Kaza haberleri hep aynı kareyle biter: Ambulans, alçı, rapor. Oysa çoğu mağdurun en ağır yükü, kameralar kapandıktan sonra başlar: O geceyi tekrar tekrar yaşayan zihin, direksiyona binemeyen sürücü, kalabalığa giremeyen mağdur, siren sesiyle çarpışan nabız. Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), tam da bu görünmeyen bölgede yer eder. Ne alçısı vardır ne dikişi; ama işini, uykusunu, ilişkilerini, bazen bütün bir yaşam düzenini alıp götürür. Hukuk sistemi uzun süre ‘görünmeyen’ bu hasarı görmüyordu; bugün ise psikiyatri biliminin ve Yargıtay’ın yaklaşimi nettir: Ruh sağlığındaki bozulma, tazminata esas bir zarardır.
Büromuzda sıkça karşılaştığımız dosyalarda görüyoruz ki mağdur üç duvar arasında sıkışıyor. Birinci duvar: ‘Fiziksel yaralanmam yok, dava açamam’ sanmak — oysa TSSB tek başına, hiç kırık olmasa da zarardır. İkinci duvar: Tanının gecikmesi. TSSB belirtileri çoğu kez kazadan haftalar, aylar sonra belirginleşir; mağdur ‘psikiyatriste gitsem deli muamelesi görürüm’ diye beklerken delil zinciri zayıflar. Üçüncü duvar: Sigorta şirketinin klasik savunması — ‘rapor kaza sonrası mı alındı, aradaki ilişki nerede?’ Bu üç duvar, bilinçli yürütülen bir dosyayla tek tek yıkılabilir; ama cehalleştirilmiş bir süreç, gerçek bir mağduriyeti tazminatsız bırakır.
Çözüm dört adımdır: Tanıyı ve tedaviyi başlatmak (psikiyatri uzmanı, kesintisiz kayıt); kaza ile tanı arasındaki bağı kurmak; zararı kalemlere ayırmak (tedavi, iş göremezlik, manevi); süreleri kaçırmadan sigorta ve sorumluya karşı yolu açmak. Bu rehberde 2026 itibarıyla TSSB tazminatını anlatıyor, İstanbul’da bu dosyaları yürütürken izlediğimiz pratik adımları paylaşıyoruz.
TSSB nedir ve tazminata konu olur mu?
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), kişinin ölüm tehdidi, ağır yaralanma veya benzeri bir travmaya maruz kalması ya da tanıklık etmesi sonucunda gelişen, yeniden yaşantılamalar (flashback, kabuslar), kaçınma (travmayı hatırlatan ortamlardan uzaklaşma), aşırı uyarılmışlık (uyku bozukluğu, irkilme, öfke patlamaları) ve olumsuz düşüncelerde değişim ile kendini gösteren ruhsal bir bozukluktur. Hukuki önemi şudur: Tazminat hukuku, ‘zarar’ kavramını yalnızca bedene değil kişiliğin bütününe geniş yorumlar; ruhsal bütünlük, kişilik hakkının parçasıdır (TMK m. 23-24). Bu nedenle kusurlu bir davranışın yol açtığı TSSB, hem maddi (tedavi gideri, kazanç kaybı) hem manevi tazminatın kaynağıdır.
Yargıtay’ın yaklaşımı istikrarlıdır: Trafik kazası sonrası gelişen ruhsal bozulmalar, bilirkişi raporuyla desteklendiği ölçüde tazminat hesabına dahil edilir. Yargıtay 17. HD, 2023/1968 E., 2024/854 K. sayılı kararında, kazaya bağlı gelişen TSSB’nin tazminata esas zarar kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ve bu zararın psikiatri bilirkişisi aracılığıyla somutlaştırılmasını belirtmiştir. Manevi tazminat tarafında da tablo aynıdır: Yaşanan korku, depreşim ve yaşam kalitesindeki düşüş, manevi tazminatın miktarını belirleyen unsurlar arasında sayılır. Kısacası ‘alçım yok’ diyen mağdurun elinde, kanunen tanınmış bir talep hakkı vardır; yeter ki tanı, tedavi ve neden-sonuç bağı doğru kurgulansın.
