Savunma Alınmadan Fesih: İş Kanunu 19, İşe İade ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

//Savunma Alınmadan Fesih: İş Kanunu 19, İşe İade ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

Savunma Alınmadan Fesih: İş Kanunu 19, İşe İade ve Yargıtay Kararları (İstanbul 2026)

Kısa cevap: İş Kanunu m.19/2’ye göre işveren, belirsiz süreli iş sözleşmesini işçinin davranışı veya verimiyle ilgili bir nedenle feshedecekse önce işçinin savunmasını almak zorundadır. Savunma alınmadan fesih, iş güvencesi kapsamındaki işçi için tek başına feshi geçersiz kılabilir ve işe iade davasının önünü açar. İstisna, 25/II’deki ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gibi haklı nedenle derhal fesihtir; bu hâlde savunma şartı aranmaz. Savunma, fesihten önce, sebebi açıkça yazan bir davetle ve makul bir süre tanınarak alınmalıdır. Fesih bildirimiyle birlikte ya da ihbar süresi içinde alınan savunma Yargıtay’ın aradığı usulü karşılamaz. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.

Sabah işe geliyorsunuz, İK’dan bir zarf uzatılıyor: “Performansınız ve davranışlarınız nedeniyle iş sözleşmeniz feshedilmiştir.” Size hiç kimse “ne oldu, sizi dinleyelim” dememiş. Tutanak yok, davet yok, toplantı yok. Aylardır dosyanızda biriken şikâyetlerden haberiniz bile olmayabilir. Bu durumda ilk soru şudur: işveren beni dinlemeden çıkarabilir mi?

Cevap çoğu zaman hayır. Ama “çoğu zaman” demek zorundayız, çünkü savunma şartı her fesihte aranmıyor, her işçiye de aynı şekilde uygulanmıyor. Bu rehber, İş Kanunu’nun 18, 19, 20 ve 21. maddelerini mevzuat metninden okuyarak, savunmanın ne zaman şart olduğunu, nasıl alınması gerektiğini ve Yargıtay’ın hangi eksikleri feshi geçersiz saydığını anlatır. İstanbul’da çalışan işçiler ve işverenler için pratik adımlar da ayrıca ele alınmıştır.

Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu | Bu makale hukuki bilgilendirme amaçlıdır, danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat değişebileceğinden somut durum güncel kaynaklar üzerinden kontrol edilmelidir.

İş Kanunu 19. Madde Ne Diyor?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 19. maddesi iki ayrı yükümlülük koyar. Birincisi şekil kuralıdır: işveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmek zorundadır. İkincisi savunma kuralıdır. Maddenin ikinci fıkrasına göre, hakkındaki iddialara karşı savunması alınmadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Fıkra şu cümleyle biter: işverenin 25. maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır.

Metindeki üç ifade önemlidir. “Belirsiz süreli” sözleşme denmesi, belirli süreli sözleşmelerin bu kuralın dışında kaldığını gösterir. “Davranış veya verim” denmesi, işletmenin ekonomik zorunluluğu gibi işçiden kaynaklanmayan fesihlerde savunma istenmediğini gösterir. “25/II saklıdır” denmesi ise haklı nedenle derhal feshin ayrı bir rejimde olduğunu gösterir.

Savunma Şartı Kimler İçin Geçerli?

Savunma kuralı pratikte iş güvencesi kapsamındaki işçiler için işe iade davasında karşımıza çıkar. İş Kanunu m.18’e göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan, belirsiz süreli sözleşmeli işçi, geçerli bir sebep olmadan çıkarılamaz. Yer altı işlerinde çalışanlarda kıdem şartı aranmaz. Altı aylık süre hesabında aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir.

Aynı maddenin son fıkrası bir istisna getirir: işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ile işyerinin bütününü yöneten ve işçi alma-çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında m.18, m.19 ve m.21 uygulanmaz. Yani bir şirketin genel müdürü savunma alınmadığı gerekçesiyle işe iade isteyemez.

İş güvencesi kapsamı dışındaki işçiler için işe iade yolu yoktur; ancak bu işçiler de usule aykırı feshe bağlı kıdem, ihbar tazminatı gibi alacakları somut olaya göre ayrıca talep edebilir. Kapsamda olup olmadığınızı çalışan sayısı ve kıdem üzerinden kontrol etmek ilk adımdır.

