Terekenin Mühürlenmesi: TMK 589-591 Koruma Önlemleri, Temsilci Atama ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

//Terekenin Mühürlenmesi: TMK 589-591 Koruma Önlemleri, Temsilci Atama ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

Terekenin Mühürlenmesi: TMK 589-591 Koruma Önlemleri, Temsilci Atama ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

Kısa cevap: Terekenin mühürlenmesi, mirasbırakan öldükten sonra mirasa konu malların korunması için sulh hâkiminin aldığı bir koruma önlemidir. Türk Medeni Kanunu’nun 589. maddesine göre mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya kendiliğinden bu önlemleri alır; 591. madde yazımı yapılan tereke mallarından gerekenlerin mühürleneceğini, mühürlenmeyen mallar için de uygun koruma önleminin alınacağını söyler. Mühürleme mirasçılık sıfatını kazandırmaz, mirasın paylaşılması anlamına gelmez; yalnızca malları paylaşmaya kadar güvenceye alır. Madde metinleri 17.11.2026 tarihinde mevzuat.gov.tr üzerinden okunmuştur.

Kardeşlerden biri babanın evinin anahtarını teslim etmiyor, mirasçılardan biri banka kasasına gidiyor, ortada hangi malın kimde olduğunu bilen yok. Böyle bir durumda ilk akla gelen şey genellikle mirasın hemen paylaşılması olur. Oysa paylaşımdan önce yapılabilecek, daha hızlı ve daha hafif bir yol vardır: terekeyi korumak.

Bu rehber, mühürlemenin hangi maddelere dayandığını, kimin hangi mahkemeye başvurabileceğini, mühürleme ile defter tutma ve resmen yönetim arasındaki farkı ve Yargıtay’ın bu başvurulara nasıl baktığını anlatır. İstanbul’da başvuru yapacak mirasçılar için pratik noktalar da ayrı bir bölümde yer alır.

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat değişebileceğinden somut durum güncel kaynaklar üzerinden kontrol edilmelidir.

Terekenin Mühürlenmesi Nedir ve Hangi Maddelere Dayanır?

Tereke, mirasbırakanın ölümü anındaki mal, hak ve borçlarının bütünüdür. Mirasçılar mirası ölümle kendiliğinden kazanır, ancak malların fiilen kimin elinde olduğu çoğu zaman belirsizdir. Kanun bu boşluğu “koruma önlemleri” başlığı altında düzenler.

Genel çerçeveyi 589. madde çizer: yerleşim yeri sulh hâkimi, tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır. Maddede sayılan önlemler özellikle şunlardır: mal ve hakların yazımı, terekenin mühürlenmesi, terekenin resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılması. Mühürleme bu listedeki tek önlem değil, yalnızca biridir.

591. madde mühürlemeyi ayrıca düzenler. Yazımı yapılan tereke mallarından gerekenler mühürlenir; mühürlenmeyen mallar için uygun koruma önlemi alınır. Mühür altına alma yazımdan önce de yapılabilir. Yani sıra katı değildir: acil bir tehlike varsa hâkim önce mührü koydurup yazımı sonra yaptırabilir.

Koruma Önlemlerini Kim İster, Gider Kime Ait?

Önlemleri mirasçılar ve ilgililer isteyebilir; hâkim de kendiliğinden harekete geçebilir. 589. maddenin üçüncü fıkrası gideri şöyle paylaştırır: önlemle ilgili giderler ileride terekeden alınmak üzere başvuran kişi tarafından karşılanır; hâkimin kendiliğinden karar verdiği hâllerde ise Devlet tarafından karşılanır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu ayrımı bir dosyada açıkça uygulamıştır. Uşak 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin verdiği ve terekenin korunması önlemlerine ilişkin istemi reddeden karar, gerekçesi başvuranların kesin süre içinde gider yatırmamasıydı. Daire, res’en yapılması gereken önlemlerin giderinin Devlet tarafından karşılanacağını belirterek bu gerekçeyi isabetsiz buldu ve hükmü oybirliğiyle bozdu (2. HD E.2009/7320 K.2010/10302, 27.05.2010). Aynı kararda, başvuranların defter tutma taleplerinin 590. maddeye dayanmasına rağmen mirasın reddine esas resmî defter hükümlerindeki ilan masrafı ara kararının sonuç doğurmayacağı da vurgulanmıştır.