Hangi olaylar TSSB tazminatı doğurur?
TSSB herhangi bir kusurlu olaydan doğabilir; uygulamada en sık görülen kaynağımız:
- Trafik kazaları: Yolcu, sürücü ve yani sıra kazaya tanık olan yakınlar dâhil. Kazadan sonra araç kullanamama, yolculuk korkusu tipik tablodur.
- İş kazaları ve mesleki travmalar: Kazı, yangın, makine kazaları; çalışanın sahaya dönememesi iş göremezlik bağlamında ayrıca önem taşır.
- Şiddet olayları: Kasten yaralama, silahlı olay, gasp sonrası gelişen travma; ceza davasıyla birlikte tazminat davası yürütülür.
- Tanıklık edilen dramlalar: Yakınının ölümüne tanıklık; bu bağlamda destek ve manevi tazminat talepleri gündeme gelir.
- Tıbbi müdahale kaynaklı travmalar: Kötü sonuçlanan tedaviler ve malpraktis iddialarıyla birleşen ruhsal hasarlar.
Hukuken belirleyici olan, olayın kusurlu olması ve kusur ile tanı arasında nedensellik bağıdırır. Örneğin trafik kazasında karşı tarafın kusuru tam değilse, tazminat kusur oranıyla sınırlanır; ancak TSSB zararı, bu orana göre hesaplanan kalemlerin içine aynen girer. Failin cezai sorumluluğu (taksirle yaralama vb.) tazminat davasından bağımsız yürür; ceza dosyasındaki tespitler hukuk davasında delil olarak kullanılabilir.
TSSB nasıl ispatlanır?
Delil zinciri dört halkadan kurulur:
- Psikiyatri uzman raporu: Tanının, mümkünse ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanınca, klinik görüşme ve ölçeklerle konulması. Rapor, belirtilerin başlangıcını ve şiddetini anlatmalıdır.
- Kesintisiz tedavi kaydı: Devlet hastanesi ya da üniversite hastanesi poliklinik kayıtları, ilaç ve terapi süreçleri. Aradaki kopukluklar, ‘başka neden’ itirazına kapı açar.
- Kaza ile tanı arasındaki zaman bağlantısı: İlk başvurunun kazaya yakın tarihlerde yapılması güçlü emaredir; gecikme varsa, gecikmenin travmanın doğal seyriyle açıklanması gerekir.
- Yaşam kalitesi delilleri: İşten ayrılma belgeleri, performans düşüşü, aile üyelerinin tanıklığı, uykuya ve günlük işlevselliğe dair anlatılar; manevi tazminatın kapsamını somutlaştırır.
Dava aşamasında mahkeme, psikiatri bilirkişiliğine başvurur; bilirkişi, mevcut kayıtları değerlendirerek tanının olaya bağlanabilirliğini, kalıcılık oranını ve tedavi gereksinimini rapora bağlar. Yargıtay, soyut ‘ruhsal sıkıntı’ anlatımını yeterli görmez; tanıya dayalı, süreklilik içeren tedavi ve uzman değerlendirmesi arar. Bu nedenle mağdurun ilk günden doğru yolu seçmesi — arkadaş tavsiyesi değil, uzman hekim — dosyanın kaderini belirler. Bir de pratik uyarı: Raporu yalnızca dava için değil, tedavi için almak; kayıtların özgün ve süreklilikli olması, hem sağlık hem hukuk tarafında güveni artırır.
TSSB tazminatı neyi kapsar ve nasıl hesaplanır?
Tazminat, dört ana kalemde toplanır:
- Tedavi giderleri: Psikiyatri muayeneleri, ilaçlar, psikoterapi seansları; ileride öngörülen tedavi masrafları da raporla desteklenerek talep edilebilir.
- Geçici iş göremezlik: Mağdurun tedavi süresince çalışamadığı dönem için kazanç kaybı. Rapor ve işyeri kayıtlarıyla, günlük gelir üzerinden hesaplanır.
