Telefonunuza gece yarısı “seni çok özledim, eve geliyorum” yazan bir numara, iş yerinde sürekli aynı imalı cümleleri kuran bir yönetici ya da sosyal medyada size cinsel içerikli mesaj atan bir tanıdık. Bu durumların ortak noktası dokunma olmamasıdır; bu yüzden birçok mağdur “bu bir suç mu, şikâyet etsem ne olur?” diye düşünür ve süreyi kaçırır.
Karşı tarafta ise tam tersi bir kaygı vardır: Bir arkadaşlık teklifi ya da nazik bir beğeni cümlesi nedeniyle hakkında soruşturma açılan kişi, “ben sadece tanışmak istemiştim” diye savunma yapmaya çalışır. Oysa suçun sınırı ince çizilmiştir ve Yargıtay dairelerinin bile farklı sonuçlara vardığı dosyalar vardır. Şikâyet süresini geçiren mağdur hak kaybeder, savunmasını yanlış kuran sanık ise hapis veya adli para cezasıyla karşılaşabilir.
Bu rehberde cinsel tacizin unsurlarını, cezayı artıran nitelikli hâlleri, mesajla ve telefonla tacizi, TCK 123 ile arasındaki farkı, şikâyet ve süre kurallarını ve İstanbul’da başvuru sürecini Yargıtay kararlarıyla birlikte ele alıyoruz.
Cinsel Taciz Suçu Nedir? TCK 105’in Unsurları
TCK m. 105/1’e göre bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmolunur. Fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2020/63 Esas, 2020/258 Karar sayılı kararında özetlendiği üzere suçun üç temel özelliği vardır:
- Vücut dokunulmazlığı ihlal edilmez. Fiziksel temas varsa suç cinsel saldırı veya sarkıntılık niteliğine kayabilir; cinsel taciz, temas olmaksızın cinselliğe yönelen davranışlardır.
- Cinsel amaç aranır. Failin cinsel arzusunu tatmin maksadıyla hareket etmesi gerekir; bu manevi unsur kasttır.
- Mağdurun rızası yoktur. Rıza açıklama ehliyetine sahip kişinin TCK m. 26 kapsamındaki rızası eylemi hukuka uygun kılar.
Suç “serbest hareketli”dir: söz, yazı, mesaj, işaret ya da herhangi bir davranışla işlenebilir. Tek seferlik bir söz de, süreklilik gösteren davranışlar da suçu oluşturabilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 24.03.2015 tarihli ve 2014/669-68 sayılı kararında vurgulandığı gibi, eylemin cinsel amaçlı olup olmadığı; failin sözlerinin niteliği, tarafların konumu ve aralarındaki ilişki gibi koşullar birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Hangi Davranışlar Cinsel Taciz Sayılır? Yargıtay Örnekleri
Yargıtay’ın önüne gelen dosyalarda sınır şu şekilde çizilmiştir:
- Cinsel amaç taşıyan ısrarlı aramalar: Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2018/601 sayılı kararında, katılanın telefonunu değişik zamanlarda ısrarla arayıp “evde misin canım seni çok özledim, eve geliyorum” diyen sanığın eylemi zincirleme cinsel taciz sayılmıştır.
- Cinsel organı göstermek: Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 2021/24302 Esas, 2024/2758 Karar sayılı kararında, doğrudan şikâyetçiyi hedef alarak cinsel organını gösteren sanığın eylemi hayasızca hareketler değil, cinsel taciz kapsamında değerlendirilmiştir.
- Fiziksel temas olmadan cinsel içerikli teklif: Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin 2021/7952 Esas, 2024/674 Karar sayılı kararında, fiziksel teması olmayan “beni öper misin” sözü cinsel taciz suçu olarak nitelendirilmiştir.
Genel kural şudur: Söz veya davranışın kendisi cinsel içerik taşımalı ya da cinsel amacı kesin olarak ortaya koymalıdır. Sadece ısrarlı olmak, tek başına cinsel taciz için yeterli görülmez.
Mesajla ve Telefonla Taciz: Cinsel Taciz mi, Huzur ve Sükunu Bozma mı?
Uygulamada en çok tartışılan konu budur. “Seninle tanışmak istiyorum”, “numaranı verir misin” gibi sözler cinsel taciz midir, yoksa TCK m. 123’teki kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu mu? Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin kararları şu çizgidedir:
- 2021/14516 Esas, 2023/1855 Karar: Sanığın katılanı defalarca arayıp “seninle tanışmak istiyorum”, “seninle evlenmek istiyorum” demesi ve “slm” tarzı mesajlar atması olayında, cinsel amaç belirlenemediği için eylem TCK m. 123 kapsamında değerlendirilmiş, cinsel taciz mahkûmiyeti hukuka aykırı bulunmuştur.
- 2022/15181 Esas, 2023/1499 Karar: “Araca gel”, “nerede çalışıyorsun güzelim” gibi sözlerde cinsel tatmin amacına ilişkin kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı gerekçesiyle aynı sonuca varılmıştır.
