Ad Değiştirme Davası Nasıl Açılır? TMK 27, Haklı Sebep, Çocuğun Adı ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

Kimliğinizde yazan ad ile günlük hayatta kullandığınız ad birbirinden farklı olabilir. Ailenizde, iş yerinizde ve arkadaş çevrenizde yıllardır başka bir adla çağrılıyorsanız ya da adınız kayda başka bir yazımla geçmişse, her resmî işlemde ikinci bir açıklama yapmak zorunda kalırsınız. Nüfus müdürlüğüne gittiğinizde ise çoğu zaman “bunun için mahkeme kararı gerekir” yanıtını alırsınız.

Yanlış yolu seçmek, yanlış mahkemeye başvurmak ya da dilekçede haklı sebebi delille desteklememek davanın reddine veya aylar süren yeniden başvuruya yol açabilir. İstanbul’da yaşıyorsanız ilk adım, yerleşim yeri adresinizin hangi adliyeye bağlı olduğunu doğru belirlemektir. Aşağıda ad değiştirme davasının kanuni dayanağı, haklı sebep ölçütü, çocuğun adı için ayrı kurallar, dava hazırlığı ve karardan sonra yapılacaklar mevzuat metni ve Yargıtay kararlarıyla anlatılıyor.

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat değişebileceğinden somut durum güncel kaynaklar üzerinden kontrol edilmelidir.

Ad Değiştirme Davası Nedir, Hangi Kanuna Dayanır?

Ad değiştirme davası, nüfus sicilinde kayıtlı adın mahkeme kararıyla başka bir adla değiştirilmesini sağlayan davadır. Türk Medeni Kanunu’nun 27. maddesinin ilk fıkrası şöyle der: Adın değiştirilmesi, ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir. Maddenin devamı üç sonuç düzenler: Değişiklik nüfus siciline kaydedilir ve ilan olunur, ad değişmekle kişisel durum değişmez, değişiklikten zarar gören kimse bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir.

Mahkeme yolunun zorunlu olmasının sebebi sicil sisteminin yapısıdır. Medeni Kanun’un 39. maddesi, mahkeme kararı olmadıkça kişisel durum sicilinin hiçbir kaydında düzeltme yapılamayacağını söyler. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 35. maddesinin ilk fıkrası da kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydının düzeltilemeyeceğini, kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamayacağını belirtir. Yani nüfus müdürlüğü, “ben bu adı beğenmiyorum” diyen kişinin kaydını kendiliğinden değiştiremez.

Madde yalnızca ön adı değil, soyadını da kapsar. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 2525 sayılı Soyadı Kanunu’na göre taşınması zorunlu ön ad ve soyadının Medeni Kanun’un 27. maddesi kapsamında olduğunu belirtmiştir (E. 2019/4689, K. 2019/8434, 02.10.2019). Bu yazıda ağırlık ön adın değiştirilmesindedir; soyadı için de haklı sebep ölçütü benzer biçimde işler.

Maddenin ikinci fıkrası 14.11.2024 tarihli 7532 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. mevzuat.gov.tr’deki güncel metne göre adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt edilir ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur. İlanda hükmü veren mahkeme, karar tarihi, esas ve karar numarası, kişinin nüfusa kayıtlı olduğu yer, doğum tarihi, ana ve baba adı, önceki ad ve soyadı ile yeni ad ve soyadı yer alır. Değişikliğin yürürlük ayrıntısını kararın verildiği tarihe göre ayrıca kontrol etmek gerekir.

Nüfus Müdürlüğüne Başvuru mu, Mahkeme mi?

Her ad sorunu mahkemeye gitmeyi gerektirmez. Kritik ayrım, kaydın dayanak belgesine uygun olup olmadığıdır. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 38. maddesine göre dayanak belgesinde bulunduğu hâlde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler ile mükerrer kayıtlar maddi hata sayılır ve bu hatalar idarece düzeltilir. Kaydın anlamını değiştirecek düzeltme ise yalnızca mahkeme kararıyla yapılır.

