Yabancı Boşanma Kararı Tanıma ve Tenfiz Davası Nasıl Açılır? 2026

Almanya’da, Hollanda’da ya da Amerika Birleşik Devletleri’nde boşandınız; karar verildi ve kesinleşti. Ancak Türkiye’deki nüfus kaydınıza baktığınızda hâlâ “evli” görünüyorsunuz. Bu tablo yalnızca kağıt üzerinde kalmaz: yeniden evlenemezsiniz, eşinizin Türkiye’deki taşınmazları üzerindeki hakları sürer, miras işlemlerinde evlilik şerhi sorun çıkarır ve yeni bir evlilik başvurusunda eski evlilik önünüzü keser. Yabancı bir boşanma kararının Türkiye’de hüküm ve sonuç doğurabilmesinin tek yolu tanıma ve tenfiz davası açmaktır. Bu rehberde davanın şartlarını, tanıma ile tenfiz arasındaki farkı, gerekli belgeleri, adım adım süreci ve Yargıtay uygulamasını ele alıyoruz.

Tanıma ve Tenfiz Davası Nedir?

Tanıma ve tenfiz davası, yabancı bir mahkeme ya da adli makam tarafından verilen boşanma kararının Türk hukuk düzeninde geçerlilik kazanması için açılan davadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yabancı mahkemece verilen kesinleşmiş kararların iç hukukta hukuki sonuç doğurmasının tenfiz ya da tanıma kararına bağlı olduğunu kabul etmektedir. Başka bir deyişle, yurt dışında boşanmış olmak Türk hukuku bakımından tek başına bir boşanma oluşturmaz; mahkeme kararı olmayan bir gerçektir.

Tanıma (MÖHUK m. 58), yabancı boşanma kararının Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisiyle kabul edilmesidir. Boşanmanın nüfus kayıtlarına tescili için tanıma yeterlidir. Tenfiz (MÖHUK m. 50-53) ise kararın Türkiye’de icra edilebilmesini sağlar: kararda hükmedilen nafakanın, maddi-manevi tazminatın ya da malvarlığı edimlerinin tahsili ancak tenfizle mümkündür.

Yurt Dışındaki Boşanma Kararı Türkiye’de Kendiliğinden Geçerli mi?

Hayır. Türkiye’de oturan ya da nüfus kaydı Türkiye’de bulunan bir kişi, yurt dışında boşansa bile tanıma kararı verilene kadar Türk hukukuna göre evli sayılır. Nüfus müdürlükleri, konsolosluk kayıtları ve tapu işlemleri yalnızca Türk mahkemesinden gelen tanıma kararına dayalı tescil işlemi yapar.

Pratikte bu durumun yol açtığı sorunlar şunlardır:

• Yeniden evlenme yasağı: Nüfusta evlilik durumu sürdüğü için Türkiye’de yeni bir evlilik başvurusu reddedilir.
• Malvarlığı işlemleri: Eş görünümü devam ettiği için taşınmaz satış ve devir işlemlerinde diğer “eşin” onayı istenebilir.
• Miras sorunları: Bir tarafın vefatı hâlinde mirasçılık sıfatı ve pay hesabı tartışmaya düşer.
• Kamu kayıtları: Emniyet, mahkeme ve banka kayıtlarında evlilik bilgisi güncellenmez.

Tanıma mı, Tenfiz mi? Hangisine İhtiyacınız Var?