- 2021/16065 Esas, 2023/449 Karar: “Gözlerin, kaşların çok güzel”, “telefon numaranı verir misin” şeklindeki ısrarlı sözlerde cinsel içerik olmadığından eylem huzur ve sükunu bozma olarak görülmüştür.
- 2021/15311 Esas, 2023/447 Karar: Aracıyla ısrarla takip edip kornaya basma ve “tanışabilir miyiz” demenin cinsel taciz içermediği kabul edilmiştir.
Buna karşılık, 12. Ceza Dairesi’nin 2023/1394 Esas, 2024/1128 Karar sayılı kararında, “canımsın, güzelim seni çok çok öpüyorum canım” gibi ifadeler içeren mesajın TCK m. 105/2-d kapsamındaki cinsel taciz olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Özetle: mesajda cinsel veya duygusal-cinsel içerikli bir ifade varsa suç cinsel tacize yaklaşır; yalnızca tanışma ve görüşme ısrarı varsa TCK 123 gündeme gelir.
Bu ayrım pratikte büyük fark yaratır: TCK 123 basit yargılama usulüne tabidir ve cezası çok daha düşüktür, cinsel taciz ise çok daha ağır sonuçlar doğurur.
Nitelikli Hâller: Cezayı Artıran Durumlar
TCK m. 105/2’ye göre suçun belirli şekillerde işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Maddede sayılan hâller arasında şunlar yer alır:
- Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuzun kötüye kullanılması,
- Vasi, eğitici, bakıcı gibi koruma ve gözetim yükümlülüğü olan kişiler tarafından işlenmesi,
- Aynı iş yerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılması,
- Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması,
- Teşhir suretiyle işlenmesi.
Ayrıca suç, mağdurun işi bırakmasına, okuldan ayrılmasına veya aileden uzaklaşmasına yol açmışsa ceza bir yıldan az olamaz (TCK m. 105/3).
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2023/479 Esas, 2023/674 Karar sayılı kararına göre suçun basit hâli şikâyete bağlı olsa da, TCK m. 105/2’deki nitelikli hâllerin soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlı değildir ve resen takip edilir. Bu, örneğin iş yerinde amirin tacizinde ya da mesajla taciz dosyalarında, mağdur şikâyetinden vazgeçse bile davanın sürebileceği anlamına gelir.
Cinsel Taciz, Çocuğun Cinsel İstismarı ve Hayasızca Hareketler Arasındaki Fark
Aynı olay birden fazla suç tipine yaklaşabilir; doğru nitelendirme cezayı kökten değiştirir.
- Cinsel taciz ve çocuğun cinsel istismarı: Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2015/208 Esas, 2019/666 Karar sayılı kararında, bu suçlar arasında geçitli suç ilişkisi bulunmadığı, istismar eylemi sırasında veya öncesinde sarf edilen cinsel taciz niteliğindeki sözlerin ayrıca cezalandırılmayıp yalnızca daha ağır olan çocuğun cinsel istismarı suçundan hüküm kurulması gerektiği belirtilmiştir.
- Cinsel taciz ve hayasızca hareketler (TCK 225): Hayasızca hareketlerde fiilin aleni olması aranır; doğrudan belirli bir kişiyi hedef alan teşhir ise cinsel taciz olarak değerlendirilir.
- Rıza: Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2023/544 Esas, 2024/38 Karar sayılı kararında, on beş yaşını bitirmiş mağdurenin rızası dahilinde yapılan cinsel içerikli konuşma nedeniyle suçun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir.
Şikâyet Süresi ve İstanbul’da Başvuru
Basit cinsel taciz şikâyete bağlı olduğundan, mağdur fiili ve failini öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyetçi olmalıdır (TCK m. 73). Süre geçirilirse savcılık takipsizlik kararı verir. Nitelikli hâllerde ise şikâyet süresi aranmaz; ancak delillerin korunması açısından gecikmemek yine de önemlidir.
Başvuru için şu adımları izleyebilirsiniz:
- Mesajların, arama kayıtlarının ve sosyal medya yazışmalarının ekran görüntülerini tarih ve numarayla birlikte kaydedin; mümkünse silinmeden önce noterde tespit ettirin.
- Tanık varsa kimlik ve iletişim bilgilerini not alın; iş yerinde olaylarda çalışma arkadaşlarının beyanı önemlidir.
- Olay yerine veya ikametinize en yakın karakola ya da Cumhuriyet Başsavcılığı’na yazılı veya sözlü şikâyette bulunun. İstanbul’da Çağlayan’daki adliye ile ilçe adliyeleri (Kadıköy, Bakırköy, Kartal gibi) soruşturma bürolarında şikâyet kabul edilir; UYAP üzerinden avukat aracılığıyla da başvurabilirsiniz.
- İş yerinde taciz varsa İş Kanunu m. 24 kapsamında haklı nedenle fesih ve tazminat haklarınızı ayrıca değerlendirin.
Şikâyetten vazgeçme konusunda da dikkatli olmak gerekir: Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 2023/1394 Esas, 2024/1128 Karar sayılı kararında, mağdur şikâyetinden vazgeçtiğinde ve sanık kabul ettiğinde TCK 123 yönünden TCK m. 73/4 uyarınca kamu davasının düşmesine karar verilmiştir. Cinsel taciz yönünden ise nitelikli hâllerde vazgeçme sonuç doğurmayabilir.