Savunma Nasıl Alınmalı? Yargıtay’ın Aradığı Usul

Kanun savunmanın biçimini tarif etmez; ayrıntıyı Yargıtay içtihadı doldurur. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/10472 K.2017/7099 (24.04.2017) ve E.2015/29990 K.2016/10625 (27.04.2016) kararlarında aynı usulü açıkça yazmıştır:

  • İşçi fesihten önce savunmaya davet edilmeli, davet yazısında fesih sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmelidir.
  • İşçiye makul bir süre önceden, belirli yer, gün ve saat bildirilmelidir.
  • Gelmediği takdirde yazılı savunma verebileceği hatırlatılmalıdır.
  • Belirtilen yerde bulunmaz ve yazılı savunma da vermezse savunmadan vazgeçmiş sayılacağı yazıyla bildirilmelidir.
  • Fesih bildirimiyle birlikte veya fesihten sonra savunma istenmesi feshi geçersiz kılar; ihbar süresi içinde savunma alınması da aynı sonucu doğurur.

Aynı kararlar şu ayrımı da yapar: işçiye ihtar verilirken savunma alınmaması ihtarı tek başına geçersiz kılmaz, çünkü m.19 yalnızca fesihten önceki savunmayı düzenler. İşveren, savunmanın alındığını ispat etmek zorundadır. Savunma tutanağı, imzalı davet yazısı, e-posta veya noter yoluyla gönderilen çağrı bu ispatın araçlarıdır.

Savunma Alınmadan Fesih ve Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar karararama.yargitay.gov.tr’den okunmuş; olay anlatımı yalnızca karar metnindeki bilgilerle sınırlı tutulmuştur. Kişi adları kararlarda maskelidir.

Yazılı bildirim ve savunma birlikte eksikse: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/9859 K.2017/6866 (19.04.2017) kararında işçinin sözleşmesi yazılı bildirim yapılmadan ve savunması alınmadan feshedilmişti. İşveren kıdem ve ihbar tazminatını ödemişti; Daire, tazminat ödenmesi nedeniyle haklı nedene dayanıldığının kabul edilemeyeceğini belirterek mahkemenin ret kararını bozdu, feshin geçersizliğine ve işe iadeye hükmetti, işe başlatmama tazminatını dört aylık brüt ücret olarak belirledi. Karar oybirliğiyle verilmiştir.

Sebep belirtilmemiş, savunma da yoksa: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2016/32005 K.2017/21164 (13.12.2017) kararında işveren kıdem ve ihbar tazminatlarını ödeyerek sözleşmeyi bitirmiş, fesih bildiriminde “kurum içi uyuşmazlık” demiş ama bunun ne olduğunu yazmamıştı. Daire, feshin geçerli nedene dayandığını kabul etse de fesih öncesi savunma alınmaması ve sebebin açık ve kesin yazılmaması nedeniyle feshi geçersiz saydı; ret kararını bozdu.

Performans gerekçesi ve ispat yükü: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E.2016/1914 K.2016/9126 (25.04.2016) kararında sözleşme düşük performans ve çalışma şartlarına uyumsuzluk gerekçesiyle feshedilmiş, bordroda kıdem ve ihbar tazminatı tahakkuku bulunmuştu. Daire, feshin haklı değil geçerli nedenle yapıldığını, davranışa dayalı geçerli fesihte savunma alınmasının geçerlilik koşulu olduğunu ve işverenin savunma alındığını ispatlayamadığını belirterek işe iade hükmünü ek gerekçeyle onadı (oybirliği).

“Savunma gerekmez” iddiası: Yargıtay 22. Hukuk Dairesi E.2014/35938 K.2015/63 (19.01.2015) kararında bir şoförün sözleşmesi araç kullanımındaki özensizlik nedeniyle geçerli sebeple feshedilmişti. İşveren, eylemin 25/II-h kapsamında haklı neden sayılabileceğini ve savunma alınmasına gerek olmadığını savundu. Daire bu savunmaya itibar etmedi: işveren geçerli fesih yolunu seçmişti, savunma alınmamıştı; fesih geçersiz bulundu ve tazminat beş aylık ücret olarak belirlendi. Buradan çıkan ders açıktır: işveren hem geçerli fesih yolunu seçip hem savunma muafiyetine sığınamaz.