İki kurum günlük dilde birlikte anılsa da işlevleri farklıdır. Aşağıdaki karşılaştırma, hangi davaya ihtiyacınız olduğunu belirlemenize yardımcı olur:

Kriter	Tanıma	Tenfiz
Amacı	Nüfus kaydına tescil, boşanmış sayılma	Karardaki edimlerin Türkiye’de icrası
Tek başına yeterli olduğu durum	Yalnızca boşanma hükmü	Nafaka, tazminat, mal paylaşımı tahsili
Karşılıklılık şartı	Aranmaz	Aranır (MÖHUK m. 54/a)
Boşanma kararında tipik ihtiyaç	Her zaman gerekir	Kararda edim varsa gerekir

Boşanma kararlarında çoğunlukla tanıma yeterlidir; ancak kararda nafaka, tazminat veya velayete bağlı edimler yer alıyorsa ve bunların Türkiye’de tahsili gerekiyorsa tenfiz de istenmelidir. İki istem aynı davada birlikte ileri sürülebilir.

Tanıma ve Tenfiz Davasının Şartları Nelerdir?

MÖHUK m. 54’te sayılan şartlar, mahkemenin inceleme çerçevesini oluşturur. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 10.02.2012 tarihli, 2010/1 E. ve 2012/1 K. sayılı kararına göre hâkim, yabancı kararın içeriğini denetleyemez (revizyon yasağı); inceleme kanunda sayılan noktalarla sınırlıdır:

• Kesinleşme: Yabancı karar, verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olmalıdır. Kesinleşmemiş karar tanınamaz.
• Yetkili makam: Karar, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş olmalıdır.
• Kamu düzeni: Karar, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Aykırılık eşiği yüksektir; yabancı hukukun farklı kurallar uygulaması tek başına aykırılık sayılmaz.
• Münhasır yetki: Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olmalıdır. Boşanma münhasır yetki alanına girmediğinden bu şart pratikte sorun çıkarmaz.
• Savunma hakkı: Davalının yargılamadan haberdar edilmediği iddiası üzerine itiraz ederse, davalı aleyhine hüküm verilemez. Bu engel mahkemece re ‘sen incelenmez; davalının itirazı gerekir.

Öte yandan tenfizde ayrıca karşılıklılık şartı aranır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 19.12.2019 tarihli, 2019/272 E. ve 2019/1396 K. sayılı kararında Türkiye ile Almanya arasında tenfiz yönünden karşılıklılık şartının sağlandığı kabul edilmiştir.

Tanıma ve Tenfiz Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Süreç

Dava, davacının yerleşim yeri; davalının Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Türkiye’deki son yerleşim yeri, o da belli değilse HMK m. 16 uyarınca Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri yanında yetkili aile mahkemesinde açılır. Süreç tipik olarak şu adımlardan oluşur:

1. Belgelerin temini: Boşanma kararının aslı veya onaylı örneği, kesinleşme şerhi ve apostil yurt dışındaki mahkemeden veya ilgili makamdan alınır.
2. Tercüme ve onay: Belgelerin tamamı yeminli tercümanla Türkçeye çevrilir; çevirinin noter veya konsolosluk onayı alınır.
3. Dilekçenin hazırlanması: Tanıma ve gerekiyorsa tenfiz istemleri birlikte, dayanak belgeler eklenerek yazılır.
4. Dava açılışı ve harç: Dava basit yargılama usulünde görülür ve maktu harca tabidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 02.11.2012 tarihli, 2011/10936 E. ve 2012/17286 K. sayılı kararı, nispi harca hükmedilmesini hatalı bularak hükmü bu yönden düzeltmiştir.
5. Tebligat ve cevap süreci: Davalıya yurt dışında tebligat çıkabilir. Savunma hakkı denetiminde ölçüt Türk tebligat hukuku değil, kararı veren mahkemenin kendi usul hukukudur; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 15.06.2023 tarihli, 2023/873 E. ve 2023/3310 K. sayılı kararı bu ilkeyi açıkça belirtir.
6. Duruşma ve karar: Belgeler eksiksizse mahkeme duruşma sonrası tanıma/tenfize karar verir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17.04.2024 tarihli, 2023/780 E. ve 2024/189 K. sayılı kararına göre eksik belge varsa mahkeme davacıya tamamlama süresi vermelidir.
7. Nüfusa tescil: Karar kesinleştikten sonra ilam, nüfus müdürlüğüne gönderilir ve evlilik kaydı düşürülür.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Gerekli Belgeler

