Telif Hakkı İhlali Nasıl Şikayet Edilir? FSEK 71 Suçu, Cezası, 6 Aylık Süre ve Tazminat (İstanbul 2026)

Sitenizin metinlerini, ürün fotoğraflarınızı, logonuzu ya da bestelediğiniz bir parçayı bir başkası izinsiz kullandığında elinizde sadece “etik olmayan bir davranış” değil, takibi mümkün bir ceza davası vardır. Sorun şu ki pek çok hak sahibi ihlali fark ettiğinde ya “değmez” diye geçiştiriyor ya da doğru süreç yerine sosyal medyadan tepki gösterme yolunu seçiyor. Oysa FSEK’nın ceza hükümleri hapis cezasına kadar varan yaptırımlar öngörürken, kanun şikâyet için katı bir şekil ve süre şartı arar: 6 aylık süre bir kez kaçtığında savcılık artık dosyayı açmaz. Bu rehberde ihlali şikâyet etmenin adımlarını, ceza miktarlarını, Yargıtay’ın kritik ayrımlarını, İstanbul’da görevli mahkemeyi ve ceza davasının yanında açılabilen tazminat yolunu bulacaksınız.

Telif Hakkı İhlali Nedir? FSEK 71’in Kapsamı

Türk hukukunda telif hakkı ihlali tek bir suç değil, 5846 sayılı FSEK’nın 71. maddesinde sayılan bir fiiller bütünüdür. Suçun konusu, FSEK koruması altındaki her türlü eserdir: yazı, makale, kitap, fotoğraf, illüstrasyon, müzik, film, yazılım benzeri ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar ve sinema eserleri. Bir eserin korunması için tescil veya kayıt şart değildir; eser sahibinin hususiyetini taşıyan ve fikri emek içeren her ürün doğduğu anda korunur.

Mağdur yalnızca eser sahibi değildir. İcracı sanatçılar, fonogram ve film yapımcıları ile yayın kuruluşları gibi bağlantılı hak sahipleri de (FSEK m. 80) ihlal edildiklerinde şikâyet hakkına sahiptir. Mali haklar devredilebilir olduğundan, hakkı devralan kişi de mağdur konumundadır. Kritik eşik şudur: kullanım için mutlaka yazılı izin gerekir (FSEK m. 52). Telefonla “kullanabilirsin” denmesi, mesajdaki olumlu cevap ya da yıllar önceki sessiz kalma, kanunun aradığı yazılı izin yerine geçmez; Yargıtay kararları da bu şartın aranması yönündedir.

İnternet ortamı bu suçun en yoğun işlendiği alan hâline geldi. Bir eserin siteye yüklenmesi, sosyal medyada paylaşılması veya dosya paylaşım platformlarına konulması, FSEK 71/1-1’deki “umuma iletim” fiilini oluşturur; kanun her türlü işaret, ses ve görüntü nakline yarayan aracı kapsamına almıştır.

FSEK 71’de Sayılan Fiiller ve Cezaları

Madde, her fiil için ayrı ceza aralığı belirler. Hangi eylemin hangi yaptırımı doğurduğunu bilmek, hem şikâyet dilekçesinin doğru kurulması hem de karşı tarafla müzakere ederken elinizin güçlü olması için gereklidir.

Tablodan çıkan pratik sonuç: en ağır yaptırım, içeriği izinsiz çoğaltıp yayan veya satan kişiye öngörülmüştür. E-ticaret sitelerinde başkasına ait ürün fotoğrafının kullanılması, blog yazılarının bütünüyle kopyalanması veya müzik eserinin izinsiz platformda paylaşılması bu sınıfa girer. İntihalin yayımlanmış hâli, kanun koyucunun en sert tepki gösterdiği hâldir; bu fiilde hâkimin adli para cezası verme seçeneği bile yoktur.

En Sık Görülen İhlal Türleri: Görsel, Yazı, Müzik ve E-Ticaret

Arama motorundan bulunan görsel en yaygın tuzaktır. Bir fotoğrafın Google sonuçlarında görünmesi onu kamuya mal etmez; fotoğraf, telif hakkı yönünden hâlâ korumadadır. Kurumsal sitenizin “hakkımızda” sayfasında veya reklam görselinizde kullanılan üçüncü kişi fotoğrafı, aleyhinize soruşturma konusu olabilir. Aynı yanılgı bankalardan değil stok görüntü sitelerinden izinsiz indirilen materyalde de geçerlidir.