- Sürekli iş göremezlik (ruhsat oranlı): Bilirkişi, TSSB’nin kalıcı işlev kaybı yaratıp yaratmadığını ve oranını belirtir; bu oran, meslekte kazanç azalması olarak hesaba girer. Ağır vakalarda meslek değişikliği bile gündeme gelir.
- Manevi tazminat: Yaşanan korku, acı ve yaşam kalitesindeki düşüşün karşılığı (TMK m. 24-25). Miktar; olayın ağırlığı, kusur oranı, mağdurun durumu ve benzer olaylardaki yargısal emsaller birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Hesap yönünden dikkat edilecek iki nokta vardır. Birincisi: Trafik kazalarında tazminat, kusur oranına göre sınırlandırılır; karşı taraf %50 kusurluysa zarar kalemleri bu oranla çarpılır. İkincisi: SigortaLIMIT ve temerrüt faizi konusudur — trafik sigortası davalarında öncelikle sigorta şirketine başvurulur; poliçe limiti aşıldığında asıl failin malvarlığına dönülür, sigortasız/kaçak araçlarda Güvence Hesabı devreye girer. Manevi tazminatta Yargıtay’ın benzer olaylarda onadığı tutarlar referans alınır; ancak her dosyanın kendi hikâyesi, miktarı yukarı ya da aşağı çeker. Uygulamada görüyoruz ki, tedavi kayıtlarının kalitesi, tazminat miktarını doğrudan etkiliyor: Aynı tanıyı taşıyan iki mağdurdan, süreci belgeleyen mağdur ciddi biçimde daha güçlü sonuç alıyor.
Dava kime karşı, hangi sürede açılır?
Davalı sırası olaya göre şekillenir: Trafik kazasında sigorta şirketi (zorunlu karşılık sigortası), sigortasız araçta Güvence Hesabı, iş kazasında kusurlu işveren ve sigorta, şiddet olayında fail. Sigorta şirketine karşı trafik kaynaklı tazminat davasında arabuluculuk dava şartı vardır; dava açılmadan önce arabuluculuk süreci yürütülmezse dava usulden reddedilir. Süre yönünden tablo şöyledir: Trafik kazalarında tazminat talepleri, zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir (KTK m. 109). Diğer kusurlu fiillerde genel kural, öğrenme ve fiil tarihinden itibaren iki yıl, on yıllık üst sınırdır (BK m. 72).
TSSB’nin zamanaşımına özel bir gerçeği vardır: Tanının gecikmesi. Belirtiler kazadan aylar sonra somutlaştıysa, ‘öğrenme’ tarihi tartışmaya açılabilir; ancak mağdur bu savunmayı yalnızca tedavi kayıtlarıyla destekleyebilir — ilk psikiyatri başvurusu, belirtilerin başlangıç tarihini gösteren ana delildir. Bu yüzden bekleme stratejisi risklidir: Kazayı izleyen dönemde hiçbir başvuru kaydı yoksa, sonradan ortaya çıkan tanı, ‘başka kaynaklı’ itirazına açık hale gelir. Doğru yol, şikâyetler başlar başlamaz başvurmak ve dosyayı, tanı netleşene kadar taze tutmaktır. İstanbul’da bu dosyaları yürüten İstanbul tazminat avukatı desteğiyle hem rapor takvimi hem dava stratejisi eş zamanlı kurgulanabilir; erken kurulan dosya, hem arabuluculuk masasında hem mahkemede güçlü eldir.
Sıkça Sorulan Sorular
TSSB için ne kadar tazminat alabilirim?
Miktar dosyaya özgüdür ve dört kalemin toplamıdır: Tedavi giderleri (gün geçen ve öngörülen), geçici iş göremezlik, kalıcı iş göremezlik oranına bağlı kazanç kaybı ve manevi tazminat. Trafik kazasında bu kalemler kusur oranıyla sınırlı uygulanır. Bilirkişinin kalıcılık orarı ve tedavi ihtiyacı belirleyicidir. Manevi tazminat; olayın ağırlığı, kusur ve yargısal emsaller gözetilerek belirlenir. Somut bir tahmin için tanı raporlarınız, gelir belgeleriniz ve olay tutanaklarının bir avukat tarafından değerlendirilmesi gerekir. Kesintisiz tedavi kaydı, miktarı yukarı çeken en önemli etkendir.