Dosyanın red sebebiyle değil, eksik belgeyle yavaşlamasını istiyorsanız şu listedeki her belgeyi dava açılışından önce hazır etmelisiniz:

• Boşanma kararının aslı veya onaylı tam örneği,
• Kararın kesinleştiğini gösteren kesinleşme şerhi veya yazısı (en sık eksik çıkan belge budur),
• Kararın verildiği ülke Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ise apostil,
• Belgelerin yeminli tercüman çevirisi ve noter/konsolosluk onayı,
• Davacı ve davalının nüfus kayıt örnekleri,
• Vekâletle yürütülecekse fotoğraflı ve tanıma-tenfiz yetkisini açıkça içeren özel yetkili vekâletname.

Kesinleşme şartı ile kesinleşme şerhinin eksikliği aynı şey değildir: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 19.12.2019 tarihli, 2019/272 E. ve 2019/1396 K. sayılı kararına göre karar dava tarihinden önce kesinleşmişse, şerhe ilişkin eksiklik yargılama sırasında giderilebilir.

İstanbul’da Tanıma ve Tenfiz Davası: Yetkili Mahkeme ve Pratik Notlar

İstanbul, yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın boşanma kararlarının tescili en yoğun yaşandığı şehirlerden biridir. Davalı Türkiye’de yaşıyorsa davayı onun yerleşim yeri bakımından yetkili İstanbul aile mahkemesinde açmak gerekir. Davalı yurt dışında oturuyorsa ve Türkiye’de bilinen bir yerleşim yeri yoksa HMK m. 16 uyarınca İstanbul mahkemeleri yetkili kılınabilir; bu, gurbetçi dosyalarında davanın İstanbul’da toplanmasını sağlar.

İstanbul pratiğinde iki nokta öne çıkar. Birincisi, kararda velayet ve nafaka hükümleri de varsa tanıma ile birlikte tenfiz isteminin ihmal edilmemesidir; aksi hâlde boşanma tescil edilse bile nafaka Türkiye’de icra edilemez. İkincisi, savunma hakkı itirazının ancak davalı tarafından ileri sürülebileceğidir; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi’nin 28.11.2024 tarihli, 2024/1759 E. ve 2024/1884 K. sayılı kararında bu engelin mahkemece re ‘sen gözetilemeyeceği vurgulanmıştır.

Taraflar hayattaysa ve birlikte başvurabiliyorsa, Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca mahkeme kararı olmadan nüfus müdürlüğüne doğrudan başvuru da mümkündür. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 27.06.2022 tarihli, 2022/5479 E. ve 2022/6321 K. sayılı kararına göre bu idari yol seçimlik bir haktır; tanıma davası açmadan önce tüketilmesi gerekmez. Taraflardan biri ölmüşse veya birlikte başvuru olanaksızsa yargılamalı yol kaçınılmazdır.

Dava Reddedilir mi? Yargıtay Kararlarına Göre Riskler

Tanıma-tenfiz davaları belgeler tam olduğunda genellikle kabul edilir; ancak Yargıtay uygulamasında bilinmesi gereken sınırlar vardır:

• Noter belgesi tanınmaz: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 03.04.2024 tarihli, 2023/10093 E. ve 2024/2353 K. sayılı kararında, Fransa noterliğince verilen boşanma belgesinin mahkeme kararı vasfı taşımadığı, başsavcılıkça tasdik edilmesinin bu sonucu değiştirmeyeceği belirtilmiştir. Noter veya dini makam belgesiyle boşananların Türkiye’de yeni bir dava süreci gündeme gelebilir.
• Farklı hukuk uygulanmış olması engel değil: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.11.2014 tarihli, 2013/1136 E. ve 2014/974 K. sayılı kararına göre tenfiz hâkimi, kararın Türk hukukundakinden farklı kurallara dayanması nedeniyle tanımayı reddedemez.
• Gerekçesizlik tek başına red sebebi değil: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 17.02.2014 tarihli, 2013/16635 E. ve 2014/3011 K. sayılı kararı, yabancı kararın salt gerekçe içermemesinin kamu düzenine açık aykırılık oluşturmadığını ifade eder.
• Anlaşmalı boşanmada bizzat dinlenmeme: Tarafların yabancı mahkemede bizzat dinlenmemiş olması, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 18.06.2012 tarihli, 2011/19791 E. ve 2012/16687 K. sayılı kararında engel sayılmamıştır.