İhtar ve fesih zinciri: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E.2017/27476 K.2018/14184 (02.07.2018) kararında ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi ise yazılı fesih bildirimi bulunmadığını ve davranışlara dayalı fesihte usulüne uygun savunma alınmadığını belirterek feshi geçersiz saymıştı. Yargıtay bu sonucu doğru bulup onadı.

Derhal Fesihte (25/II) Savunma Gerekir mi?

Kanun metnine göre hayır: 19/2’nin son cümlesi, işverenin 25/II şartlarına uygun fesih hakkını saklı tutar. İşçinin işvereni gerçeğe aykırı beyanla yanıltması, cinsel taciz, sataşma, işverenin güvenini kötüye kullanma veya hırsızlık, işin güvenliğini tehlikeye düşürme gibi ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller bu bentte sayılır. Bu yetkinin kullanımında ayrıca m.26’daki altı iş günü ve bir yıllık süreler gözetilmelidir. Bu hâllerde işveren, savunma almadan derhal fesih yapabilir; ancak haklı nedeni ispat etmek yine işverene düşer.

Sağlık raporu nedeniyle fesih (25/I-b) için tablo zamanla değişmiştir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2017 tarihli kararında (E.2016/10472 K.2017/7099) 25/II dışındaki fesihlerde savunma alınmasının zorunlu olduğu kabul edilmiş ve savunmasız rapor feshi geçersiz sayılmıştı. Aynı Daire E.2018/4180 K.2019/4802 (26.02.2019) kararında ise Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 19.10.2018 tarihli kararına dayanarak, 25/I-b kapsamında alınan sağlık raporları nedeniyle yapılan derhal fesihlerde savunma alınmasına gerek bulunmadığını belirtti ve işe iade davasını reddetti. Bu yüzden eski tarihli kararlara bakarken içtihat birleştirmesi sonrasındaki durumu mutlaka kontrol etmek gerekir.

İşe İade Davası: Süreler ve Sonuçlar

Mevzuat metnine göre (m.20) fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı iddiasıyla işçi, bildirimin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılması usulden ret sebebidir. Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir; işçi feshin başka bir sebebe dayandığını söylüyorsa onu kendisi ispatlamalıdır.

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse (m.21) işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. Başlatmazsa işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat öder; ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar ödenir. İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmazsa fesih geçerli sayılır. Tutarlar işçinin dava tarihindeki ücretine göre belirlenir; kesin rakam vermek mümkün değildir, çünkü bilirkişi hesabı ve somut dosya belirleyicidir.

İstanbul’da Pratik Yol Haritası

İstanbul’da işçi sayısı ve işyeri çeşitliliği nedeniyle savunma uyuşmazlıklarının büyük bölümü iş yeri disiplin süreçlerinde başlar. İşçi için ilk iş, fesih bildirimini ve tebliğ tarihini saklamaktır; bir aylık arabuluculuk süresi tebliğ tarihinden işler. Davet yazısı, tutanak, WhatsApp yazışması, e-posta gibi tüm belgeler önemlidir. Yetkili iş mahkemesi ve arabuluculuk bürosu işyerinin bulunduğu yere göre belirlenir; İstanbul’da işyerinin Avrupa veya Anadolu yakasında olması hangi adliyenin yetkili olduğunu etkileyebilir.

İşveren tarafında iyi uygulama şudur: davranış veya verim sorunu varsa önce yazılı davet gönderin, sebebi somut yazın (tarih, olay, kural), işçiye makul süre verin, savunmayı aldıktan sonra karar verin, fesih bildirimini ayrı ve yazılı yapın. Savunma isteği ile fesih bildirimini aynı kâğıtta birleştirmek en sık görülen hatadır.

Fesih Öncesi Kontrol Listesi

  • İşçi iş güvencesi kapsamında mı (30 işçi, 6 ay kıdem)?
  • Fesih sebebi işçinin davranışı veya verimiyle mi ilgili?
  • 25/II kapsamında haklı bir neden mi var, yoksa geçerli fesih yolu mu seçildi?
  • Savunma daveti yazılı, sebebi açık ve süreli mi?
  • Savunma, fesih bildiriminden önce mi alındı?
  • Fesih bildirimi yazılı ve sebebi açık ve kesin mi?

