme yetkisini “onaltı yaşını doldurmuş olan erkek veya kadın” için tanımıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, karar tarihinde 15 yaşında olan çocuklara verilen izin kararlarını kanun yararına bozmuştur (E.2013/20482, K.2014/5005 ve E.2023/2853, K.2023/2023). Bu bozmalar sonuca etkili olmamak üzere verilmiştir; yani verilmiş kararın hukuki sonuçları kendiliğinden ortadan kalkmaz. Bu yüzden yaş şartı başvuru aşamasında dikkatle hesaplanmalıdır.

Ana baba izin vermezse 17 yaşındaki biri evlenebilir mi?

Küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez (TMK 126). Ancak temsilci haklı bir sebep göstermeden izin vermiyorsa, küçük mahkemeye başvurabilir; hâkim yasal temsilciyi dinledikten sonra izin verebilir (TMK 128). Mahkeme, temsilcinin itirazını haklı bulursa izin vermeyebilir. Bu başvuruda temsilcinin gerekçesi, küçüğün durumu ve evlenmeyi isteyenlerin somut koşulları birlikte değerlendirilir; sonuç önceden garanti edilemez.

Hâkim izni davası hangi mahkemede açılır ve karar sonrası ne yapılır?

Evlenme izni davası çekişmesiz yargı işidir (HMK 382/2-b-1) ve uygulamada aile mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yerdir (HMK 384); İstanbul’da bu çoğunlukla ikamet adresinin bağlı olduğu adliyedeki aile mahkemesidir. Hukuki yararı olan ilgililer, kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir (HMK 387). İzin alındıktan sonra evlendirme memurluğuna belgelerle başvuru yapılır.

Evlendirme memuru başvuruyu reddederse ne olur?

Memur, başvurunun usulüne uygun yapılmadığını, evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmadığını veya yasal bir engel bulunduğunu görürse başvuruyu reddeder ve bunu evleneceklere yazıyla bildirir (TMK 137). Evleneceklerden her biri ret kararına karşı mahkemeye başvurabilir; itiraz evrak üzerinde incelenir ve kesin karara bağlanır (TMK 138). Başvuruda bir noksanlık varsa memur önce bunu tamamlar veya tamamlattırır (TMK 137); ret nedeni yaş veya ehliyet ise mahkeme yolu devreye girer.

Evlenme yaşına gelmeden dini nikah kıyılırsa hukuki durumu ne olur?

Medeni Kanun’un 142. maddesine göre evlenme, evlendirme memurunun önünde tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda oluşur. 143. madde ise aile cüzdanı gösterilmeden evlenmenin dinî töreninin yapılamayacağını söyler ve evlenmenin geçerli olmasının dinî törenin yapılmasına bağlı olmadığını belirtir. Yani resmî evlenme olmadan yapılan bir dinî tören, Medeni Kanun anlamında evlenme yerine geçmez. Yaş sınırına gelmemiş bir çocukla yapılan dinî törenin hukuki sonuçları medeni hukuk ve ceza hukuku bakımından ayrı ayrı değerlendirilir. Böyle bir durumda hızlı davranmak ve bir avukattan destek almak, çocuğun haklarının korunması açısından önemlidir.

Evlenme izni, yasal temsilci izninin reddi veya evlendirme memurluğu işlemleri gibi konularda dosyanızı güncel mevzuat ve Yargıtay uygulaması ışığında değerlendirmek için https://ariavukatlik.com/iletisim adresinden bize ulaşabilirsiniz.

By |2026-11-17T09:11:31+03:00Kasım 17th, 2026|Aile Hukuku|0 Comments

About the Author:

Leave A Comment