Ayrıca tanıma davasında hak düşürücü süre veya zamanaşımı işlemez; yıllar önce kesinleşmiş kararlar için de tanıma istenebilir. Tarafların ölümü de engel değildir: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 04.06.2015 tarihli, 2015/787 E. ve 2015/11676 K. sayılı kararında boşanma kararının taraflarından birinin sonradan ölmesinin tanımayı engellemediği, 12.07.2017 tarihli, 2016/19230 E. ve 2017/8979 K. sayılı kararında ise mirasçının hukuki yararının tanıma isteği için yeterli sayıldığı belirtilmiştir. Tanıma kararı geriye etkilidir (MÖHUK m. 59); mal rejimi, yurt dışındaki boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır (Yargıtay 2. HD, 07.06.2023, 2022/3663 E., 2023/3041 K.).

Sık Sorulan Sorular

Tanıma davası için herhangi bir süre sınırı var mı?

Hayır, tanıma davasında hak düşürücü süre veya zamanaşımı yoktur. Yurt dışında on yıl önce kesinleşmiş bir boşanma kararı için bile tanıma istenebilir. Uygulamada ihtiyaç çoğunlukla yeni bir evlilik hazırlığı, miras işlemi veya tapu devri sırasında ortaya çıkar; bu gecikme davanın reddi sonucunu doğurmaz. Ancak beklemek, nüfus kaydındaki hatalı evlilik durumuna dayalı yeni işlemlerin (örneğin malvarlığı edinimi veya sosyal güvenlik işlemleri) birikmesine yol açar. Bu yüzden kararı alan tarafın tescili erken yaptırması, ileride dosyayı karmaşıklaştıracak kayıtların oluşmasını önler.

Eski eşim Türkiye’ye gelmiyor; dava yine açılabilir mi?

Evet. Davalının Türkiye’de bulunması davanın açılmasının şartı değildir. Davalıya yurt dışında usulüne uygun tebligat yapılır; savunma hakkı yönünden ölçüt, Türk tebligat hukuku değil, kararı veren mahkemenin kendi usul hukukudur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 15.06.2023 tarihli, 2023/873 E. ve 2023/3310 K. sayılı kararı, tanıma hâkiminin tebligatı Türk Tebligat Kanunu’na göre değerlendiremeyeceğini açıkça belirtir. Davalı yurt dışında tebligat alınmasına rağmen cevap vermezse, dava yoklukta yargılama ile sonuçlanabilir. Bu nedenle karşı tarafın sürece katılmaması tanımayı engellemez; asıl önemlisi dava dilekçesinde tebligat adresinin doğru ve güncel olmasıdır.

Yurt dışından gelmeden dava açabilir miyim?

Evet, ancak vekâletname şarttır. Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda ya da yabancı noterde düzenletilen, fotoğraflı ve tanıma-tenfiz davası ile nüfus tescil başvurusu yetkilerini açıkça içeren özel yetkili vekâletname hazırlanmalıdır. Yabancı noterde düzenlenen vekâletname apostil ve yeminli tercüme ile Türkiye’de kullanılabilir hâle getirilir. Belgelerin tamamı (boşanma kararı, kesinleşme şerhi, apostil ve çeviriler) yurt dışından temin edildikten sonra gerisi Türkiye’deki vekil üzerinden yürütülebilir. Süreçte asıl zamanı mahkeme takviminden çok belge hazırlığının aldığı düşünülürse, dosyayı dava açılışından önce eksiksiz toplamak en doğru stratejidir.