Durum	Başvuru yolu	Dayanak
Dayanak belgesinde doğru yazılan ad, kütüğe hatalı veya eksik işlenmiş	Nüfus müdürlüğü maddi hatayı düzeltir	NHK 35/1, 38
Kayıt dayanak belgesiyle uyumlu, ancak siz farklı bir ad kullanmak istiyorsunuz	Asliye hukuk mahkemesinde ad değiştirme davası	TMK 27, 39; NHK 36
Düzeltme kaydın anlamını ve taşıdığı bilgiyi değiştirecek nitelikte	Kesinleşmiş mahkeme hükmü gerekir	NHK 35/1

Pratikte sınır bulanık olabilir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi önüne gelen bir dosyada davacı, nüfustaki adının başka bir yazımla düzeltilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi adın yazımının ve okunuşunun güç olmadığı, gülünç ya da kötü algıya yol açan bir ad olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, Daire ise talebin haklı nedene dayandığını ve tanık beyanlarının bunu desteklediğini belirterek bu kararı bozmuştur (E. 2017/8275, K. 2018/14037, 12.06.2018). Yani yazım farkı gibi görünen taleplerde bile mahkeme yolunun kapanmadığı, haklı sebebin delillerle gösterilmesi gerektiği görülür.

Haklı Sebep Nedir? Yargıtay Neye Bakar?

Kanun haklı sebebi tanımlamaz. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bunu şöyle çerçeveler: Hangi hâllerin haklı sebep oluşturacağı her davanın özel koşullarına göre mahkemece belirlenir; belirleme yapılırken objektif ölçütlerden çok istemde bulunanın ileri sürdüğü özel nedenler, yani kişiliği, sosyal statüsü ve aile ilişkileri dikkate alınır. Aynı kararlar, adın kişiliğin ayrılmaz bir parçası olduğunu, adını benimsemeyen kişinin onu değiştirmek istemesinin doğal bir hak sayılabileceğini ve davacının tercihinin ön planda tutulması gerektiğini söyler (E. 2017/6499, K. 2017/11305, 21.09.2017).

Bunun bir sınırı vardır: Mahkeme, ileri sürülen sebebin ve yeni ad isteminin toplum değerlerine ve kanunun emredici kurallarına aykırı olmadığını, başkalarına veya çevreye zarar vermediğini, incitmediğini de denetler. Dolayısıyla “haklı sebep” serbest bir tercih değil, gerekçelendirilmiş ve ispatlanmış bir taleptir.

İncelenen kararlarda öne çıkan örnekler şunlardır:

Karar	Olay	Sonuç
Yargıtay 8. HD, E. 2017/6499, K. 2017/11305, 21.09.2017	Davacı özel sektörde çalışırken kullandığı adla tanınıyor; soyadı talebi kabul edilmiş, ad talebi reddedilmişti	Bu adla tanınıp bilinmek haklı neden sayıldı; ret bozuldu
Yargıtay 18. HD, E. 2015/4110, K. 2015/17703, 03.12.2015 (Edirne 1. Asliye Hukuk)	Davacı arkadaş, iş ve aile çevresinde başka bir adla biliniyor; kan davası nedeniyle husumet iddiası var, kolluk kaydı çıkmadı	Ön ad için kişisel ve aile ilişkilerinden doğan haklı neden kabul edildi; ret bozuldu
Yargıtay 18. HD, E. 2014/10729, K. 2014/15094, 28.10.2014 (Mersin 4. Asliye Hukuk)	Ebeveynler, vatandaşlığa geçişte başka yazımla kaydedilen kız çocuklarının adının düzeltilmesini istedi; çocuk çevrede farklı yazımla tanınıyordu	Türk harfleriyle yazılması koşuluyla yabancı kökenli olması engel değil, Türkçe karşılığı aranmaz; ret bozuldu
Yargıtay 8. HD, E. 2017/8275, K. 2018/14037, 12.06.2018	İlk derece “adı güç değil, gülünç değil” diyerek reddetmişti	Tanık beyanlarıyla haklı neden bulundu; ret bozuldu

Bu tablo bir kazanma garantisi değildir. Bozma kararı, dosyanın yeniden yargılanmasını ve delillerin yeniden değerlendirilmesini sağlar; nihai sonuç somut delillere bağlıdır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 02.11.2017 tarihli kararında (E. 2017/6122, K. 2017/14423) soyadı için açılan davada ret, ileri sürülen sebeplerin ve delillerin denetime elverişli biçimde incelenmemesi nedeniyle bozulmuştur. Ortak ders aynıdır: Mahkeme gerekçeyi ve delilleri toplamadan “haklı sebep yok” diyemez, davacı ise sebebi somutlaştırmak zorundadır.