Yazım, Defter Tutma ve Mühürleme Arasındaki Fark

Bu üç kavram günlük dilde birbirine karıştırılır. Kanun metninde ayrı işlemlerdir:

  • Yazım (tespit): Terekede hangi mal ve hakların bulunduğunun kayda geçirilmesi. Mirasçılar ve ilgililer için bir envanter çıkarır.
  • Defter tutma (TMK 590): Üç sebepten biri varsa sulh hâkimi terekenin defterinin tutulmasına karar verir: mirasçılar arasında vesayet altında olan veya alınması gereken kimse bulunması, mirasçılardan birinin uzun süredir bulunamaması ve temsilcisinin de olmaması ya da mirasçılardan veya ilgililerden birinin ölüm tarihinden başlayarak bir ay içinde istemde bulunması.
  • Mühürleme (TMK 591): Yazımı yapılan mallardan gerekenlerin mühür altına alınması; mühürlenmeyen mallar için başka koruma önlemi.
  • Resmen yönetim (TMK 592-593): Terekenin hâkimin atadığı bir yönetici eliyle yönetilmesi.

Bir ay kuralı çoğu mirasçıyı telaşlandırır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi bir kararında 590. maddedeki bir aylık sürenin hak düşürücü olmadığını, düzenleyici nitelik taşıdığını; koruma önlemlerinin mirasın kazanılması veya mirasçılık sıfatı bakımından maddi bir etkisi bulunmadığından süre aşılsa bile paylaşmaya kadar her zaman istenebileceğini belirtmiştir (14. HD E.2015/2382 K.2015/11310, 07.12.2015). Aynı dosyada mahkeme terekeye temsilci atamış, ancak istenen tespiti yapmadığı için karar oybirliğiyle bozulmuştur. Bu karar tek bir dairenin değerlendirmesidir; her somut dosyada süre konusu ayrıca tartışılabilir.

Mühürleme Nasıl Yapılır, Nelere Dokunulmaz?

591. maddenin ikinci fıkrası, mühürlemenin yaşayanların günlük hayatını durdurmaması için bir istisna koyar. Tereke mühürlenirken mirasbırakanla birlikte oturanların ihtiyaçları için gerekli eşya bir tutanakla tespit edilip güvenilir kişi olarak kendilerine bırakılır. Taşınmazların onların oturmaları için zorunlu olan bölümleri de mühürlemenin dışında tutulur. Yani sağ kalan eş veya birlikte yaşayan çocuk evden çıkarılmaz, günlük eşyasından yoksun bırakılmaz.

Üçüncü fıkra alacaklıları ilgilendirir. Alacaklıların istemi üzerine yapılan mühürleme, güvence altına alınan miktarla sınırlıdır. Alacaklıya güvence gösterilirse mühürleme yapılmaz, yapılmışsa kaldırılır. Başka bir deyişle mühürleme, borçlu terekenin tamamını kilitlemek için bir araç olarak kullanılamaz.

Mühürleme mi, Terekeye Temsilci mi, Resmen Yönetim mi?

Mirasçılar anlaşamıyorsa mühür çoğu zaman yetmez. Mühür malı yerinde tutar, ama kirayı kim toplayacak, ticari işletmeyi kim sürdürecek, vergi ve giderleri kim ödeyecek sorusunu cevaplamaz. Burada 592 ve 593. maddeler devreye girer.

592. maddeye göre sulh hâkimi şu hâllerde re’sen mirasın resmen yönetilmesine karar verir: mirasçılardan birinin uzun süredir bulunamaması ve temsilci bırakmaması durumunda menfaat gerektiriyorsa, mirasta hak sahibi olduğunu ileri sürenlerden hiçbirinin mirasçılık sıfatını yeterince ispatlayamaması veya mirasçı bulunup bulunmadığının şüpheli olması, mirasçıların tamamının bilinmemesi ve kanunda özel olarak öngörülmüş olması. Mirasbırakan terekenin tamamı üzerinde yetkili bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atamışsa, önemli bir engel bulunmadıkça yönetim ona verilir.

593. madde yöneticinin görevlerini sayar: yazım, koruma önlemleri, uygun olduğu takdirde malların satılması, alacakların tahsili ve borçların ödenmesi, terekedeki paraların faiz getirecek şekilde değerlendirilmesi ve işletme varsa sürdürülmesi. Yönetici, görevine giren işlerde miras ortaklığının temsilcisidir ve ortaklık adına dava ve takip yapabilir.

Yargıtay mirasçıların ortak hareket edemediği dosyalarda temsilci atamasına sıcak bakar. 14. Hukuk Dairesi bir dosyada, mirasçılar terekedeki malların idaresi ve korunması konusunda birlikte hareket edemiyorsa terekeye temsilci tayini gerektiğini, mahkemenin talebi reddetmesinin doğru olmadığını belirterek kararı oybirliğiyle bozmuştur (14. HD E.2015/2988 K.2016/618, 20.01.2016). Dosyada ayrıca ortaklığın giderilmesi davası açılmış olması gibi tartışmalar da vardır; sonuç her dosyanın özelliğine göre değişebilir.