E-ticarette ürün fotoğrafı kopyalama iki yönlü sonuç doğurur. Fotoğrafın çekimini yapan rakip, FSEK 71 şikâyetiyle ceza yoluna gittiği gibi haksız rekabet hükümleri çerçevesinde hukuk davası da açabilir; ceza ve hukuk süreçleri birbirinin alternatifi değil, paralel yollardır. Metin kopyalamada ise ayrım kaynağın gösterilip gösterilmediğine göre yapılır: kaynak belirtmeden yapılan uzun alıntılar hem 71/1-1 hem de 71/1-3 kapsamında değerlendirilebilir. İşletme sahipleri için müzik, farkında olmadan en çok suç üretilen alandır; kafe, restoran, mağaza veya otelde müzik çalabilmek için eser sahipliği (örneğin MESAM veya MSG) ve fonogram-icracı hakları (örneğin MGD) yönünden lisans alınması gerekir.

Yargıtay Uygulaması: CD-Radyo Ayrımı ve Yazılı İzin Şartı

İşletmelerde müzik yayını konusunda Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin kararları yol göstericidir ve kullanılan teknik aracın türü sonucu değiştirir:

• Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 27.09.2010 tarihli ve 2008/2045 esas, 2010/14807 karar sayılı kararıyla mağazada, hak sahibinin izni olmadan CD’den müzik eseri yayınlatılmasının umuma iletim suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir. Otel işletmesinde CD’den müzik yayınlatma fiili de Daire’nin 17.02.2011 tarihli ve 2011/634 esas, 2011/1736 karar sayılı kararıyla aynı çerçevede değerlendirilmiş; fonogram yapımcısından FSEK m. 80/B-1 uyarınca izin alınmadığı vurgulanmıştır.
• Karşı yönde bir örnek: Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 25.11.2013 tarihli ve 2013/2194 esas, 2013/25134 karar sayılı kararında, umuma açık işletmelerde müziğin radyodan yayınlanması hâlinde işletmecinin tek başına cezai sorumluluğunun kabul edilmediği belirtilmiştir; radyodan gelen yayını müşteriye dinletmek, CD veya dijital ortamdan çalmakla aynı değildir.
• Ticari işletmede müzik kullanımını FSEK 71/1-1 suçu olarak değerlendiren güncel içtihatlar da vardır; Nitekim Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin 25.06.2018 tarihli ve 2015/15697 esas, 2018/7671 karar sayılı oyçokluğu kararı, ticari işletmede izinsiz müzik temsilini 71. maddenin ilk bendi kapsamında suç oluşturacak fiil olarak ele almıştır.
• Edebiyat alanında da yazılı izin şartı sıkı uygulanır: Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 24.01.2008 tarihli ve 2007/15364 esas, 2008/314 karar sayılı kararı, bir antolojide yer alan şiirin izinsiz yayımlanmasının hak sahibinin mali ve manevi haklarını ihlal ettiği ve bilirkişi raporuyla da desteklendiği gerekçesiyle beraat yolunu kapatmıştır.

Bu kararların ortak dersi açıktır: izin varsa bile yazılı olmalı, yoksa teknik aracın niteliği (CD, dijital dosya, canlı platform, radyo) suçun varlığını doğrudan etkiler. Şikâyet dilekçesinde kullanılan aracın doğru tanımlanması, itiraz hâlinde dosyanın kaderini belirler.

Şikâyet Nasıl Yapılır? 6 Aylık Süre ve Zorunlu Belgeler

FSEK m. 75 uyarınca 71. maddedeki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır ve TCK m. 73 gereği şikâyet süresi 6 aydır. Süre, hak sahibinin fiili ve faili öğrendiği günden işlemeye başlar; failin kim olduğu baştan belli olmayan internet kaynaklı ihallerde bu başlangıç noktası pratikte sıkça tartışılır. Süre hesabını geciktirmemek için şu adımları izleyin:

• 1. Delili sabitleyin: İhlal sayfasının ekran görüntülerini tarih görünecek şekilde alın, video kaydı yapın, mümkünse noterde “internet tespiti” yaptırın. Sayfa kapatıldığında Wayback Machine gibi arşiv kayıtları ikinci delil kaynağıdır.
• 2. Hak sahipliğinizi belgeleyin: Eserin size ait olduğunu gösteren ham dosya, sözleşme, yayım kaydı, meslek birliği üyeliği veya tescil belgesi hazırlayın. FSEK m. 75, şikâyetin bu belgelerle birlikte yapılmasını arar; belge süresi içinde verilmezse soruşturma “kovuşturmaya yer olmadığı” kararıyla kapanır.
• 3. Savcılığa suç duyurusunda bulunun: Dilekçede ihlal edilen eseri, fiilin niteliğini (çoğaltma, yayımlama, umuma iletim, intihal), failin kimliğini veya tespitine yönelik taleplerinizi (erişim engeli, hizmet sağlayıcıdan bilgi istenmesi) açıkça yazın.
• 4. Fail bilinmiyorsa teknik takip isteyin: Domain sahibi (WHOIS) bilgisi, içerik sağlayıcı ve barındırma hizmeti verene yönelik kayıt talepleri savcılık üzerinden toplanabilir.
• 5. Süreci takip edin: Şikâyet sizden vazgeçmediğiniz sürece yaşar; şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçmek kovuşturmayı düşürür.