Tanıklık burada çoğu zaman belirleyicidir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, nüfus kaydı düzeltme niteliğindeki davalarda resmî kayıt ve belgelerin yanında tanık dahil her türlü delile başvurulabileceğini belirtmiştir (E. 2017/7988, K. 2018/11609, 25.04.2018). Kullandığınız adın iş yerinde, okulda, mahallede ve ailede gerçekten kullanıldığını anlatabilecek kişileri dilekçe aşamasında düşünmek yararlı olur.

Çocuğun Adı Nasıl Değiştirilir?

Çocuğun adını ana ve babası koyar (TMK m. 339/5). Ad kayda geçtikten sonra değiştirilmek istenirse çocuk adına yasal temsilcisi dava açar. Yargıtay’ın tutumu ergin kişilere göre belirgin biçimde daha temkinlidir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 02.10.2019 tarihli kararında (E. 2019/4689, K. 2019/8434) çocuk adına açılan davalarda adı değiştirilecek kişinin yaşı gereği iradesini açıklayamadığını, velayet değişirse yeni velinin adı yeniden değiştirmek isteyebileceğini ve bunun çocuğun sosyal statüsünü ve gelişimini olumsuz etkileyebileceğini vurgulamış; haklı neden kavramının ergin kişilere göre daha dar yorumlanması ve çok istisnai durumlarda çocuğun adının değiştirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı dosyada olay şöyledir: Boşanma sonrası velayet anneye verilmiş, anne çocuğa babanın koyduğu adla hitap etmek istemediğini ve çocuğun çevrede başka bir adla tanındığını ileri sürmüştür. Baba dava sırasında muvafakat etmemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, Daire ise boşanmaya yol açan olaylarda babanın ailesinin etkisi bulunmasının tek başına haklı neden sayılmayacağını, tanıkların taraflara göre farklı beyanda bulunduğunu ve özel bir neden olmadıkça bir tarafın tanıklarına üstünlük tanınamayacağını belirterek kabul kararını bozmuş, davanın reddi gerektiğini söylemiştir.

Ters yönde bir dosya da vardır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 08.02.2018 tarihli kararında (E. 2017/6911, K. 2018/1819) velayeti anneye verilen çocuğun adının değiştirilmesi istenmiş, babanın duruşmaya bizzat katılıp değişikliğe muvafakat ettiği ve tanık anlatımlarının da destek verdiği gerekçesiyle ret kararı bozulmuştur. İki karar birlikte okunduğunda diğer ebeveynin tutumunun ve çocuğun fiilen hangi adla anıldığının dosyanın kaderini etkilediği görülür.

Çocuğun soyadı ayrı bir konudur ve görevli mahkeme bakımından farklı değerlendirilebilir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, evlilik içinde doğan çocuğun aile soyadının velayet hakkı kapsamında değiştirilmesi talebinin aile mahkemesince değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir (E. 2017/1153, K. 2017/3813, 16.03.2017). Soyadı talebiniz varsa dava açmadan önce görevli mahkemeyi bir avukatla netleştirin.

Ad Değiştirme Davası Adım Adım Nasıl Açılır?

Hazırlık sırası aşağıdaki gibi ilerler:

1. Nüfus kaydınızı alın. Dilekçede kayıtlı adınız, ana ve baba adınız ve kayıtlı olduğunuz yer doğru yazılmalıdır.
2. Haklı sebebi somutlaştırın. “Bu adı kullanmak istiyorum” demek yeterli ispat değildir. Kullandığınız adın hangi çevrede, ne kadar süredir kullanıldığını gösteren belgeleri ve tanıkları belirleyin.
3. İstediğiniz yeni adı netleştirin. Yeni adın toplum değerlerine ve emredici kurallara ters düşmemesi, başkalarını incitmemesi gerekir.
4. Dilekçeyi yetkili mahkemeye verin. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36. maddesine göre nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır.
5. Yargılamaya hazırlanın. Aynı madde, kayıt düzeltme davalarının nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzurunda görüleceğini belirtir. Nüfus müdürlüklerinin mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurma yetkisi de vardır (NHK m. 37/1).