Karara Karşı Temyiz Yolu Var mı?

Yargıtay uygulamasında bu soru net bir cevap bulur: 589. madde kapsamındaki koruma önlemi kararları kesin nitelikte kabul edilmiştir. 2. Hukuk Dairesi, TMK 589’a dayalı terekenin korunması istemlerinde kararın kesin olduğunu, temyiz kabiliyeti bulunmadığını belirterek temyiz dilekçesini oybirliğiyle reddetmiştir (2. HD E.2011/4467 K.2012/12010, 07.05.2012). Daha yeni bir kararda 14. Hukuk Dairesi de terekenin tespiti, korunması ve yönetilmesine ilişkin kararların nihai hüküm niteliğinde olmadığını, mahkemece yapılan işlemin tedbire ilişkin bulunduğunu ve istihkak davası açma imkânının saklı olduğunu ifade ederek temyiz isteğini oybirliğiyle reddetmiştir (14. HD E.2016/13583 K.2020/3617, 11.06.2020).

Bu, bir mirasçının hakkını kaybedeceği anlamına gelmez. Mühürleme veya tespit kararı mülkiyeti belirlemez. Terekede yer alan bir mal üzerinde mirasçılık iddiası olan veya mirasçıdan mal alan kişi, ayrı bir dava yolu olan miras sebebiyle istihkak davasını açabilir.

İstanbul’da Başvuru Nasıl Yapılır?

Yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesidir. İstanbul’da ölen kişi başka ilde ikamet ediyorsa, 589. maddenin dördüncü fıkrası gereği İstanbul sulh hâkimi önce ölümü yerleşim yeri sulh hâkimine bildirir, ölüm yerindeki malların korunması için gerekli önlemleri alır ve dosyayı varsa vasiyetnameyle birlikte yerleşim yeri mahkemesine gönderir. Tersi de geçerlidir: İstanbul’da yerleşik biri başka şehirde ölmüşse, İstanbul sulh hâkimi dosyanın merkezi olur.

İstanbul’un büyüklüğü nedeniyle yerleşim yerini belirlemek pratikte önemlidir. Nüfus kayıt örneği ve mirasbırakanın son ikametgâhını gösteren belge, mirasçılık belgesiyle birlikte başvuru dosyasına konmalıdır.

Başvuru dilekçesinde şu hususların yer alması karar sürecini hızlandırır: mirasbırakanın kimlik ve ölüm bilgileri, bilinen mirasçılar ve adresleri, terekede olduğu bilinen mal ve hakların listesi, mühürleme veya tedbire neden ihtiyaç duyulduğunu gösteren olaylar (anahtarın teslim edilmemesi, mal kaçırma şüphesi, mirasçı arasında uzlaşmazlık) ve varsa kanıtları.

Vasiyet, Banka ve Kasa: Pratikte Karşılaşılan Durumlar

589. madde, vasiyetnamelerin açılmasını da koruma önlemleri arasında sayar. Mirasbırakanın evinde bulunan bir vasiyetname varsa onu açma yetkisi kişiye değil, mahkemeye aittir. Evde bulunan zarfı açmak, yok etmek veya saklamak hem miras hukuku hem ceza hukuku bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir; bu yüzden zarfı olduğu gibi mahkemeye teslim etmek güvenli yoldur.

Bankadaki hesaplar ve kasalar için kanun metni ayrıca bir kural koymaz; bu konuda uygulamada hangi belgelerle işlem yapılacağı bankaya ve mahkemenin kararına göre değişir. Mühürleme kararının kasa veya hesap üzerindeki etkisini önceden varsaymak yerine kararın metnine bakmak gerekir.

Avukat Ne Zaman Gerekir?

Başvuru basit bir dilekçeyle yapılabilir, ancak mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa, ticari işletme tereke içindeyse, terekede borç ağır basıyorsa veya mirasçılardan biri yurtdışındaysa bir avukatın dosyayı baştan yönetmesi süreyi kısaltır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi’nin bir kararında “terekenin tespiti ve mühürlenmesi” davasının delil tespiti niteliğinde olduğu ve bu davada avukatlık ücretinin maktu verilmesi gerektiği belirtilmiştir (13. HD E.2017/9609 K.2018/2220, 21.02.2018); yani bu başvuru türünün ücret hesabı da mirasın değerine göre nispi değil, ayrı kurallara tabidir. Sözleşmedeki ücret şartının böyle bir davaya nasıl uygulanacağı da somut olayda değerlendirilmelidir.