Karımda nafaka hükmü de var; Türkiye’de tahsil edebilir miyim?

Tanınmış boşanma kararı yalnızca boşanma hükmünü tescil eder; karardaki yabancı mahkemece hükmedilen nafaka, tazminat veya mal paylaşımı edimlerinin Türkiye’de icrası için ayrıca tenfiz kararı gerekir. Bu nedenle dava dilekçesinde tanıma yanında tenfiz isteminin de yer alması gerekir. Tenfizde, tanımadan farklı olarak karşılıklılık şartı da aranır; ülkemizle sık görülen boşanma ülkeleri (örneğin Almanya) bakımından Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 19.12.2019 tarihli, 2019/272 E. ve 2019/1396 K. sayılı kararıyla karşılıklılığın sağlandığı kabul edilmiştir. Tenfiz kararı kesinleştikten sonra icra takibi yoluyla tahsilat başlayabilir.

Noterden alınan yurt dışı boşanma belgesi tanınır mı?

Kural olarak hayır. MÖHUK, tanıma-tenfiz konusunu mahkeme kararlarına özgülemiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 03.04.2024 tarihli, 2023/10093 E. ve 2024/2353 K. sayılı kararı, Fransa noterliğince verilen boşanma belgesinin mahkeme kararı vasfı taşımadığını ve başsavcılıkça tasdik edilmesinin bu vasfı kazandırmadığını belirtmiştir. Benzer şekilde yalnızca dini makam veya idari birim tarafından düzenlenen boşanma belgeleri, o ülkede mahkeme kararına dönüştürülmedikçe Türkiye’de tanınamaz. Bu durumda olan kişilerin önce ilgili ülke mahkemelerinden karar alınması, ardından Türkiye’de tanıma sürecinin yürütülmesi gerekir; böyle dosyalarda süreç uzun sürer ve erken hukuki destek gerekir.

Tanıma kararı ne zaman etkili olur; boşanmış sayıldığım tarih değişir mi?

Yabancı boşanma kararı, kendi ülkesinde kesinleştiği tarihten itibaren Türk hukuku bakımından geriye etkili sonuç doğurur; MÖHUK m. 59 bu ilkeyi düzenler. Örneğin karar 2020’de kesinleşmişse, tanıma 2026’da verilse bile boşanmış sayıldığınız tarih 2020’dir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 07.06.2023 tarihli, 2022/3663 E. ve 2023/3041 K. sayılı kararı bu yöndedir. Bunun pratik sonuçları vardır: eşler arasındaki mal rejimi, yurt dışındaki davanın açıldığı tarihte sona ermiş sayılır; yeniden evlenme yasağına ilişkin bekleme süreleri ve miras hesaplamaları da bu tarihlere göre yapılır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 29.05.2014 tarihli, 2013/12969 E. ve 2014/10996 K. sayılı kararı mal rejiminin sona erme tarihini aynı mantıkla belirler.

Son Söz

Tanıma ve tenfiz davası, teknik ayrıntıları yüksek ama doğru hazırlandığında öngörülebilir bir sürecir. Dosyayı kilitlayan unsur çoğu zaman hukuki tartışma değil; kesinleşme şerhi, apostil ve tercüme zincirindeki eksiklerdir. Yurt dışında boşanmış ve Türkiye’de nüfus kaydını güncellemesi gereken herkesin, karara bağlı yan hükümleri (nafaka, tazminat, velayet) da düşünerek tanıma ve gerekiyorsa tenfiz istemini birlikte planlaması gerekir. Süreçle ilgili sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, dosyanızı değerlendirmek için randevu talep edebilirsiniz.