Veraset ve İntikal Vergisi Nedir, Kim Öder?
Bir yakınınızın vefatının ardından geride kalan konut, arsa, araç, banka hesabı, hisse senedi gibi tüm değerler yasal mirasçılara geçer. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’na göre bu geçiş — hukuk dilindeki adıyla intikal — bir servet transferi vergisine tabidir. Verginin mükellefi, miras yoluyla veya karşılıksız (ivazsız) bir suretle mal iktisap eden gerçek ve tüzel kişilerdir.
Kapsam geniştir: Türkiye sınırları içinde bulunan mallar ile T.C. uyruğundaki kişilere ait malların her ne şekilde olursa olsun karşılıksız intikali beyan konusudur. Yurt dışında oturan Türk vatandaşları da yurt dışında edindikleri miras veya hibe için beyanname vermekle yükümlüdür. Günlük pratiğte en çok gözden kaçan nokta şudur: vergiye tabi olmayan, istisna altında kalan miraslarda dahi beyanname verme zorunluluğu vardır; istisna yalnızca ödenecek vergiyi sıfırlar, beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
2026 İstisna Tutarları: Kim Ne Kadar Mirası Vergisiz Alıyor?
Her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenen istisna hadleri, 2026’da yüzde 25,49’luk artışla aşağıdaki seviyelere yükselmiştir:
- Evlatlıklar dâhil çocuklardan ve eşten her birine isabet eden miras payında: 2.907.136 TL
- Çocuk bulunmaması hâlinde, tek başına mirasçı olan eşin payında: 5.817.845 TL
- İvazsız intikallerde (hibe, bağış): 66.935 TL
- Veraset yoluyla geçen ev eşyası, murise ait kişisel eşyalar ve aile hatırası olarak korunan tablo, kılıç, madalya gibi eşyalar: istisna kapsamında
İstisna tutarı mirasçı başına uygulanır. Örneğin eş ve iki çocuğun mirasçısı olduğu bir terecede her biri kendi payından ayrı ayrı 2.907.136 TL’lik istisnadan yararlanır. Bu yapı, orta ölçekli mirasların önemli bölümünü fiilen vergi dışında bırakır; ancak yukarıda belirttiğimiz gibi beyan yükümlülüğü her hâlde devam eder. Örf ve âdete göre verilen hediyeler, cihaz ve yüzgörümlüğü (gayrimenkul hariç) ile bütün sadakalar da istisnadır.
Vergi Nasıl Hesaplanır? 2026 Tarifesi ve Örnek Hesaplama
Terekenin gayrimenkulleri emlak vergisi değeri, araçları muayene kayıtlarındaki değeri, banka mevduatı ve menkul kıymetleri ise itibarî değerleri üzerinden beyan edilir. Tereke borçları ve cenaze masrafları düşüldükten sonra kalan net tereke, miras paylarına bölünür; her mirasçı kendi payından istisnayı düşer, kalan matrah üzerinden artan oranlı tarife uygulanır.
2026’da, 2025 tarifesinin yüzde 25,49 yeniden değerlemeyle güncellenen dilimlerinde veraset yoluyla intikallerde oranlar şöyledir: ilk yaklaşık 3,01 milyon TL için %1, sonra gelen yaklaşık 7,15 milyon TL için %3, sonraki yaklaşık 15,06 milyon TL için %5, sonraki yaklaşık 30,12 milyon TL için %7 ve bunu aşan bölüm için %10. İvazsız intikallerde aynı dilimlere %10’dan başlayıp %30’a kadar çıkan oranlar uygulanır; ana, baba, eş ve çocuklar arasındaki ivazsız intikallerde ise tarifedeki oranların yarısı esas alınır. Şans oyunu ve çekiliş ikramiyelerinde oran %20’dir.
Somut bir örnek verelim: Murisin 12.000.000 TL değerinde bir konutu ile 3.000.000 TL banka mevduatı olsun ve 1.000.000 TL borcu bulunsun. Net tereke 14.000.000 TL’dir. Eş ve iki çocuk arasında paylaşımda eşe 1/4 (3.500.000 TL), çocuklara 3/8’er (5.250.000 TL) düşer. Çocuğun matrahı 5.250.000 − 2.907.136 = 2.342.864 TL olur; bu tutar ilk dilimin içinde kaldığından %1 oranıyla ödenecek vergi yaklaşık 23.400 TL’dir. Eşin matrahı ise 592.864 TL olup vergisi yaklaşık 5.900 TL’dir. Görüldüğü gibi 14 milyon TL’lik bir terekenin toplam vergi yükü, sanıldığının çok altındadır.
Beyanname Süresi ve Nereye Verilir?