Mühürleme, resmen yönetim veya terekeye temsilci talebi düşünüyorsanız, malların bulunduğu yerleri, mirasçı listesini ve elinizdeki belgeleri bir araya getirerek bir avukata danışın. Başvuru için iletişim sayfamızdan randevu talep edebilirsiniz: https://ariavukatlik.com/iletisim

Sıkça Sorulan Sorular

Terekenin mühürlenmesini kim isteyebilir?

Mirasçılar ve terekeyle ilgili hak sahipleri isteyebilir; alacaklılar da güvence altına alınan miktarla sınırlı olmak üzere talepte bulunabilir. Ayrıca mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, TMK 589 uyarınca kendiliğinden de koruma önlemi alabilir. İstem üzerine yapılan işlemlerin gideri başvuran tarafından yatırılır ve ileride terekeden alınır, hâkim kendiliğinden karar verirse gider Devlet tarafından karşılanır.

Mühürleme yapıldıktan sonra evde yaşamaya devam edebilir miyim?

TMK 591’e göre mirasbırakanla birlikte oturanların ihtiyaçları için gerekli eşya bir tutanakla tespit edilerek güvenilir kişi olarak kendilerine bırakılır. Taşınmazların onların oturması için zorunlu olan bölümleri mühürleme dışında tutulur. Yani birlikte yaşayan eş veya çocuk evden çıkarılmaz; hangi bölümlerin ve eşyanın ayrılacağı tutanakta belirlenir ve somut olaya göre değişebilir. Ayrıntılı bir envanter çıkarılması, sonradan çıkabilecek eşya uyuşmazlıklarını azaltır.

Ölümden sonra bir ay geçti, mühürleme veya defter tutma talebi için geç kaldım mı?

Kanun metninde defter tutma için ölüm tarihinden itibaren bir ay içinde istem şartı yer alır. Ancak Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, bu bir aylık sürenin hak düşürücü olmadığını, düzenleyici nitelik taşıdığını ve koruma önlemlerinin paylaşmaya kadar istenebileceğini belirtmiştir. Yine de gecikme, malların kaybolma riskini artırır; bu nedenle mümkün olan en kısa sürede mirasbırakanın yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurmak daha güvenlidir.

Mühürleme kararına itiraz edebilir miyim, temyiz yolu açık mı?

Yargıtay 2. ve 14. Hukuk Daireleri, TMK 589 kapsamındaki koruma önlemi kararlarını kesin ve nihai hüküm niteliğinde olmayan tedbir kararları olarak değerlendirmiş, temyiz isteğini reddetmiştir. Bu önlemler mülkiyeti belirlemez; mirasçılık veya mal üzerindeki hak iddiası ayrı bir istihkak davasıyla ileri sürülebilir. İtiraz seçenekleri ve süreler her dosyada somut kararın içeriğine göre değerlendirilmelidir.

Mirasçılar anlaşamıyorsa terekeyi kim yönetir?

Mirasçılar ortak hareket edemiyorsa sulh hâkimi terekeye temsilci atayabilir. TMK 592 belirli hâllerde resmen yönetimi öngörür: mirasçılardan birinin uzun süredir bulunamaması, mirasçılık sıfatının ispatlanamaması veya mirasçıların tamamının bilinmemesi gibi. Yönetici, 593’e göre terekeyi iyi bir yönetici gibi özenle yönetir ve miras ortaklığını temsil eder. Yargıtay, ortak hareket edilemeyen bir dosyada temsilci atanmasını gerekli görmüştür; ancak sonuç her dosyada ayrı değerlendirilir.

Mühürleme paylaşım yerine geçer mi, malları ben kullanabilir miyim?

Hayır. Mühürleme yalnızca koruma amaçlıdır; mirasın paylaştırılması veya mülkiyetin kimde olduğunun belirlenmesi anlamına gelmez. Mühürlü mal üzerinde mirasçıların tek başına tasarrufta bulunması kararla çelişir ve sorumluluk doğurabilir. Paylaşım için ortaklığın giderilmesi veya miras ortaklığının paylaşım hükümleri kapsamında ayrı bir süreç yürütülür. Mühürlü malın kullanımı konusunda mahkemeden açıkça izin istemek gerekir.

By |2026-11-17T21:05:20+03:00Kasım 17th, 2026|Miras Hukuku|0 Comments

About the Author:

Leave A Comment