Yargılama gideri ve harç tutarları tarifelere göre değiştiği için bu yazıda rakam verilmemiştir; güncel bedeli mahkeme kaleminden veya bir avukattan öğrenebilirsiniz. Kanun, ad değiştirme talebi için ayrı bir dava açma süresi de öngörmemiştir. Yargılamanın ne kadar süreceği ise mahkemenin iş yüküne ve delil toplama aşamasına göre değişir.

İstanbul’da dikkat edilecek en önemli nokta yetkidir. Şehirde Çağlayan, Bakırköy, Kartal gibi birden çok adliye bulunur ve hangi adliyeye gideceğiniz yerleşim yeri adresinize bağlıdır. Adres kaydınız güncel değilse dava yanlış yerde açılabilir; bu nedenle önce adres beyanınızı kontrol edin, ardından mahkeme yetkisini teyit edin.

Karar Kesinleşince Ne Olur?

Karar kesinleştikten sonra değişiklik nüfus siciline işlenir. Medeni Kanun’un 27. maddesine göre değişiklik ayrıca Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan edilir. Ad değişikliğinde nüfus müdürlüğü, kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydını da düzeltir; soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir (NHK m. 36/1-b).

Ad değişmekle kişisel durum değişmez. Evlilik, velayet, nafaka yükümlülüğü, borç ve alacaklar ile miras hakları aynı kalır; yalnızca kayıttaki ad güncellenir. Değişiklikten sonra kimlik kartı, pasaport, sürücü belgesi, banka ve sigorta kayıtları, tapu ve iş yeri kayıtları gibi belgelerde yeni adın işlenmesi için kesinleşen karar ilgili kurumlara sunulur. Her kurumun başvuru usulü farklı olabileceğinden önce kimlik kartınızı yenilemeniz, sonra diğer kurumları sırayla dolaşmanız işi kolaylaştırır.

Değişiklikten zarar gören kişi, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir (TMK m. 27/4). Bu nedenle karar kesinleştikten sonra ad değişikliğinin üçüncü kişilerle olan hukuki ilişkilerini, örneğin sözleşmeleri ve alacak ilişkilerini, yeni ad üzerinden yazılı olarak bildirmek faydalıdır.

Başvuruda Sık Yapılan Hatalar

• Delilsiz dava açmak: Haklı sebebi yalnızca beyan etmek yetmez. Kullanılan adı gösteren belgeler ve tanıklar dosyayı güçlendirir.
• Maddi hata ile ad değişikliğini karıştırmak: Dayanak belgesine uygun olmayan bir kayıt hatası varsa önce nüfus müdürlüğüne başvurmak zaman ve masraf kazandırabilir.
• Çocuğun adında diğer ebeveyni yok saymak: Yargıtay’ın çocuk adı kararlarında diğer ebeveynin muvafakati veya itirazı dosyanın sonucunu etkilemiştir.
• Yanlış mahkeme veya yanlış adliye seçmek: Yetki, yerleşim yeri adresine bağlıdır; İstanbul’da adres kaydı yetkili adliyeyi belirler.
• Karar sonrası belgeleri güncellememek: Kesinleşen karar yalnızca nüfus kaydını değiştirir; banka, tapu, sigorta ve diğer kurum kayıtları için ayrıca başvuru gerekebilir.
• Yeni adı gelişigüzel seçmek: Toplum değerlerine, emredici kurallara ve başkalarının haklarına aykırı bir ad talebi reddedilebilir.

Ne Zaman Avukata Danışmalısınız?

Davanın basit görünmesi, ispat ve yetki hatalarının önemsiz olduğu anlamına gelmez. Özellikle çocuğun adı söz konusuysa, diğer ebeveyn karşı çıkıyorsa, soyadıyla birlikte değişiklik istiyorsanız ya da kaydın maddi hata mı yoksa mahkeme konusu mu olduğu belirsizse dosyanın hukuki niteliğini baştan netleştirmek gerekir. İstanbul’da dava açmadan önce yerleşim yeri adresinizin bağlı olduğu adliyeyi ve elinizdeki delilleri bir avukatla gözden geçirmek isterseniz iletişim sayfamızdan randevu talep edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ad değiştirme davası için bir süre sınırı var mı?

Medeni Kanun’un 27. maddesi dava açmak için bir süre öngörmez; haklı sebebe dayanan kişi hâkimden adın değiştirilmesini isteyebilir. Süre sınırı yalnızca karardan zarar gören kişi bakımından vardır: Bu kişi, değişikliği öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir. Yine de tanıkların ve belgelerin kolay ulaşılabilir olması için gecikmeden başvurmak çoğu durumda pratik fayda sağlar.