Sıkça Sorulan Sorular

Savunma almadan işten çıkarılırsam işe iade davası açabilir miyim?

İş güvencesi şartlarını taşıyorsanız, yani en az otuz işçi çalışan bir işyerinde en az altı aylık kıdemle belirsiz süreli çalışıyorsanız, evet. Önce fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir. Savunma alınmaması, davranış veya verim nedeniyle yapılan fesihlerde tek başına feshi geçersiz kılabilir. Haklı nedenle derhal fesih iddiası varsa durum farklı değerlendirilir ve ispat işverene aittir.

Savunma almak için işçiye ne kadar süre tanınmalı?

Kanunda sayısal bir süre yazmaz. Yargıtay, makul bir süre önceden belirli yer, gün ve saat bildirilmesini ister. Sürenin makul olup olmadığı olayın niteliğine, işçinin durumuna ve iddiaların karmaşıklığına göre mahkemece değerlendirilir. Uygulamada işçiye hazırlanma ve belge toplama imkânı veren, yazılı savunma verme seçeneğini de açık tutan bir süre tanımak güvenlidir. Süre vermeden aynı gün yapılan çağrı ispat bakımından risk taşır.

Savunma fesih bildirimiyle aynı gün alınırsa geçerli olur mu?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yukarıda anılan kararlarına göre fesih bildirimiyle birlikte veya fesihten sonra savunma istenmesi feshi geçersiz kılar. İhbar önel süreleri içinde alınan savunma da aynı sonucu doğurur. Savunma, fesih kararı verilmeden önce alınmalı ve işveren bu savunmayı değerlendirdikten sonra karar vermelidir. Bu nedenle davet yazısı, savunma tutanağı ve fesih bildirimi ayrı tarihli belgeler olarak düzenlenmelidir.

Savunma vermeyi reddedersem ne olur?

Yargıtay’ın tarif ettiği usulde işçiye, belirtilen yerde ve zamanda hazır bulunmazsa ve yazılı savunma da vermezse savunmadan vazgeçmiş sayılacağı yazıyla hatırlatılmalıdır. İşveren bu uyarıyı yapmış ve işçi yine de savunma vermemişse, işveren savunma yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılabilir. Uyarı yapılmamışsa işçinin savunma vermemesi işveren aleyhine yorumlanabilir. Bu nedenle çağrıyı ve uyarıyı belgelemek önemlidir.

Savunma alınmadan verilen ihtar geçersiz midir?

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yukarıda anılan kararlarına göre m.19 yalnızca fesihten önce savunma alınmasını düzenler; ihtar verilirken savunma alınmaması ihtarı tek başına geçersiz kılmaz. Buna rağmen ihtarlar sonradan feshe dayanak yapıldığında mahkeme, derhal fesih şartlarının oluşup oluşmadığını ayrıca inceler. Sağlam bir dosya için ihtardan önce de kısa bir yazılı savunma istemek, ispat bakımından işvereni güçlendirir.

Savunma alınmadan sağlık raporu nedeniyle fesih yapılabilir mi?

25/I-b kapsamındaki rapor devamsızlığında Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 19.10.2018 tarihli kararı sonrasında 9. Hukuk Dairesi, savunma alınmasına gerek bulunmadığı sonucuna varmıştır (E.2018/4180 K.2019/4802). Bu karardan önceki tarihli bazı dairelerin savunmayı zorunlu saydığı görülür. Rapor nedeniyle feshin diğer şartları, yani bekleme süresinin dolması ve süre hesabı ayrıca kontrol edilmelidir; somut olayda mutlaka avukata danışılmalıdır.

Sonuç ve Hukuki Destek

Savunma alınmadan fesih, işverenin elini zayıflatan, işçinin işe iade hakkını güçlendiren bir usul hatasıdır; ancak her fesihte ve her işçide aynı sonucu doğurmaz. İş güvencesi kapsamı, fesih sebebinin niteliği, 25/II istisnası ve savunmanın zamanı gibi unsurlar sonucu belirler. Kısa hak düşürücü süreler (bir ay, iki hafta) nedeniyle işlem hızlı yapılmalıdır. Hukuki sürecinizi planlamak için iletişim sayfamızdan randevu talep edebilirsiniz.

By |2026-11-15T13:06:58+03:00Kasım 15th, 2026|İş Hukuku|0 Comments

About the Author:

Leave A Comment