Sanık Açısından Savunma Stratejisi
Hakkında soruşturma yürütülen kişi için dosyanın seyri büyük ölçüde şu başlıklara bağlıdır:
- Cinsel amacın bulunmaması: Yargıtay 14. Ceza Dairesi’nin 2016/7482 Esas, 2019/11633 Karar sayılı kararında “senden çok hoşlanıyorum, sevgilin var mı” şeklindeki iki mesajda cinsel taciz kastı bulunmadığı gerekçesiyle beraat gerektiği belirtilmiştir.
- Eylemin niteliği: Sözler cinsel içerikli değilse eylemin TCK 123 kapsamında değerlendirilmesi talep edilir.
- Şüpheden sanık yararlanır ilkesi: Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2012/1498 Esas, 2014/188 Karar sayılı kararında, müştekinin davranışlarındaki çelişkiler nedeniyle sanık lehine şüphe oluştuğunda beraat kararının onandığı görülür.
- Şikâyet süresi ve usul eksikleri: Altı aylık süre geçmişse basit hâl için şikâyet şartı yerine gelmemiş olur.
Delil kayıtlarının doğru değerlendirilmesi, ifade verirken beyanın nasıl kurulduğu ve savcılık aşamasında hangi taleplerde bulunulduğu sonucu belirler. Bu nedenle ilk ifadeden önce bir ceza avukatıyla görüşmek önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Mesajla cinsel taciz suç mudur, ceza alır mıyım?
Evet, mesajın içeriği cinsel amaçlıysa suç oluşabilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, cinsel duygular içeren mesajı TCK 105/2-d kapsamında değerlendirmiştir. Buna karşılık yalnızca “tanışmak istiyorum” gibi içeriksiz ısrarlı mesajlar çoğu zaman TCK 123 kapsamında kalır. Sonucu mesajların tam içeriği, sayısı ve taraflar arasındaki ilişki belirler.
Cinsel taciz şikâyet süresi ne kadardır?
Basit cinsel taciz şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi, fiili ve faili öğrenme tarihinden itibaren altı aydır. Bu süre geçtikten sonra şikâyet edilirse savcılık genellikle takipsizlik kararı verir. Nitelikli hâllerde (iş yeri, elektronik haberleşme, nüfuz kötüye kullanımı gibi) soruşturma resen yapıldığından bu süre sınırı uygulanmaz, ancak delillerin kaybolmaması için gecikmemek gerekir.
Cinsel taciz cezası hapis mi, adli para cezası mı olur?
Basit hâlde üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası seçenekli olarak öngörülmüştür. Mahkeme, fiilin ağırlığına, sanığın kişiliğine ve olayın koşullarına göre birini seçer. Çocuğa karşı işlenirse altı aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Nitelikli hâllerde ceza yarı oranında artırılır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi seçenekler de somut koşullara göre gündeme gelebilir.
İş yerinde amirin tacizi için ne yapmalıyım?
İş yerinde veya hiyerarşi ilişkisinden yararlanılarak yapılan taciz, nitelikli hâl olarak ceza yönünden daha ağırdır. Önce olayları, tarihleri ve tanıkları kayıt altına almalı, mesaj veya e-posta varsa saklamalısınız. Hem ceza şikâyeti yapabilir hem de İş Kanunu m. 24 kapsamında haklı nedenle fesih ve tazminat yolunu değerlendirebilirsiniz. Delillerin sağlıklı toplanması için süreç boyunca hukuki destek almanız yararlı olur.
Mağdurun rızası varsa cinsel taciz suçu oluşur mu?
Hukuken geçerli rıza varsa fiil suç oluşturmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, on beş yaşını bitirmiş mağdurenin rızasıyla yapılan cinsel içerikli konuşmada suçun unsurlarının oluşmadığını kabul etmiştir. Ancak rızanın varlığı yazışmalar ve tanık beyanlarıyla ortaya konmalıdır. Rıza, mağdurun yaşı ve olayın niteliğine göre değerlendirilir; her dosyada geçerli sayılmaz.
Cinsel taciz dosyası nasıl sonuçlanır, sicile işler mi?
Mahkûmiyet hâlinde karar adli sicil kaydına işlenir; hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi seçenekler ise sonucu değiştirebilir. Beraat veya takipsizlik kararında ise kayıt oluşmaz. Dosyanın nasıl sonuçlanacağı delil durumuna, suçun nitelikli olup olmadığına ve sanığın geçmişine bağlıdır. Bu nedenle somut dosya üzerinden değerlendirme yapılması gerekir.
Yazan: Av. Arı | İstanbul Barosu. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; cinsel taciz suçunun unsurları, nitelikli hâller ve süreler somut olayın koşullarına göre değişebilir.
Taciz mağduruysanız ya da hakkınızda soruşturma yürütülüyorsa, delillerinizi ve süreyi birlikte değerlendirelim: iletişim sayfamızdan bize yazabilirsiniz.
Leave A Comment