İsmimi yalnızca beğenmediğim için değiştirebilir miyim?

Kanun yalnızca haklı sebep arar ve neyin haklı sebep sayılacağını saymaz. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, adını benimsemeyen kişinin adını değiştirmek istemesini doğal bir hak olarak görmüş ve davacının tercihini ön planda tutmuştur (E. 2017/6499, K. 2017/11305). Buna karşılık yeni adın toplum değerlerine ve emredici kurallara aykırı olmaması, başkalarına zarar vermemesi aranır. Salt beğenmeme beyanı delilsiz kalırsa dosya zayıf olur; kullanılan ad, çevre ve tanık gibi somut olguları göstermek gerekir.

Ad değiştirme davasında tanık dinletmek şart mı?

Şart değildir ancak çoğu dosyada belirleyicidir. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, nüfus kaydı düzeltme davalarında resmî kayıt ve belgelerin yanında tanık dahil her türlü delile başvurulabileceğini belirtmiştir. İncelenen kararlarda kullanılan adla tanınıp bilinme, tanık beyanlarıyla ispatlanmıştır. İş yeri, okul veya aile çevresinden, adı hangi adla bildiklerini somut olarak anlatabilecek kişileri önceden belirlemek yararlı olur.

Adım değişirse medeni halim, borçlarım veya miras hakkım etkilenir mi?

Hayır. Medeni Kanun’un 27. maddesine göre ad değişmekle kişisel durum değişmez. Evlilik, velayet, nafaka, borç ve alacaklar ile miras hakları aynı kalır; yalnızca kayıttaki ad değişir. Bu nedenle tapu, banka, sigorta ve benzeri kurumlardaki kayıtların yeni adla güncellenmesi için kesinleşen kararla başvurulur. Üçüncü kişilerle önceden yapılmış sözleşmelerin geçerliliği de bu değişiklikten kendiliğinden etkilenmez.

Çocuğun adını anne tek başına değiştirebilir mi?

Medeni Kanun’un 339. maddesine göre çocuğun adını ana ve babası koyar. Boşanma sonrası velayet anneye verilmiş olsa bile Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 02.10.2019 tarihli kararında çocuğun adı için haklı sebebi daha dar yorumlamış; baba muvafakat etmediği ve özel bir neden gösterilmediği için kabul kararını bozmuştur. Babanın dava sırasında bizzat muvafakat ettiği 08.02.2018 tarihli bir dosyada ise ret kararı bozulmuştur. Sonuç, olayın özelliklerine göre değişir.

Ad değişikliği kararı ilan edilir mi?

Evet. Medeni Kanun’un 27. maddesinin mevzuat.gov.tr’deki güncel metnine göre adın değiştirildiği nüfus siciline kaydedilir ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur. İlanda mahkeme, karar tarihi, esas ve karar numarası, nüfusa kayıtlı olunan yer, doğum tarihi, ana ve baba adı ile önceki ve yeni ad ve soyadı yer alır. Bu düzenleme 7532 sayılı Kanunla değişik metindir; uygulama ayrıntıları için mahkeme kalemine danışılmalıdır.

Nüfus kaydındaki yazım hatası için dava şart mı?

Her zaman değil. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 38. maddesine göre dayanak belgesinde bulunduğu hâlde kütüğe hatalı, eksik ya da mükerrer işlenen bilgiler maddi hata sayılır ve idarece düzeltilir. Kaydın anlamını ve taşıdığı bilgiyi değiştirecek düzeltme için ise kesinleşmiş mahkeme hükmü gerekir. Hangi kategoriye girdiğinizi önce nüfus müdürlüğüne yazılı başvuruyla netleştirmek, gereksiz dava masrafından kaçınmanızı sağlayabilir.

İstanbul’da ad değiştirme davası hangi mahkemede açılır?

Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36. maddesine göre dava, yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. İstanbul’da birden çok adliye bulunduğundan, yetkili mahkeme adresinizin hangi adliyeye bağlı olduğuna göre belirlenir. Adres kaydınız yakın zamanda değiştiyse dava açmadan önce yerleşim yeri adresini nüfus kaydından kontrol etmek ve gerekirse yetki konusunu bir avukata danışmak yerinde olur.