Veraset yoluyla intikallerde beyanname süresi ölümün ve mirasçıların bulunduğu yere göre değişir:
- Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de ise: ölümü izleyen 4 ay
- Ölüm Türkiye’de, mirasçılar yabancı ülkede ise: 6 ay
- Ölüm yabancı ülkede gerçekleşmiş, mirasçılar Türkiye’de ise: 6 ay
- Ölüm ve mirasçılar yabancı ülkede ise: 4 ay; mirasçı üçüncü bir ülkede ise 8 ay
- Gaiplik hâlinde, gaiplik kararının ölüm siciline işlendiği tarihi izleyen 1 ay
Beyanname, ölen kişinin ikametgâhının bulunduğu yerdeki vergi dairesine verilir; ikametgâh yurt dışındaysa Türkiye’deki son ikametgâhın vergi dairesi yetkilidir. İstanbul’da işlem yapacak mirasçılar için pratik detay: İstanbul Defterdarlığı’nın web sitesindeki veraset işlemleri randevu sistemi üzerinden alınan randevuda, veraset ilamı ve ek belgelerle birlikte beyanname kağıt ortamında sunulur. Beyanname her mirasçı tarafından ayrı ayrı verilebileceği gibi, tüm mirasçılarca imzalanmak şartıyla müştereken de verilebilir; avukat vekâleten imzalayabilir.
Beyana eklenmesi gereken başlıca belgeler şunlardır: veraset ilamı (mirasçılık belgesi), vefat edenin son ikametgâhını gösteren nüfus kaydı, varsa vasiyetname, borç ve masraflara ait belgeler, belediyeden alınmış emlak vergisi değeri belgesi, araç tescil belgesi ve bankalardan alınan hesap dökümleri. Miras kalan mal hiç bulunmuyorsa mal yoktur dilekçesi vermeye gerek yoktur.
Vergi Ne Zaman ve Nasıl Ödenir?
Tahakkuk eden veraset ve intikal vergisi, 3 yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere toplam 6 eşit taksitte ödenebilir; isteyen mükellef tamamını peşin de ödeyebilir. Ödeme; Dijital Vergi Dairesi ve GİB Mobil üzerinden, anlaşmalı bankaların kredi kartı, banka kartı veya hesabından, şubelerden, internet ve telefon bankacılığı kanallarından, PTT işyerlerinden ve tüm vergi dairelerinden yapılabilir.
Vergi borcu tamamen ödendikten sonra vergi dairesinden alınan ilişik kesme (borcu yoktur) yazısı, tapuda intikal, bankadaki paranın çekilmesi ve araç tescili gibi işlemlerin anahtarıdır. Pratikte en çok sorulan sorulardan biri de budur: miras kalan konutun tapusu ancak bu yazıyla mirasçılar adına tescil edilir veya satılabilir.
Beyan Gecikirse Ne Olur? VUK 342 ve Danıştay Koruması
Süresinde verilmeyen beyanname usulsüzlük cezası ve gecikme faizi doğurur. Ancak burada mirasçıların lehine önemli bir usul kuralı devreye girer: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 342. maddesi uyarınca vergi dairesi, beyanname verilmediğini tespit etse bile doğrudan re’sen tarhiyata geçemez; önce mükellefi beyana davet etmek ve bu davetin tebliğinden itibaren 15 günlük ek süre tanımak zorundadır.
Danıştay içtihadı bu kuralın uygulanmasını sıkı biçimde denetlemektedir. Danıştay 7. Daire, 11.12.2023 T., 2021/2662 E., 2023/4761 K. sayılı kararında, beyana davet ve ek süre usulü atlanarak yapılan cezalı tarhiyatları, maddî esasa girmeden yalnızca bu usul eksikliği gerekçesiyle bozmuştur. Benzer biçimde Danıştay 7. Daire, 13.04.2023 T., 2020/816 E., 2023/2103 K. kararında da tarhiyatın dayanağı tartışılmaksızın ek süre verilmemiş olması bozma sebebi sayılmıştır.
Zamanaşımı yönünden ise kritik eşik veraset ilamıdır. Danıştay 7. Daire, 02.11.2022 T., 2020/2263 E., 2022/4211 K. kararında, 7338 sayılı Kanun’un 20. maddesi uyarınca tarh zamanaşımı süresinin başlangıcının, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği tarih değil, mirasçılık belgesinin (veraset ilamının) alınmasına bağlı olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak alt mahkemelerin aksi yöndeki kabulünü bozmuştur. Kısıtlılık hâlinde ise Danıştay 7. Daire, 07.11.2022 T., 2019/4436 E., 2022/4299 K. kararı, taşınmazların kuru mülkiyet hâlinde intikal ettiği ve fiilen ekonomik yararlanma imkânının bulunmadığı durumlarda Kanun’un 4/(j) maddesindeki istisnanın uygulanması gerektiğini onaylamıştır. Bu kararlar, süresi geçmiş beyanlarda dâhil doğru bir savunma stratejisinin ciddi vergi tasarrufu sağlayabildiğini gösteriyor.
Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; istisna hadleri ve tarife dilimleri her yıl tebliğle güncellendiğinden, kendi dosyanız için güncel rakamları ve stratejiyi bir miras hukuku avukatıyla teyit etmenizi öneririz. Miras beyanname sürecinizi planlamak, gecikmiş beyanda ceza riskini değerlendirmek veya İstanbul’daki vergi dairesi işlemleriniz için bize ulaşın.
Sıkça Sorulan Sorular
Veraset ve intikal vergisi istisnası 2026’da ne kadar?
2026 yılı için evlatlıklar dâhil çocuklardan ve eşten her birine isabet eden miras payında istisna 2.907.136 TL, çocuk bulunmaması hâlinde tek başına mirasçı olan eşin payında 5.817.845 TL, ivazsız intikallerde ise 66.935 TL olarak uygulanır. Bu tutarlar, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 2025 baz hadlerinin yüzde 25,49’luk yeniden değerleme oranıyla güncellenmesiyle belirlenmiştir ve kişi başına ayrı ayrı uygulanır. Tutarların her yıl tebliğle değiştiğini, güncel hadler için GİB duyurularının takip edilmesi gerektiğini unutmayın.
Miras kalan mal istisna tutarının altındaysa beyanname vermek gerekir mi?
Evet, gerekir. Veraset yoluyla intikal eden mal, istisna haddinin altında kalsa dahi veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesi zorunludur; istisna yalnızca tahakkuk edecek vergiyi ortadan kaldırır. Aksi hâlde usulsüzlük cezası ve gecikme faizi riski doğar. Buna karşılık ivazsız intikallerde istisna haddinin altında kalan tutarlar için beyanname verilmez. Pratikte tapu intikali ve bankadaki paranın çekilmesi aşamalarında vergi dairesinden ilişik kesme yazısı istendiğinden, beyanname verilmediğinde bu işlemler de bloke olur.
Veraset beyannamesi verirken hangi belgeler gerekir?
Beyannameye; sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınmış veraset ilamı (mirasçılık belgesi), nüfus kayıt sisteminden alınan vefat edenin son ikametgâhını gösterir belge, varsa vasiyetname veya miras mukavelenamesi, tereke borç ve masraflarına ait belgeler, belediyeden alınmış emlak vergisi değeri belgesi, araçlar için tescil belgesi, banka ve finans kurumlarından alınmış hesap-durum belgeleri, hisse senetlerine ait belgeler ve ticari işletme varsa bilanço veya işletme hesabı özeti eklenir. İstanbul, Ankara ve İzmir’de beyanname, defterdarlık sitelerinden alınan randevuyla ilgili vergi dairesine kağıt ortamında sunulur.
Veraset ve intikal vergisi tek seferde mi ödenir?
Hayır, kanun 3 yıllık bir taksitlendirme imkânı tanır. Tahakkuk eden vergi, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere toplam 6 eşit taksitte ödenebilir; dileyen mükellef borcunu peşin de kapatabilir. Ödeme Dijital Vergi Dairesi, GİB Mobil, anlaşmalı bankaların şube ve dijital kanalları, PTT işyerleri ve vergi daireleri üzerinden yapılabilir. Taksitlerden herhangi birinin süresinde ödenmemesi hâlinde kalan tutarın tamamı muaccel hâle gelir; bu nedenle taksit planının dikkatle izlenmesi gerekir.
Beyanname süresi kaçırıldıysa ne yapmalı?
Öncelikle panik yapmadan mevcut durumu hukuki olarak değerlendirmek gerekir. Vergi dairesi, beyanname verilmediğini tespit ettiğinde doğrudan cezalı tarhiyat yapamaz; VUK m.342 uyarınca mükellefi yazılı olarak beyana davet etmek ve tebliğden itibaren 15 günlük ek süre tanımak zorundadır. Danıştay 7. Daire’nin 11.12.2023 T., 2021/2662 E., 2023/4761 K. sayılı kararı bu adımın atlanması hâlinde tarhiyatın usul nedeniyle bozulacağını açıkça göstermektedir. Ayrıca zamanaşımının başlangıcı veraset ilamının alınma tarihine göre değerlendirilebileceğinden, gecikmiş beyanlarda dâhil bir avukatla strateji belirlenmesi ciddi tasarruf sağlayabilir.
Mirası reddedersem veraset ve intikal vergisi öder miyim?
Süresi içinde ve usulüne uygun olarak mirası reddeden (reddi miras) kişi, reddedilen mirastaki payı itibariyle vergi mükellefi sayılmaz ve o kısım için veraset ve intikal vergisi ödemez. Reddün kabulü, sulh hukuk mahkemesine veya notere yapılan bildirimle ve yasal süre içinde gerçekleşmelidir. Mirasın açıklanandan farklı ve külfetli çıkması hâlinde de yasal mirasçılar için tanınan bu hak, tereke borçlarından kişisel sorumluluktan korunmanın ana yoludur; reddi miras süresi işletmeyecek şekilde takvimin dikkatle izlenmesi gerekir.
Leave A Comment