İstanbul’da Görevli Mahkeme: Fikri ve Sınai Mülkiyet Ceza Mahkemesi

FSEK m. 76, kanundan doğan ceza davalarında görevli mahkemeyi Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 156. maddesi uyarınca fikri ve sınai mülkiyet ceza mahkemelerine bırakmıştır. Bunlar ihtisas mahkemeleridir ve her ilde bulunmaz; İstanbul, Ankara ve İzmir gibi illerde kurulu daireler çevre illerin dosyalarına da bakar. Medya, yayıncılık, müzik ve dijital platform sektörünün merkezi olan İstanbul, bu nedenle telif ceza dosyalarının en yoğun izlendiği yargı çevresidir.

İstanbul’da yürüyen bir telif soruşturmasında ifade aşaması belirleyicidir: soruşturma evresinde verilen cevaplar, iddianın şekillenmesinde mahkeme aşamasındaki savunmadan daha ağır basar. Dosya ihtisas mahkemesine gitmeden önce ihlal raporunun, bilirkişi incelemesinin ve lisans belgelerinin doğru sunulması; sanık sıfatındaysanız kullanımın amacı, kapsamı ve izin savunmasının erken kurulması gerekir. Her iki tarafta da süreci telif hukukunu bilen bir avukatla yönetmek, sonucu doğrudan etkiler.

Ceza Davasının Ötesinde: Tazminat ve Diğer Talepler

Ceza şikâyeti, uğradığınız zararın tamamını karşılamayabilir. Hak sahibi, ceza sürecinden bağımsız olarak FSEK’nın 68-70. maddeleri uyarınca maddi ve manevi tazminat davası açabilir; ihlal edilen eserin tespiti ve geçirilen zararın hesabı, ihlalin eski hâle getirilmesi (refetmen) ile suç konusu nüshalara el konulması taleplerinde bulunabilir.

İki sürecin ilişkisi sık yanlış anlaşılır. Ceza mahkemesindeki beraat, hukuk davasının otomatik olarak reddini gerektirmez; ispat standartları farklıdır. Buna karşılık ceza şikâyetinin 6 aylık süresi kaçmış olsa bile tazminat yolunun kendi koşulları içinde açık olup olmadığı ayrıca hesaplanır. Pratikte en verimli strateji, iki davayı birlikte planlamak ve ceza dosyasındaki tespitleri hukuk dosyasında delil olarak kullanmaktır.

Aleyhinize İddia Var mı? Kaldırma, Anlaşma ve Etkin Pişmanlık

İhbal bildirimi, ihtarname veya platform üzerinden kaldırma talebi alan taraf için ilk kural görmezden gelmemektir; talep, çoğu kez 6 aylık süre içinde yazılmış bir şikâyet hazırlığının sinyalidir. İçeriği derhâl kaldırmak, hak sahibiyle yazılı bir anlaşma yapmak ve şikâyetten vazgeçmeyi güvence altına almak, çoğu dosyada ceza sürecini bütünüyle sonlandırır. Korsan ürün satışı gibi zincirin alt halkasındaki konumlar için FSEK 71’in son fıkrası ayrıca etkin pişmanlık imkânı tanır: kovuşturma başlamadan önce ürünün kimden temin edildiğini bildirerek yakalanmasını sağlayan fail hakkında cezadan indirim yapılabileceği gibi ceza vermekten tamamen vazgeçilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Google’da bulduğum fotoğrafı sitemde kullanmak suç mu?

Evet, kural olarak suçtur. Bir görüntünün arama motorunda listelenmiş olması onu serbest kılmaz; fotoğraf, telif hakkı koruması altındadır ve site, blog veya sosyal medyada kullanımı FSEK 71/1-1’deki çoğaltma ve umuma iletim fiillerine girer. Ticari amaçla kullanım, kişisel paylaşıma göre belirgin biçimde ağırlaştırıcı değerlendirilir. Güvenli yol, fotoğrafı çekerken sözleşmeyle devir aldığınız, stok lisansı satın aldığınız veya üreticiden yazılı izin aldığınız materyalleri kullanmaktır; iznin yazılı olması şarttır.