Kazadan aylar sonra TSSB tanısı kondu, hakkımı kaybeder miyim?
Kaybetmek zorunda değilsiniz; ama delil zincirinizi kurmanız şarttır. TSSB belirtilerinin gecikerek ortaya çıkması, tıbbi açıdan bilinen bir durumdur ve mahkemeler bu seyri psikiyatri bilirkişişiyle değerlendirir. Kritik nokta, ilk başvuru tarihidir: Belirtiler başladığında psikiyatriye başvurmuş olmanız, tanının kazaya bağlanmasını sağlar. Zamanaşımı trafik kazasında zararın öğrenilmesinden itibaren iki yıldır; tanının geç konması, öğrenme tarihini ileriye taşıyabilir. Ancak hiçbir kayıt olmadan yıllarca beklemek, dosyayı zayıflatır. Belirtiler başlar başlamaz hekime başvurun ve kayıtlarınızı saklayın.
Fiziksel yaralanmam yoksa yine tazminat alabilir miyim?
Evet, alabilirsiniz. Hukuk sistemimiz kişilik hakkını yalnızca bedensel değil, ruhsal bütünlük bakımından da korur (TMK m. 23-24). Kazaya bağlı gelişen TSSB, hiçbir kırık veya yara olmasa bile başlı başına tazminata esas bir zarardır; Yargıtay bu yönde değerlendirmeler yapmaktadır. İspat, psikiyatri uzman raporu ve tedavi kayıtlarına dayanır. Manevi tazminat yanında, ruhsal durum çalışmaya engel oluşturuyorsa iş göremezlik ve kazanç kaybı da talep edilebilir. ‘Yaralanmam yoktu’ diyerek vazgeçmek, tanınmış bir hakkın peşinen bırakılmasıdır. Tedavi sürecinizi başlatın ve delillerinizi düzenli tutun.
TSSB raporunu hangi doktor, nasıl verir?
Tanının ruh sağlığı ve hastalıkları (psikiyatri) uzmanınca konulması esastır. Devlet hastaneleri ve üniversite hastanelerinin psikiyatri poliklinikleri bu iş için en uygun başvuru noktalarıdır; kayıtları resmî ve güvenilirdir. Hekim, klinik görüşme ve gerekli ölçeklerle tanıyı belirler, belirtilerin başlangıcını sorar ve tedavi planlar. Rapor ve tedavi kayıtları, dava sırasında mahkemenin atayacağı psikiyatri bilirkişisiyle desteklenir. Süreklilik önemlidir: Tek seferlik muayene kaydı yerine, ilaç ve terapi sürecini yansıtan kesintisiz kayıtlar dosyanın omurgasını oluşturur. Başvurularınızda kazayı ve tarihini anlatmayı ihmal etmeyin; hekime aktarılan öykü, kayıtlara geçen ilk delildir.
Sigorta şirketi TSSB zararını kabul etmezse ne olur?
Önce arabuluculuk, ardından dava yolu açık ve etkilidir. Sigorta şirketlerinin gecikmiş tanı ve nedensellik konusundaki itirazları, dosyanın bilirkişilik aşamasında psikiatri uzmanı tarafından yanıtlanır; tanı olaya bağlanabiliyorsa mahkeme bu zararı hükme dahil eder. Kusur oranı tartışmalarında kaza tutanağı, jandarma-polis raporları ve bilirkişi kusur incelemesi belirleyicidir. Sigorta limitini aşan zararlarda asıl fail yönünde ilave talep gündeme gelir. Unutulmamalı: Sigortaya karşı trafik kaynaklı tazminat davasında arabuluculuk dava şartıdır ve zamanaşımı iki yıldır. Süreci avukat eşliğinde yürütmek, itirazların doğru aşamada karşılanmasını sağlar.
Bu konuda hukuki destek almak için bizimle iletişime geçin.
Leave A Comment