Telif hakkı şikayeti nereye yapılır ve süre kaç gündür?

Şikâyet, ihlal yerinin bulunduğu ildeki Cumhuriyet Başsavcılığına dilekçeyle yapılır; İstanbul’da dosya İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına bağlı fikri ve sınai mülkiyet bürolarınca değerlendirilir. FSEK m. 75 uyarınca soruşturma şikâyete bağlıdır ve TCK m. 73 gereği süre 6 aydır; süre fiilin ve failin öğrenilmesiyle başlar. Dilekçeye eser sahipliğini kanıtlayan belgeler ve ihlali gösteren deliller eklenmelidir, aksi hâlde savcılık kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir. Şikâyetten vazgeçilirse kovuşturma düşer.

Kaynak göstererek alıntı yaparsam suç işlemiş olur muyum?

Kaynağı doğru göstermek tek başına yetmez; iktibasın ölçüsü belirleyicidir. FSEK, eser sahibinin adının ve kaynağın belirtilmesi koşuluyla kısmen alıntı yapılmasına izin verir; ancak alıntı, eleştiri, tahlil ve öğretim amacıyla ve eserin bütününe hâkim olmayacak ölçüde olmalıdır. Metnin tamamını veya büyük bölümünü kaynak göstererek yayımlamak suçtur. Kaynağı hiç göstermeden alıntı yapmak ise ayrı bir suç olarak FSEK 71/1-3 kapsamında 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasını gerektirir; yanlış veya eksik kaynak göstermek de başlı başına yaptırıma bağlanmıştır.

Telif hakkı ihlalinde hapis mi adli para cezası mı verilir?

Fiilin niteliğine göre değişir. Eseri izinsiz çoğaltan, yayınlayan, satan veya umuma ileten fail için FSEK 71/1-1’de 1 yıldan 5 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür; hâkim somut olaya göre bu aralıktan birini seçer. İntihal hâlinde ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır, fakat intihalin dağıtılarak veya yayımlanarak işlendiği hâlde üst sınır 5 yıla çıkar ve adli para cezası verilmesi mümkün olmaz. Yanlış kaynak gösterme gibi daha hafif fiillerde ceza 6 aya kadar hapis cezası şeklindedir.

Kafemde veya mağazamda müzik çalmak suç oluşturur mu?

Kullandığınız araca göre değişir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 27.09.2010 tarihli ve 2008/2045 esas, 2010/14807 karar sayılı kararı uyarınca CD’den izinsiz müzik çaldırmak umuma iletim suçunu oluşturur; radyodan yayın dinletmek ise Daire’nin 25.11.2013 tarihli ve 2013/2194 esas, 2013/25134 karar sayılı kararında işletmecinin tek başına sorumluluğuna bağlanmamıştır. Yine de CD, dijital çalma listesi veya internet müzik servisi kullanıyorsanız eser sahipliği (MESAM, MSG gibi) ve fonogram-icracı hakları (MGD gibi) yönünden lisans almanız gerekir. Lisansın kapsamı ve aracın niteliği, dosyanın kaderini belirleyen teknik unsurlardır.

Ceza davası beraatle sonuçlanırsa tazminat da mı düşer?

Hayır, otomatik olarak düşmez. Ceza ve hukuk davalarının ispat standartları farklıdır; ceza mahkemesinde şüphe sanık lehine yorumlanırken, hukuk mahkemesinde ispat ölçüsü başkadır. FSEK 68-70 uyarınca açılan maddi ve manevi tazminat davası, ceza sonucuna bağlı olmaksızın kendi koşulları içinde değerlendirilir. Tersinden, ceza şikâyetinin 6 aylık süresi kaçırılmış olsa bile tazminat davasının yolunun açık olup olmadığı ayrıca incelenmelidir. İki sürecin birlikte yönetilmesi, hak kaybını önleyen stratejik noktadır.

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; şikâyet süresi, ceza miktarı ve tazminat hakkı, somut olayın koşullarına göre değişebilir.

Eseriniz, fotoğrafınız veya yazınız izinsiz kullanıldıysa 6 aylık şikâyet süresi işlemeye başlamıştır: iletişim sayfamızdan dosyanızı ve delillerinizi birlikte değerlendirelim.